ابطال سند مالکیت

قبل از بحث پیرامون چگونگی طرح دعوای ابطال سند مالکیت ،شرایط و مراجع رسیدگی به آن ، لازم است بدانیم سند مالکیت چگونه تنظیم و چه موقع اعتبار پیدا می کند.سند مالکیت در اداره ثبت اسناد و املاک با رعایت تشریفات قانونی و مقرراتی که جهت تنظیم و صدور آنها لازم است تنظیم می گردد که پس از پایان عملیات مقدماتی ثبت مال غیرمنقول و نهایتا ثبت آن در دفاتر املاک ، به مالک یا قائم مقام قانونی وی تحویل داده می شود و دارنده سند مالک شناخته می شود هرچند تصرفی در آن نداشته باشد.

دعوای ابطال سند رسمی مالکیت

دعوای ابطال سند مالکیت در صورتی اعمال می گردد که ملکی برخلاف قانون به ثبت برسد و خواسته خواهان تقاضای ابطال و بی اثر نمودن سند مالکیت صادر شده (براساس ارائه دلایلی همچون جعل یا عدم رعایت مقررات ثبتی در سند صادر شده یا …)از دادگاه می باشد که در نهایت دادگاه با بررسی موضوع حکم صادر می نماید.

آیا اسناد رسمی مالکیت که از اداره ثبت صادر شده است را می توان باطل نمود؟

از آنجا که اسناد مالکیت صادر شده از ادارات ثبت اسناد و املاک ،یک سند به ثبت رسیده و رسمی محسوب می گردد بنابراین مطابق ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک ،برای اشخاصی که ملک به نام آنها ثبت شده یا به آنها منتقل گردیده سپس در دفاتر املاک به ثبت رسیده است یا از طریق ارث به شخص رسیده است دارای اعتبار است و امکان تزلزل در آنها وجود ندارد.با این حال استثنائاتی برای بی اثر نمودن این گونه اسناد پیش بینی شده است که براساس آنها می توان دعوای ابطال اسناد رسمی از جمله اسناد مالکیت را مطرح نمود که در ذیل به بیان آن پرداخته می شود.

مواردی که براساس آن می توان دعوای ابطال سند مالکیتی که از ادارات ثبت صادر شده را ،تقاضا نمود

مواردی که در این زمینه می توان به آنها اشاره نمود این است که

  • تشریفات قانونی در ثبت و صدور سند رعایت نشده باشد
  • عملیات مقدماتی برای ثبت سند به درستی صورت نگرفته باشد
  • اشتباهاتی در ثبت و صدور سند از سوی مامورین ثبت یا دفاتر اسناد رسمی صورت گرفته باشد  
  • ملک به حکم اجرای دادگاه به دیگری منتقل شده باشد.
  • معلوم گردد سند ملک به صورت معارض صادر شده است.
  • حکم به موات بودن زمین  به ثبت رسیده، صادر شده باشد(رای کمیسیون ماده ۱۲ قانون زمین شهری).
بیشتر بخوانید :  اعتراض به ثبت و نحوه رسیدگی به آن

چنانچه در این زمینه بخواهید نسبت به اعتبار سند ثبت شده باشد یا به حیله و تقلب صورت گرفته در جریان عملیات ثبتی پی ببرید یا اینکه بدانید برای تنظیم دقیق سند مالکیت چه مواردی باید رعایت گردد تا سند صادر شده شما اعتبار داشته باشد راهکارهایی در این زمینه به شما ارائه داده خواهد شد.

مدارک لازم جهت طرح دعوای ابطال سند مالکیت

  • مدارک هویتی (کارت ملی و شناسنامه)
  • سند رسمی مالکیت
  • سند رسمی پیشین ، چنانچه باطل شده باشد
  • جهاتی که خواهان ، خود را بر اساس آن ذینفع می داند ، از جمله قرارداد فسخ شده ، مدارک مثبِت مالک نبودن طرف مقابل

در این زمینه اشخاص باید برای ارائه مستندات خود دقت کافی را مبذول فرمایند. چرا که اشتباه در ارائه مستندات می تواند منجر به عدم حصول نتیجه شود.

مراجعی که به دعوای ابطال سند مالکیت رسیدگی می نمایند

برای رسیدگی به دعوای مذکور گاه دادگاه ها صلاحیت رسیدگی پیدا می کنند گاه ادارات ثبت طبق دستور هیات نظارت یا به حکم قانون ،راسا نسبت به ابطال سند مالکیت اقدام می نمایند.

مواردی که اداره ثبت اسناد و املاک صالح به رسیدگی برای دعوای ابطال سند مالکیت است:

با آنکه گفته شد سند مالکیت صادر شده از ادارات ثبت اسناد و املاک ،سند رسمی محسوب می شوند و دارای اعتبار هستند و امکان تزلزل در آنها نیست با این حال استثنائانی برای ابطال آنها وجود دارد که در صورت وجود آنها می توان دعوای ابطال سند مالکیت را در ادارات ثبت اسناد و املاک مطرح نمود:

  1. هرگاه پس از صدور سند مالکیت المثنی ،سند مالکیت اولیه که مفقود بوده است ،پیدا شود در این صورت چنانچه با سند مالکیت المثنی معامله ای صورت نگرفته باشد سند مالکیت المثنی باطل و مراتب به دفاتر اسناد رسمی اعلام می گردد و در صورتی هم که معامله ای صورت گرفته باشد سند مالکیت اصلی اخذ می گردد و پس از ابطال ،در پرونده ثبتی مربوطه ضبط می شود.
  2.  در صورتی که درخواست تفکیک ملکی شود ،ملک به قطعات مفروزه یا آپارتمان تقسیم می شود و سپس با درخواست مالک، سند مالکیت جداگانه صادر می گردد و اداره ثبت مطابق صورت مجلس تفکیکی قطعات را ثبت می نماید و با ابطال سند مالکیت اولیه در مورد هریک از قطعات مفروزه و مشخص شده سند مالکیت تفکیکی و جداگانه صادر می نماید.
  3. هرگاه ملک مشاع به یک نفر منتقل گردد و انتقال ثبت گردد اسناد مالکیت اولیه باطل و یک جلد سند مالکیت جدید صادر می گردد.
  4. هرگاه سند مالکیت صادر شده به صورت ناقص تنظیم شده باشد، طبق تبصره اصلاحی آیین نامه قانون ثبت املاک : در صورتی که به علت ریختن جوهر یا سوختگی یا پارگی و یا از جهات دیگری، قسمتی از سند مالکیت از بین رفته باشد و یا قابل استناد نباشد،اداره ثبت با انجام تشریفات مقرر در این ماده اقدام به صدور سند مالکیت المثنی خواهد کرد و چنانچه سند مالکیت از بین رفته باشد یا قابل استفاده نباشد اداره ثبت،اقدام به صدور سند مالکیت المثنی خواهد نمود و سند مالکیت ناقص را باطل می نماید.
بیشتر بخوانید :  افراز املاک مشاع

مواردی که دعوای ابطال سند مالکیت در دادگاه ارائه می گردد

با توجه به قوانین و مقررات ثبتی ،مواردی وجود دارد که دادگاه را مجاز به رسیدگی در دعوای ابطال سند رسمی مالکیت دانسته است که به شرح ذیل بیان خواهد شد:

  1. ثبت ملک بدون رعایت مقررات قانونی و صدور سند مالکیت براساس آنها.
  2. تعارض در صدور سند مالکیت (زمانی که نسبت به یک ملک یا جزئی از آن دوبار سند مالکیت صادر شده باشد):در صورت احراز وجود تعارض در صدور سند مالکیت چه نسبت به خود ملک چه نسبت به حدود و حقوق ارتفاقی(حق عبور و مرور در ملک مجاور)باشد در این خصوص رسیدگی به آن برعهده هیات نظارت واقع در تهران است اما برای رسیدگی به ابطال اسناد مالکیت معارض درصورتی که در مهلت قانونی طرح شده باشد،دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (مال غیرمنقول) یا اداره ثبت اسناد صلاحیت دارند.
  3. چنانچه اقدامات سازمان مسکن و شهرسازی درخصوص تملک اراضی شهری (در دیوان عدالت اداری)منتهی به صدور سند مالکیت به نام دولت گردد.
  4. در بیع معوض ،عوض معین دارای علتی باشد:برای مثال ،خانه ای در مقابل یک باب مغازه معامله می گردد پس از تنظیم سند مالکیت خانه ،معلوم می گردد که مغازه مذکور در مسیر طرح تفصیلی یا جامع شهرداری واقع شده است و قابل استفاده نیست دراینصورت با احراز صحت این امر و پس از استعلام از شهرداری ،حکم به ابطال سند مالکیت مذکور صادر خواهد شد.
  5. محرز گردد سند مالکیت به صورت جعلی صادر شده است .درصورتی که هیات نظارت تشخیص دهد که در صدور سند مالکیت تعارض وجود دارد ،در این صورت به دارنده سند موخر صدور (کسی که دیرتر سندش صادر شده است)اخطار می نماید که سند شما دیرتر صادر شده و در تعارض با سند قبلی است دراین صورت دارنده سند مقدم می تواند ظرف مدت ۲ ماه به دادگاه مراجعه و اقامه دعوای ابطال سند مالکیت را در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک بنماید .
بیشتر بخوانید :  اسناد مالکیت معارض

نحوه اجرای حکم ابطال سند مالکیت

پس از صدور حکم دادگاه به ابطال سند مالکیت در هرکدام از موارد ذکر شده در بالا ،برای اجرای حکم نیازی به صدور اجرائیه نیست بلکه به صرف اعلام به اداره ثبت اسناد و املاک ،اداره مذکور اقدام به ابطال سند مالکیت می نماید و دادگاه در این زمینه تکلیفی برای صدور اجرائیه ندارد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست