معامله فضولی و بررسی آن از منظر قانونگذار

معامله فضولی عبارتست از معامله ای که کسی بدون داشتن سمت نمایندگی برای دیگری انجام میدهد.طبق قانون مدنی در معاملات فروشنده باید مالک مبیع باشد.مگراینکه کسی به حکم قانون برفروشنده ولایت داشته باشد یا اختیار انجام معامله را به وکالت ازمالک گرفته باشد.

انواع معامله فضولی

معاملات فضولی به دو صورت امکان دارد صورت گیرد:
۱-درحالت اول،شخص معامله را برای مالک مال معامله میکند.یعنی هنگام معامله به خریدار گفته میشود که مال متعلق به فروشنده نیست.مانند موردی که وکیل مال موکل خود را منتقل مینماید.
۲-درحالت دوم،شخص معامله را به نام خود به شخص دیگری میفروشد.یعنی اینطور وانمود میکند که مال متعلق به خود را انتقال میدهد.این حالت در ماده ۳۰۴ قانون مدنی قید گردیده است.

در هرمورد فوق الذکر قصد انشاء از سوی مالک وجود ندارد.و با اجازه مالک یا قائم مقام او شرایط صحت عقد تکمیل و معامله تنفیذ میشود.

معامله فضولی

معامله فضولی

شرایط تنفیذ در معاملات فضولی

اجازه مالک نسبت به معامله فضولی به لفظ صریح یا فعلی که دلالت بر امضاء نماید حاصل میشود.اینکه مالک صریحا بگوید معامله را قبول دارم یا اجازه دادم.یا آنکه مالک مورد معامله را تسلیم طرف معامله کند و یا عوض را تصرف نماید.

این نکته را بدانید که …

سکوت مالک ولو آنکه با حضور او در مجلس عقد، معامله گردد اجازه محسوب نمیشود.

رد معامله فضولی

رد این نوع از معاملات نیز محتاج به چیزی است که بر آن دلالت کند.طبق ماده 251 قانون مدنی : “رد معامله فضولی حاصل میشود به هر لفظ یا فعلی که دلالت برعدم رضای به آن نماید ،حاصل میشود”.مانند آنکه مالک در مال خود تصرف نماید یا عوض را به طرف معامله رد کند.چنانچه مالک، معامله فوق را رد نماید و مجددا اجازه دهد،آن اجازه موثر نمیباشد.

بیشتر بخوانید :  اعتراض به ارزیابی ملک

طبق ماده ۲۵۰ قانون مدنی  :”اجازه درصورتی موثر است که مسبوق به رد نباشد،والا اثری ندارد.”

مدت اجازه یا رد معامله فضولی

اجازه و رد لازم نیست فوری باشد.بلکه مالک میتواند هرزمان بخواهد عقد را اجازه دهد.چنانچه تاخیر رد یا قبول از طرف مالک موجب تضرر خریدار شود،وی میتواند معامله را برهم زند.

وضعیت معاملات فضولی در صورت فوت مالک

در مواردی امکان دارد که قبل از اجازه یا رد معاملات فضولی،مالک فوت نماید.دراینصورت ورثه مالک میتوانند آن را قبول یا رد نمایند .زیرا آثار معامله مذبور در اثر فوت از بین نمیرود.ماده ۲۵۳ قانون مدنی به صراحت به این موارد اشاره نموده است.درصورتیکه وراث متعدد باشند اجازه تمامی ورثه برای صحت معامله مذبور لازم است.ممکن است بعضی از ورثه معامله فوق را رد نماید و برخی دیگر آن را اجازه دهد.دراینصورت نسبت به افرادی که معامله را اجازه داده اند نافذ و نسبت به بقیه باطل خواهد بود.

اگر مورد معامله عرصه باشد و یکی از وراث زوجه باشد،اجازه یا رد او تاثیری در معامله فضولی ندارد.

وضعیت معاملات فضولی درصورت فوت خریدار

اگر خریدار قبل از رد یا اجازه فوت کند،مالک میتواند معامله را رد یا قبول نماید.بنابراین فوت خریدار تاثیری در وضعیت معامله مذبور ندارد چراکه خریدار با امضاء معامله آن را قبول نموده است.

وضعیت معاملات فضولی در صورت رد مالک

درصورتیکه مالک،معامله فضولی را رد نماید معامله باطل میگردد.دراین حالت سوالات متعددی پیش می آید :

  • وضعیت ثمن پرداختی ازسوی خریدار به معامل فضولی چگونه میباشد؟
  • درصورت تحویل مبیع چگونه میتوان رفع تصرف خریدار را انجام داد؟
  • آیا خریدار میتواند خسارات وارده را مطالبه نماید؟
  • دعوای ابطال معاملات فضولی از سوی چه اشخاصی قابل طرح میباشد؟
  • مرجع صالح و نحوه رسیدگی به دعوای معاملات فضولی کدام مرجع و چگونه میباشد؟
  • خریدار ثمن معامله را میتواند مطالبه کند یا قیمت روز ملک را؟
بیشتر بخوانید :  وکالت فروش ملک

در ادامه با ما همراه باشید تا به سوالات فوق پاسخ دهیم…

دعوای استرداد ثمن معامله فضولی

در معاملات فضولی، ممکن است معامل، عمل فضولی دیگری انجام دهد و ثمن را از خریدار دریافت نماید.در این صورت خریدار میتواند آنچه را به عنوان ثمن به معامل فضولی داده ،مسترد دارد.خواه جاهل به فضولی بودن معامله باشدیا عالم به آن باشد.درصورتیکه ثمن توسط معامل تلف شده باشد معامل ضامن عوض آن از مثل یا قیمت است.درماده۲۶۳قانون مدنی آمده است درصورتیکه خریدار جاهل به فضولی بودن باشد،میتواند ثمن وکلیه خسارات را ازبایع فضولی مطالبه کند.ودرصورت عالم بودن میتواند ثمن وکلیه خسارات را از بایع فضولی مطالبه کند.ودر صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.

خریدار جاهل به معامله فضولی ،چه خساراتی را میتواند از معامله کننده فضولی مطالبه نماید ؟
۱-کلیه هزینه های تنظیم سند،ایاب و ذهاب،هزینه نگهداری و…
۲-تفاوت بین ثمن معامله و بدل درصورتیکه مبیع تلف شده و مشتری مثل یا قیمت آن را به مالک داده باشد.

در رای وحدت رویه۷۳۳هیات دیوان عالی کشور به این موضوع اشاره شده است.طبق آن درصورتیکه ارزش ثمن کاهش یافته باشد بایع ملزم به جبران آن است.برخی به اشتباه تصور میکنند مقصود از این رای وحدت رویه پرداخت قیمت روز ملک میباشد.چنانچه ارزش ثمن معامله کاهش یافته باشد وخریدار بتواند آن را اثبات نماید،بایع محکوم به پرداخت آن نیز میشود.

نحوه طرح دعوای استرداد ثمن معامله فضولی و خسارت

دعوای استرداد ثمن معاملات فضولی و خسارات حاصله از آن از سوی خریدار قابل طرح میباشد.و خریدار خوانده دعوی معامله مذبور میباشد.لذا نمیتوان مالک را که چنین معامله ای را رد نموده ،خوانده قرار داد.دعوای استرداد ثمن معامله فضولی و خسارات حاصله دعوایی مالی میباشد.
با توجه به مدارک ومستندات ابرازی قاضی موضوع را بررسی مینماید.خواهان باید بتواند اثبات نماید که نسبت به فضولی بودن معامله ،آگاهی نداشته است.دراینصورت خوانده علاوه بر ثمن معامله میبایست خسارات وارده به ایشان را نیز پرداخت نماید.
خسارات حاصله توسط کارشناس رسمی دادگستری مشخص و اعلام میشود.پس از صدور رای و قطعیت آن میتوان تقاضای صدور اجرائیه نمود.

دعوای ابطال معامله فضولی

معاملات فضولی زمانی باطل میشوند که مالک معامله را قبول نکند.با توجه به اینکه چنین معامله ای غیرنافذ است،درصورت رد،معامله ازسوی مالک باطل میباشد.وچنانچه مالک آن را قبول نماید نافذ وصحیح میباشد.درخصوص دعوای ابطال معامله مذبور و نحوه طرح دعوا دربخش ابطال معامله فضولی به طور مفصل توضیح داده شده است.جهت اطلاعات بیشتر میتوانید به این بخش مراجعه نمائید.

بیشتر بخوانید :  فک رهن

لزوم اخذ وکیل در دعوای ابطال معامله فضولی

دعوای ابطال معامله فضولی از جمله دعاوی ملکی میباشد وطرح آن نیازمند داشتن تجربه وتبحر درحوزه دعاوی ملکی میباشد.جهت طرح دعوای ابطال معامله فضولی اینکه از طرف مالک باشد یا خریدار تفاوت وجود دارد.وکیل دعوای ابطال معاملات فضولی میبایست در ابتدا مشخص نماید خواهان دعوا چه کسی است؟همچنین ممکن است در  دعوای مذبور ،دعاوی دیگری نیز مطرح شود.از جمله دعاوی استرداد ثمن معامله و یا دعوای مطالبه خسارات معامله به جهت مستحق للغیر بودن.تنظیم دادخواست و استناد به مواد قانونی مرتبط با ابطال معاملات فوق الذکر بسیار مهم میباشد.داشتن وکیل در دعاوی ابطال معاملات فضولی باعث تسریع وتسهیل در اخذ نتیجه مطلوب میشود.

موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی در دعاوی ابطال معاملات فضولی از وکلای متبحر و مجرب بهره میگیرد.وباتوجه به فعالیت تخصصی در حوزه دعاوی ملکی تمامی پرونده های ملکی را با موفقیت به سرانجام رسانده است.اخذ نتایج مطلوب در پرونده های دعاوی ملکی از افتخارات این موسسه میباشد.و هم اکنون آماده ارائه خدمات حقوقی مشاوره و وکالت در این حوزه میباشد.جهت بهره مندی از خدمات موسسه میتوانید با موسسه تماس حاصل فرمائید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست