دعوای خلع ید چیست و چگونه طرح می شود؟

دعوای خلع ید به عنوان دعوایی اطلاق می شود که مالک مال غیرمنقول ذاتی (اعم از زمین ،باغ و مغازه …) علیه شخصی که به طور  غیر قانونی و به نحو عدوانی مال او را تصرف کرده (که اصطلاحا غاصب شناخته می شود) اقامه می نماید، جهت رفع تصرف غیرمجاز متصرف و تحویل ملک.

 موضوع دعوای خلع ید

دعوای خلع ید شامل سه موضوع است :

  1. یک نوع دعوای مالکیت (عین و منفعت) است که در آن مالک ملک تقاضای خاتمه دادن به تصرفات غاصب از ملک  خود را دارد و منشا آن غصب است و هیچ گونه قراردادی بین مالک و متصرف وجود ندارد.
  2. تخلیه ید  : یک نوع دعوای مالکیت (منفعت) است که در آن خواهان تقاضای خاتمه دادن به ادامه تصرفات خوانده را دارد .تصرفی که برمبنای قرارداد بوده و مدت آن به اتمام رسیده است.
  3. تصرف که خود شامل تصرف عدوانی ( ادعایی از سوی متصرف سابق مال غیرمنقول علیه متصرف فعلی بر مال غیرمنقول)ممانعت از حق و مزاحمت می شود.
بیشتر بخوانید :  ملک مشاع چیست؟

شرایط قانونی جهت طرح دعوای خلع ید

برای رسیدگی به دعوای خلع ید ابتدائا باید مالکیت صاحب ملک ثابت شود چرا که اگر اصل مالکیت خواهان دعوای خلع ید ،مورد نزاع باشد و دلایل کافی برای اثبات مالکیت (همچون ارائه سند ،شاهد و …) وجود نداشته باشد بدین صورت که اظهارات وی (خواهان) صرفا حاکی از یک ادعا (ادعای مالکیت) باشد که احراز آن نیاز به رسیدگی مستقل داشته باشد.در اینجا دعوای خلع ید قابلیت استماع ندارد .و دادگاه به استناد ماده2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوا صادر می نماید .دوما باید تصرف خوانده برخلاف قانون یا قرارداد و بدون رضایت مالک یا قائم مقام وی باشد.درغیراینصورت طرح دعوای خلع ید با ایراد قانونی مواجه می گردد.سوما موضوع دعوا از اموال غیرمنقول ذاتی باشد (مانند خانه ،مغازه و باغ و …).

دعوای خلع ید

دعوای خلع ید

آیا تقاضای خلع ید از ملکی که مشاع باشد(چند شریک داشته باشد) امکان پذیر است؟

امکان طرح دعوای خلع ید از سوی یکی از شرکاء علیه شریک دیگر در ملک مشاع امکانپذیر است و هریک از وراث و مالکین می توانند علیه سایر وراث یا سایر مالکین تقاضای خلع ید از تمام ملک مشاع را بنماید در این صورت بنا به ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی از تمام ملک مشاع خلع ید می شود اما به تصرف محکوم له داده نمی شود .مگر سایر شرکاء رضایت دهند درغیراینصورت بنا به ماده ۵۸۲ قانون مدنی، متصرف (محکوم له) ضامن است .چراکه تصرف هر شریک در ملک مشاع منوط به اذن سایر شرکاء است.(ماده ۵76 قانون مدنی)

چگونه می توان ملک ورثه ای که تحت تصرف یکی از وراث است را تخلیه نمود؟

در این گونه مواقع برای اینکه بتوان به تصرفات متصرف غاصب خاتمه داد باید به طرفیت ورثه ای که ملک را تصرف کرده ، دادخواست خلع ید و مطالبه اجرت المثل ایام تصرف را به دادگاه ارائه داد.

بیشتر بخوانید :  ابطال معامله صوری

مدارک مورد نیاز جهت طرح دعوای خلع ید

  • تصویر مصدق سند مالکیت(الزاما)
  • مدارک هویتی
  • استماع شهادت شهود و مطلعین
  • درخواست جلب نظر کارشناس
  • شماره پرونده استنادی
  • تحقیقات محلی
  • معاینه محلی

دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوای خلع ید

برای تشخیص مرجع قضایی صالح ابتدا باید به موضوع دعوا توجه کرد و از آنجا که موضوع دعوای خلع ید مربوط به اموال غیرمنقول است بنابراین رسیدگی به آن در دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول می باشد حتی اگر خوانده در آنجا مقیم نباشد.

شرایط قانونی جهت طرح دعوای خلع ید

شرایط قانونی جهت طرح دعوای خلع ید

اجرای حکم خلع ید

 اجرای حکم خلع ید که از شش دانگ ملک صورت می گیرد ،بلافاصله بعد از قطعیت آراء اجرا می شود بنابراین نیازمند صدور اجرائیه است برای صدور اجرائیه باید:

  1. حکم ابلاغ شده باشد.
  2. تقاضای صدور اجرائیه شود.
  3. حکم قطعیت پیدا کند.

در چه مواردی حکم خلع ید اجرا نمی شود؟

از جمله مواردی که حکم خلع ید اجرا نمی شود:

  1. فوت و حجر محکوم علیه.
  2. ممانعت محکوم علیه در برابر مامور اجرا.
  3. بسته بودن درب ورود به محل .
  4. اجازه قبلی شرکاء به تصرف.

خلع ید از شخص متصرف

هرگاه حکم خلع ید صادر شود و متصرف ملک ، شخص خوانده باشد، خلع ید از او به عمل می آید اما اگر شخصی غیر از خوانده ،ملک را به صورت غاصبانه تصرف کرده باشد اجرای حکم به تاخیر نمی افتد. مگر شخص مذکور دلایلی دال بر اذن در تصرف ارائه دهد. یا ظرف هفته ای که به او مهلت داده شده است، اعتراض خود را به دادگاه تقدیم کند و گواهی تقدیم اعتراض خود را به دادورز ارائه دهد. در غیراینصورت عملیات اجرایی ادامه خواهد یافت.

 آیا حکم خلع ید قابل تجدیدنظر است؟

حکم خلع ید ظرف مدت ۲۰ روز قابل تجدیدنظرخواهی است و از آنجا که قابلیت تجدیدنظرخواهی رای صادره براساس تقویم خواسته (مبلغی که خواهان معین می کند) تعیین می شود، بنابراین دعوی از حیث معیار صلاحیت و قابلیت تجدیدنظرخواهی همان است که خواهان در دادخواست خود به عنوان مبلغ خواسته تعیین می کند یعنی مبلغ خواسته بالاتر از سه میلیون ریال باشد، قابل تجدیدی نظر است . اما اگر خواهان خواسته خود را کمتر از سه میلیون ریال تقویم نماید رای صادره قطعی و غیرقابل تجدیدنظر است.

بیشتر بخوانید :  مطالبه ثمن معامله در چه صورتی امکان پذیر است؟

تصرف مجدد محکوم علیه در ملک بعد از اجرای حکم خلع ید

چنانچه محکوم علیه بعد از اینکه حکم خلع ید اجرا شد مجدد بر ملک تصرف نماید، تصرف او مصداق بزه تصرف عدوانی می باشد.براساس ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی ، اگر کسی که به موجب حکم قطعی، محکوم به خلع ید از مال غیرمنقولی یا محکوم به رفع مزاحمت یا رفع ممانعت از حق شده باشد،بعد از اجرای حکم ،مجددا مورد حکم را عدوانا تصرف یا مزاحمت یا ممانعت از حق نماید علاوه بر رفع تجاوز به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

میزان هزینه دادرسی برای طرح دعوای خلع ید چقدراست؟

مطابق بند12 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 مجلس شورای اسلامی دعوای خلع ید از اعیان غیرمنقول همانند دعاوی مالی غیر منقول تلقی گردیده و از نظر هزینه دادرسی برمبنای ارزش معاملاتی ملک در هر منطقه عمل می گردد و اختلاف یا عدم اختلاف در مالکیت تاثیری ندارد

وضعیت دعوای خلع ید ،چنانچه یکی از خواهان دعوا در جریان رسیدگی فوت نماید :

چنانچه  دعوای خلع ید از طرف چند نفر اقامه گردد و خواسته هریک از آن ها به طور تفکیک معین گردیده باشد ویکی از خواهان دعوای خلع ید، در جریان رسیدگی به دعوا فوت نماید، دادرسی جهت تعیین و معرفی جانشین متوفی متوقف می گردد. در صورت اظهار عجز آنها،رسیدگی به دعوای خلع ید خواهانی که خواسته آنها معین است ادامه می یابد و دادرسی نسبت به کسی که فوت شده تا زمان تعیین ورثه او متوقف می شود.

موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بیش از یک دهه سابقه درخشان در زمینه حل و فصل دعاوی ملکی ، آماده پاسخگویی به سوالات شما عزیزان می باشد . کافیست با ما تماس بگیرید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 11 امتیاز: 4.5)

21 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • خیلی رسا توضیح داده شده بود.ممنونم

    پاسخ
  • سپاس از همراهی شما

    پاسخ
  • بنده مغازه ای به شراکت برادرانم خریده ام که متاسفانه مدتی است که یکی از برادرانم کل مغازه را تصرف کرده و بدون اجازه من و بقیه برادرانم بر روی مغازه کار می کند آیا با اینکه مغازه شراکتی است می توانم به تنهایی مدعی شوم و دعوا علیه او طرح کنم؟

    پاسخ
    • بله با توجه به اظهارات شما تصرف برادر شما بر مغازه، عدوانی محسوب می شود و شما می توانید دعوای خلع ید را به طرفیت او مطرح نمائید.

      پاسخ
  • به کجا باید مراجعه کنم و چه مدارکی نیاز است ارائه دهم؟

    پاسخ
    • به دادگاه محلی که مغازه در آن جا واقع است، مراجعه کنید. تصویر مصدق سند مالکیت که اجباری ست – مدارک هویتی – درخواست جلب نظر کارشناس – شماره پرونده استنادی – تحقیقات محلی و معاینه محلی – استماع شهادت شهود

      پاسخ
  • نادر گلشنی
    نوامبر 30, 2020 2:27 ب.ظ

    با سلام و خسته نباشید خدمت شما وکلای محترم. سوالی داشتم اینکه بنده در مزایده ملکی که در حال حاضر در تصرف شخص غاصب است برنده شدم خواستم بپرسم آیا با صدور سند انتقال ملک به نام بنده از ملک خلع ید می گردد و ملک به من تحویل داده می شود؟

    پاسخ
    • خیر دادگاه در صورت احراز صحت جریان مزایده دستور انتقال را به نام خریدار می دهد و این دستور مربوط به صدور تنظیم سند انتقال به نام خریدار بوده و ارتباطی با امر خلع ید و تحویل ملک ندارد.

      پاسخ
  • احمد صالحی
    نوامبر 30, 2020 5:01 ب.ظ

    اینجانب مالک رسمی یک قطعه زمین مسکونی در کرمانشاه به مساخت 40000 متر مربع هستم که همسایه بنده در جریان احداث ساختمان در مجاورت زمین بنده حدود 15 متر از عرض زمین را در طول 90 متر تصرف نموده و با ارسال اظهارنامه باز به تصرف غاصبانه اش ادامه می دهد اقدام قانونی می خواهم انجام بدهم چگونه دادخواست ارائه دهم و به کجا

    پاسخ
    • دادخواست خلع ید از تصرفات غیر قانونی خوانده را تنظیم نمائید. به انضمام مستندات لازمه و عنداللزوم ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری جهت تعیین میزان دقیق تصرفات خوانده دعوا اجرت المثل ایام تصرفات عدوانی مشارالیه به همراه قلع بنا و مستحدثات و پرداخت هزینه های دادرسی را تقاضا نمائید.

      پاسخ
  • بنده به مدت 2 سال در خارج از ایران به تحصیل مشغول بودم و یک واحد آپارتمان داشتم که برادرم در آن زندگی می کرد و اکنون او بدون اجازه من خانه را به شخصی فروخته چه اقدامی باید انجام دهم؟

    پاسخ
    • در دادگاهی که آپارتمان در حوزه آن واقع است دعوای خلع ید اقامه نمائید چنانچه در هنگام اجرای رای آپارتمان در تصرف شخصی غیر از محکوم علیه (برادر شما) باشد به موجب ماده 44 قانون اجرای احکام مدنی حکم متصرف اجرا می شود مگر اینکه وی ادعای حقی نسبت به عین یا منافع مال داشته باشد و اگر متصرف دلایل محکمه پسند ارائه دهد در این صورت متصرف یک هفته دارد تا در مراجع قضایی دعوا اقامه نماید.

      پاسخ
  • سهراب موگوئی
    دسامبر 8, 2020 1:45 ب.ظ

    سلام و عرض ادب.پدربزرگ بنده باغی به مساخت 2هزار هکتار حوالی شهرستان صحنه دارد که متاسفانه باجناق او آن را تصرف کرده. سند ملک به نام پدر بزرگم هست و باجناقش اظهار می کنه از پدربزرگم قبل از فوتش بیع نامه گرفته درصورتی که بیع نامش جعلیه می خواهم از وی شکایت کنم آیا باید دعوای خلع ید مطرح کنم یا اول نسبت به بیع نامه وی که روز رسیدگی ارایه میدهد ادعای تردید کنم؟

    پاسخ
    • اگر مورث شما بیع نامه را امضاء نموده باشد باید ادعای جعل را مطرح نمایید در غیر اینصورت در جلسه اول رسیدگی، می توانید اظهار تردید نمایید و چنانچه سند رسمی به نام مورث شما باشد بیع نامه یک سند عادی است و در مقابل سند رسمی دلیل اثبات محسوب نمی گردد و بی اعتبار است. برای طرح دعوای خلع ید باید ابتدائا سند مالکیت در دست داشته باشید سپس تصرفات خوانده دعوای شما باید عدوانی و غاصبانه باشد

      پاسخ
  • احسان فروغی
    دسامبر 15, 2020 6:01 ب.ظ

    سلام. همسایه ملک پدریم 10 متر از زمینهای بنده روغصب کرده به او تذکر دادیم افاقه نکرد و به تصرفات خودش ادامه می دهد قصد شکایت از او را دارم چه کاری باید انجام دهم؟

    پاسخ
    • دادخواست خلع ید از تصرفات غیر قانونی خوانده را در دادگاهی که ملک در حوزه آن واقع است،تنظیم نمایید.

      پاسخ
  • سلام. سوالی دارم در خصوص ملک مشاع که ورثه ای است.ملک ما برای 4 نفر وصیت شده و حال یکی از شرکاء به مدت 10 سال است در این ملک سکونت دارد آیا می شود او را از خانه بیرون کرد و اجاره این ایام 10 ساله رو از او گرفت؟

    پاسخ
    • شما یا یکی از شرکا می تواند دادخواست خلع ید را به طرفیت شریکی که ملک مشاع را تصرف نموده ارائه دهد و اجرت المثل ایام تصرف را تقاضا نمایید.

      پاسخ
  • با سلام وخسته نباشید خدمت شما مشاوران عزیز
    بنده یک واحد آپارتمان را از شخصی خریدم که مستاجر داشت وقرار داده اجاره اش با صاحب قبلی بود دستی نوشته بودند و موقع خرید بنده هنوز وقت داشت بنده از او(مستاجر) خواستم که قرارداد جدید و رسمی تنظیم شود ولی نیامد
    حال اینکه بعد از اتمام قرارداد مستاجر گفت هر کاری که میخواهی بکن تخلیه نمیکنم من هم به دلایلی بده از یک سال شکایت کردم (حکم تخلیه) شورا حکم به تخلیه و پرداخت ودیعه داد.
    ولی مستاجر اعتراض کرد و تجدید نظر خواهی کرد که در دادگاه رای به رد حکم تخلیه صادر شده و از من خواسته شده که باید دادخواست خلع ید بدهید و رای قطعی است
    در حالی که ملک قولنامه ای است و در شورا مالکیت بنده اثبات شده .تا حالا حدود ۱۶ ماه است که نشسته اند و هیچگونه کرایه ای پرداخت نمی کنند.لطفا راهنمایی کنید

    پاسخ
    • با سلام و سپاس از همراهی شما
      لطفا بفرمایید که رای دادگاه تجدید نظر مبنی بر رد حکم تخلیه بر چه اساسی صادر شده ؟
      در حال حاضر که ملک مذکور قولنامه ای است ، اولین اقدام در جهت طرح دعوای خلع ید این است که نسبت به تنظیم سند رسمی ملک اقدام فرمایید تا بتوانید دعوای تخلیه ید و اجرت المثل ایام تصرف ملک را هم طرح نمایید

      پاسخ
  • با سلام
    به گفته قاضی رابطه بین مالک فعلی (من )و مستاجر بر قرار نمی باشد .
    البته در قولنامه خرید من ودیعه مستاجر ها به من واگزار شده که حکم تفحیم را دارد .
    ملکهای این منطقه همه قولنامه ای هستند.
    در مورد اجرت المثل من قبلا اقدام کردم که در مرحله کارشناسی است.
    من حتمآ باید سند بگیرم که بتوانم حکم تخلیه بگیرم یا راه دیگری وجود دارد؟
    ایا میشود تصرف ادوانی شکایت کرد ؟بر اساس حکم قاضی که گفته رابطه ای بین شما و مستاجر نیست ؟
    با تشکر از وقتی که میگزارید

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست