انتقال سهام شرکت های تجاری

در حقوق تجارت، سهام به سندی گفته می شود که حاکی از مالکیت سهم معین در شرکت سهامی است. شرکت سهامی شرکتی است که حداقل از سه نفر تشکیل شده و در آن سرمایه به سهام مساوی تقسیم می‎ شود. همچنین، مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن ها می باشد. انتقال سهام شرکت ها اختصاص به سهام شرکت هایی دارد که سرمایه در آنها به شکل اوراق سهام در می آید و مشمول محدودیت های مربوط به انتقال سهم الشرکه نیست. اما انتقال سهم الشرکه در سایر اقسام شرکت های تجاری، دارای شرایطی می باشد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

انتقال سهام شرکت
انتقال سهام شرکت

نحوه انتقال سهام شرکت های بامسئولیت محدود

شرکت با مسئولیت محدود ، شرکتی است که سهم الشرکه ی آن قابل تبدیل به اوراق تجاری قابل انتقال نیست.

انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود به دو صورت قهری و قراردادی صورت می گیرد. نقل و انتقال سهم به صورت قهری و غیر ارادی با فوت شریک حاصل می گردد، به این صورت که وراث وی مالکان سهم الشرکه و جایگزین وی در حقوق و تعهدات می گردند و در سود و زیان شرکت نیز شریک می گردند.

انتقال به صورت قراردادی و ارادی با رضایت شرکایی که حداقل سه چهارم سرمایه شرکت متعلق به آنها است صورت می گیرد و باید اکثریت عددی را نیز داشته باشند.

علی رغم اینکه اساسنامه شرکت نمی تواند صراحتاً نصاب سه چهارم مقرر که برای انتقال سهم الشرکه لازم است را کاهش دهد و یا اکثریت عددی شرکاء را ساقط کند، اما با خروج صاحب سهم از شرکت و ورود شریک جدید با آورده نقدی و یا غیر نقدی خود انتقال سهم الشرکه امکانپذیر است.

انتقال سهم الشرکه در شرکت تضامنی

شرکت تضامنی ، شرکتی است که در آن سهم الشرکه قابل تبدیل به اوراق تجاری و سهام نیست و تنها با رضایت تمام شرکاء قابل انتقال می باشد در این نوع شرکت ها بر خلاف شرکت با مسئولیت محدود، در صورت فوت یکی از شرکاء، انتقال سهم الشرکه و ادامه حیات شرکت مشروط است به رضایت سایر شرکا و اعلام رضایت وراث متوفی ظرف یک ماه از تاریخ فوت وی است.

در شرکت های تضامنی مسئولیت شرکاء چه در مقابل طلبکاران و چه درمقابل سایر شرکاء به طور نا محدود و تضامنی است. در این نوع شرکت ها، شرکاء باید با رضایت و توافق کلیه شرکا دیگر اقدام به انتقال سهم الشرکه خود نماید.

صرف انتقال سهم الشرکه در شرکت های تضامنی، رافع مسئولیت شریکی که سهم الشرکه خود را انتقال داده نیست حتی با خروج از شرکت تضامنی، باز مسئول تعهدات حاصل از عملیات قبل از خروج خود می باشد، در اين صورت با اینکه شريك مزبور كليه حقوق و منافع تعهدات مربوط به شركت را به ديگري واگذار كرده باشد باز هم مسئوليت او در شركت نسبت به تعهدات حاصل باقي و برقرار خواهد ماند.

انتقال سهم الشرکه در شرکت نسبی

مطابق ماده 183 قانون تجارت، شرکت نسبی شرکتی است که برای امور تجاری در تحت اسم مخصوصی بین دو یا چند نفر تشکیل و مسئولیت هر یک از شرکاء به نسبت سرمایه ای است که در شرکت گذاشته است. سهم الشرکه در این نوع شرکت ها قابل تبدیل به اوراق تجاری و سهام نیست.

انتقال در این شرکت ها با رضایت تمام شرکاء انجام می گیرد که از این نظر شبیه به شرکت تضامنی می باشد. لازم به ذکر است که این انتقال می تواند به صورت سند رسمی یا عادی باشد.

انتقال سهام در شرکت سهامی

در شرکت سهامی ، به ازای آورده های مالی نقد و یا غیرنقد به اعضاء، سهم یا سهام تعلق می گیرد که مشخص کننده میزان مشارکت سهامداران است.

چون در شرکت های سهامی، ممکن است که سرمایه‎ شرکت وثیقه‎ طلب طلبکاران باشد و شخصیت شرکا در آن اهمیت ندارد، بنابراین نقل و انتقال سهم در آن آزادانه صورت می گیرد، یعنی که شریک می‎ تواند در مواقع ضروری، با انتقال مالکیت سهمش از شرکت خارج شود. درخصوص مقررات انتقال سهام، بین شرکت های سهامی عام و خاص تفاوت هایی وجود دارد.

نقل و انتقال سهام با نام در شرکت های سهامی

در شرکت های سهامی عام، صاحب سهم در انتقال سهم آزادی کامل دارد و حتی در اساسنامه شرکت نیز نمی‎ توان خلاف آن را مقرر نمود. انتقال در این نوع سهام می بایست در دفتر ثبت سهام شرکت به ثبت برسد و انتقال دهنده و یا نماینده قانونی او ، باید آن دفتر را امضاء کند.

چنانچه تمام مبلغ اسمی سهام تأدیه نشده باشد، نشانی کامل منتقل الیه در دفتر ثبت سهام شرکت درج می گردد و به امضای منتقل الیه یا نماینده قانونی او می رسد. هرگونه تغییر اقامتگاه بعدی نیز باید به همین ترتیب به اطلاع شرکت برسد.

 هرگونه انتقال بدون رعایت شرایط ذکر شده، در برابر شرکت و اشخاص ثالث فاقد اعتبار است. البته این انتقال در رابطه با متعاملین (انتقال دهنده و منتقل الیه) تمامی آثار خود را را دارد.

طبق ماده 41 لایحه اصلاحی قانون تجارت، در شركت هاي سهامي عام، انتقال سهام نمي‎ تواند مشروط به موافقت مديران شركت يا مجامع عمومي صاحبان سهام باشد. در خصوص این ماده، باید دانست که این ماده جنبه ‎امری دارد و شرکا نمی‎ توانند با آن مخالفت کنند.

نقل و انتقال سهام بی نام در شرکت های سهامی

این سهام به صورت سند در وجه حامل است. نقل و انتقال آن به صرف قبض و اقباض صورت می گیرد و نیاز به تشریفات خاصی ندارد.

 انتقال سهام در شرکت های سهامی عام آزاد است و منوط به موافقت مجامع یا مدیران نیست اما در  شرکتهای سهامی خاص انتقال سهم به عنوان یک اصل پذیرفته شده است هرچند مجمع عومی شرکت با نمایندگی مدیران آن می توانند این آزادی را محدود نمایند.

فرایند انتقال سهام در شرکت های سهامی

انتقال سهام نیاز به تنظیم سند رسمی ندارد، اما در مقررات قانونی تشریفاتی برای انتقال سهام با نام قرار داده شده است. در صورتی که این تشریفات در هنگام انتقال سهام رعایت نگردد، چنین انتقالی از نظر شرکت و اشخاص ثالث معتبر نیست. باید دانست که خرید و فروش سهام شرکت سهامی در بورس اوراق بهادار توسط کارگزاران بورس انجام می‎ شود. هر شخص حقیقی یا حقوقی نیز می ‎تواند اقدام به خرید سهم شرکت سهامی نماید.

لازم به ذکر است که خرید سهام توسط خود شرکت طبق ماده 198 لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت ممنوع شده اما با تصویب قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، مصوب 1394 این خصوصیت کلی برداشته شده و در مواردی اجازه ی خرید سهام شرکت سهامی توسط همان شرکت داده شده است و تا سقف 10% از سهام در مورد شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس، براساس میزان سهام شناور خود در این بازارها و نگهداری آن در شرکت به عنوان سهام خزانه می باشد، که این سهم فاقد حق رأی می باشد.

نقل و انتقال سهم الشرکه در شرکت مختلط سهامی

در این خصوص، قانون ساکت است. به نظر می رسد که باید بدین شرح بین شرکای ضامن و شرکای سهامی قائل به تفصیل شد.

انتقال سهم الشرکه شرکای ضامن، منوط به اذن همه شرکا است. به موجب وحدت ملاک با شرکت مختلط غیرسهامی می توان بیان کرد که منظور، رضایت همه شرکا اعم از ضامن و سهامی است؛ هم چنین، انتقال سهم الشرکه شرکای سهامی آزاد است.

انتقال سهام در شرکت مختلط غیر سهامی

شرکت مختلط غیر سهامی ، شرکتی است که در آن، شریک با مسئولیت محدود و همچنین شریک ضامن، که حق انتقال تمام یا قسمتی از سهم الشرکه خود را بدون رضایت سایر شرکاء ندارند.

هر چند که این محدودیت در مورد انتقال به شخص ثالث می باشد و قانون در مورد انتقال سهم به سایر شرکاء ساکت است. اما با توجه به محدودیت ذکر شده و قوانین مربوط به شرکت تضامنی و شرکت با مسئولیت محدود انتقال سهم به سایر شرکاء اعم از ضامن و مسئولیت محدود را نیز باید مشروط به این شرط دانست.

در این شرکت ها سهم الشرکه ی شریک ضامن به صورت ورقه ی سهم درنیامده و مشمول محدودیت های مربوط به انتقال است. اما سرمایه ی شرکای سهامی، به صورت سهام یا قطعات سهام در آمده و نقل و انتقال آنها بدون محدودیت است.

انتقال سهم در شرکت های تعاونی

شرکت تعاونی، شرکتی است که در آن سرمایه به صورت سهم و اوراق سهام درمی آید.

انتقال قهری به عضو شرکت تعاونی

اگر عضو شرکت تعاونی فوت نماید، سهم یا سهامی که وی در شرکت تعاونی دارد  مانند دیگر اموال و حقوق مالی وی قهراَ به وراث او منتقل می گردد و چنانچه وارث وی عضو همان شرکت تعاونی باشد، در این حال انتقال قهری سهم شرکت تعاونی به عضو تحقق پیدا می نماید و عضو مذکور علاوه بر سهم خود در شرکت ، صاحب سهم یا سهام عضو متوفی نیز می گردد.

انتقال قهری به غیر عضو شرکت تعاونی

انتقال قهری به غیر عضو وقتی پیش می آید که عضو شرکت تعاونی فوت کند و هیچ کدام یا بعضی از ورثه وی که سهام به آن ها منتقل می شود ، عضو همان شرکت تعاونی نباشند.

اجاره سهام شرکت

در رابطه با امکان اجاره دادن سهام شرکت، اکثریت قضات دادگاه های حقوقی 2 تهران در تاریخ 16/7/1366، چنین اظهار نظر نموده اند: نظر به اینکه حق صاحب سهم در شرکت، حق دینی است نه عینی و حقوق دینی نیز قابل واگذاری نمی باشند.

از سوی دیگر، شرایط اساسی صحت معامله و ارکان عقد اجاره با توجه به ماده 190 قانون مدنی و تعریف قانونی اجاره، از حیث مشخص بودن موضوع معامله و امکان استیفای منفعت و قدرت بر تسلیم در اجاره سهام، مصداق ندارد. با این حال، سهم ‎الشرکه قابل اجاره دادن نمی باشد. بنابراین، با توجه به نظر قضات که در بالا تر گفته شد، نمی ‎توان اجاره سهام شرکت را صحیح دانست.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 3 امتیاز: 3.7)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست