ابطال معامله صوری

  1. صفحه اصلی
  2. دپارتمان های حقوقی تخصصی
  3. مقالات دعاوی ملکی
  4. دعاوی ابطال و فسخ معامله
  5. ابطال معامله صوری

قصد انعقاد عقد و ابراز آن به شیوه صحیح مبنای هر قراردادی ست. قصد واقعی برای انجام معامله، حلقه مفقوده معامله صوری ست. برای اعلام بطلان چنین معامله ای باید دعوای ابطال معامله صوری مطرح شود.

تعریف معامله صوری

در باب قصد و رضا در مرحله انعقاد عقد مباحث و اختلافات بسیاری وجود دارد که موضوع بحث ما نیست. اما برای آنکه بدانیم معامله صوری به چه معامله ای گفته میشود باید قصد و معنای آن را بشناسیم.

رکن اساسی هر معامله قصد است. شخص در ذهن خود تصمیم میگیرد معامله‌ای را منعقد کند؛ قصد به معنای اجرای این تصمیم است.هرگاه قصد به طور صحیح وجود نداشته باشد اساسا عقدی واقع نشده و اثری برآن مترتب نیست. در معامله صوری طرفین یا یکی از آن ها قصد واقعی برای انجام معامله را ندارد. در واقع معامله صوری تنها ظاهری از آن معامله دارد و واقعی نیست.

انگیزه معامله صوری

افراد برای انجام معاملات صوری انگیزه های متفاوتی دارند. قصد فرار از دین، جلوگیری از بازداشت اموال، پنهان کردن میزان واقعی دارایی شخص، انجام برخی امور بانکی، ایجاد طلب مقدم و … از جمله این انگیزه‌ها هستند.

اعتبار معامله صوری ( حکم معامله صوری چیست؟)

دلیل انعقاد معامله صوری هرچه که باشد، باطل است. بدون وجود قصد به معنای واقعی هیچ اثری در عالم حقوق ایجاد نمیشود و چنین معامله ای محکوم به بطلان است.

اثبات بطلان معامله صوری ( چگونه صوری بودن معامله را اثبات کنیم؟)

اگر ظاهر امر دلالت بر وقوع معامله داشته باشد ولی یکی از طرفین یا شخص ثالثی مدعی صوری بودن معامله باشد، باید این امر را اثبات کند.

اصل بر صحت وقوع معاملات است و اگر ظواهر نشان از انعقاد عقد داشته باشد، ادعای صوری بودن آن امری خلاف ظاهر است و نیازمند اثبات. اثبات آن هم بر عهده مدعی ست.

البته اگر دلیلی بر وقوع معامله ولو به صورت ظاهری وجود نداشته باشد و اصل انعقاد قرارداد محل شک و تردید باشد نیازی به مطرح کردن ادعای صوری بودن و اثبات آن وجود ندارد. در این حالت مدعی وقوع عقد باید آن را اثبات کند، چون ادعایش بر خلاف اصل عدم وقوع عقد است.

ادله اثبات صوری بودن معامله

صوری بودن معامله را با هر دلیلی میتوان اثبات کرد. مثل شهادت شهود، تحقیق محلی، معاینه محل و هر شواهد و قرائن دیگری که موثر در جلب نظر مقام قضایی داشته باشد.

مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای بطلان معامله صوری

طبق ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی، دعوای ابطال معامله صوری باید در دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا خواندگان دعوا اقامه شود.

تفاوت معامله صوری با معامله به قصد فرار از دین

معامله به قصد فرار از دین معمولا ابزار بدهکاری ست که میخواهد اموال خود را از توقیف طلبکاران مصون نگاه دارد. معامله به قصد فرار از دین ممکن است صوری باشد یا واقعی. صرف این که معامله ای برای فرار از دین واقع شده به معنای صوری بودن آن نیست. ممکن است بدهکار واقعا اموال خود را بفروشد و خریدار هم از قصد فرار از دین او اطلاعی نداشته  و بیع صحیحا واقع شده باشد.

انواع معامله صوری

معامله صوری بر دو نوع است. نوع اول آن دسته از معاملات صوری ست که در آن طرفین یا یکی از آنها قصد واقعی برای انعقاد عقد نداشته اند و وقوع معامله ظاهری ست.

در حالت دوم افراد سعی میکنند ماهیت واقعی عمل خود را پنهان کنند. یعنی ماهیت حقوقی دیگری را به جای ماهیت واقعی عمل خود معرفی میکنند.

مثلا فردی میخواهد مال خود را به صورت رایگان به دیگری ببخشد بدون اینکه اطرافیان او مطلع شوند که انتقال بلاعوض بوده است. در چنین شرایطی معمولا مبایعه‌نامه‌ای منعقد میشود که در ظاهر بیانگر وقوع بیع است اما آنچه که واقعا در عالم خارج رخ داده بیع نبوده، بلکه هبه بوده است.

معامله نوع دوم باطل نیست. درواقع با اثبات چنین موضوعی، دادگاه ماهیت واقعی عمل انجام شده را اعلام میکند و احکام آن را جاری میداند. در مثال فوق، روابط طرفین تابع هبه خواهد بود نه بیع؛ مثلا هبه معمولا قابل رجوع است در حالیکه رجوع در بیع پیش‌بینی نشده است.

نحوه اجرای رای ابطال معامله صوری

رای صادره جنبه اعلامی داشته و اجراییه صادر نمی‌شود. محکوم له می تواند با رای قطعی صادره نسبت به احقاق حقوق خویش اقدام نماید.مگر اینکه سندی به صورت رسمی تنظیم شده باشد که در این صورت پرونده اجرایی تشکیل شده و مدیر اجرایی اقدام به ارسال یک نسخه رأی قطعی و نامه جهت ابطال سند رسمی و کد رهگیری اخذ شده به دفتر اسناد رسمی می نماید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 12 امتیاز: 3.6)

14 پرسش و پاسخ. ارسال پرسش و پاسخ جدید

  • سیدنورالدین موسوی
    جولای 8, 2021 10:56 ب.ظ

    ضمن عرض سلام و خسته نباشید
    از توضیحات کامل شما متشکرو سپاسگزارم
    معامله صوری برای اخذ وام بانکی چگونه است ،

    پاسخ
    • سلام سوال شما نامفهوم می باشد لطفا با موسسه تماس حاصل نمایید

      پاسخ
    • سلام خسته نباشید
      من و همسرم و جهار پسر صغیر خود به نسبت هر کدام یک دانگ از اپارتمان خود را برای فروش به وکیل مدنی که اطمینان داشتیم سپردیم.که در وکالت امده فروش با اخذ ثمن و دریافت به اقرار آن.
      ما ایران نبودیم ایشان ملک موکلین را بدون عقد بیع و ثمن مجهول انتفال میدهد به خریدار ….و در سند انتقالی موشته شده مبلغ پنچ میلیون و پانصد هزار تومان پرداخت شد و فروشنده اقرار به دریافت کرده..
      ولی قبل از انتقال ملک به درخواست وکیل کارشناسی میشود ۱۱۰ میلیون تومان…که پی از بیست سال ریالی پرداخت نکرده به تازگی کارشناس دادگستری ارزیابی کرده از ملک به قیمت روز انتقال ۱۸۰ میلیون تومان…
      ما چه دعوای باید انجام دهیم معاله را باطل کنم ..

      پاسخ
      • وکالتنامه باید بررسی شود لیکن تحت شرایطی به جهت عدم رعایت غبطه و مصلحت موکل میتوانید اقامه دعوا نمایید

        پاسخ
  • سلام وقت بخیر
    سوال
    حدود شش سال قبل بنده یک قولنامه خرید یک ملک را با یکی از آشنایانمان تنظیم کردیم اما سند رو چون در رهن بانک بود بنام بنده نزد ( در بنگاه معاملات قولنامه تنظیم شده)بعد از مدت کمی طرف گفت که پولت رو پس میدم و معامله رو فسخ کنیم بنده هم قبول کردم که پول رو بگیرم و معامله رو فسخ کنیم به همین دلیل ملک رو تحویل من نداد اما ایشان نتوانست پول رو پس بده و بعد از حدود یک سال و نیم اون فرد که قولنامه رو امضا کرده بود تصادف کرد و فوت شد چون آشنا و فامیل بود من زیاد فشار نیاوردم و بعد از یک سال و نیم از فوت ایشان من به خانواده اش و پدر و برادرش گفتم که تکلیفم رو روشن کنید و توی چند جلسه ای بنده دوباره عرض کردم که پول رو به نرخ روز پرداخت کنید تا قولنامه رو باطل کنم و اونها قبول نکردن و گفتن پول رو با همون مبلغ قبلی پرداخت میکنیم نه به نرخ روز و از آنجا که ارزش ملک از اون تاریخ حدود سی برابر گرانتر شده بنده هم قبول نکردم و نهایتا مجبور شدم دعوای الزام به تنظیم سند مطرح کنم و طرف الان یک برگه استشهاد تهیه کرده که این معامله صوریه چون خودت اقرار کردی که قرار بوده فسخ بشه و چند نفر هم از جمله بنگاه دار که از دوستان این خانواده هست هم امضا کرده که این معامله صوری بوده است
    در این میان میترسم حقم ضایع بشه و قاضی به نفع اونها رای صادر که
    آیا چنین چیزی امکان داره که حکم به صوری بودن معامله صادر بشه و سوال دیگه اینکه چه راهکاری برای من وجود داره که جلوی ضایع شدن حقم را بگیرم ممنون میشم اگر راهنمائی فرمائید

    پاسخ
    • سلام اثبات صوری بودن یک معامله در فرض سوال شما آن هم توسط استشهادیه شهود بسیار ضعیف هست نگران نباشید

      پاسخ
  • سلام. یک سال پیش برادر من می خواست وامی از بانک بگیرد که بابت خرید ملک پرداخت می شد از من خواست خانه ام را به طور صوری به ایشان بفروشم تا با مبایعه نامه بتواند وام بگیرد الان می گوید من ملک را خریده ام و زیر بار نمی رود من چه کار می توانم انجام دهم؟

    پاسخ
    • دادپویان حامی
      فوریه 10, 2022 12:59 ب.ظ

      باسلام. شما می توانید ابطال معامله صوری را به جهت صوری بودن بخواهید. از مواردی که می توانید در جهت اثبات ادعا به آن استناد نمائید عدم پرداخت ثمن و تقارن زمانی تنظیم مبایعه نامه و اخذ تسهیلات و ارائه مبایعه نامه به بانک می باشد.

      پاسخ
  • با سلام
    بنده در سال ۹۹ یک خودرو خریداری نمودم و بدلیل اینکه همسر بنده کادر درمان هستند و در آن زمان اوج کرونا بود و محدودیتهای ترافیکی برای کادر درمان وجود نداشت به درخواست بنده در زمان خرید بعد از نوشتن قولنامه با فروشنده به اسم بنده در دفترخانه اسناد رسمی به فروشنده گفتم که آنرا به اسم خانوم بنده وکالت و فروش بزنند که کلیه پول ماشین را بنده به فروشنده پرداخت کردم. متاسفانه الان با همسرم به مشکل طلاق برخوردیم آیا بنده می تواند با توجه به این توضیحات و اینکه در آن زمان ما مشکلی نداشتیم طرح دعوا بکنم و درخواست ابطال سند بکنم یا نه. ممنون از راهنماییتون.

    پاسخ
    • دادپویان حامی
      می 7, 2022 2:54 ب.ظ

      سلام بله تحت شرایطی امکان ندارد مدارک شما باید بررسی شود

      پاسخ
  • بنده چند سال پیش برای برداشت وام مسکن بنام مادر بزرگم باید زمینی بنام مادر بزرگم میزدم.تا بتوانیم وام مسکن رو دریافت کنیم.من در دفتر خانه زمین رو بنام مادر بزرگم زدم ولی سند تنظیم نکردیم فقط یه برگه محضری که بنیاد مسکن قبول کند ووام به مادر بزرگم تعلق بگیرد.ما وام رو دریافت کردیم یه واحد ساختمان احداث کردیم و تمام شد .و تمام قسطها رو خودم میکنم.بعد از سه سال بنده دست نوشته ای(استشهادیه) از مادر بزرگم گرفتم که آن زمینی که بنده در محضر بنام ایشان کرده ام سوری بوده و فقط صرفا برای دریافت وام بوده و ایشان هیچ گونه دخل و تصرفی در زمین و ساختمان ندارند.مادر بزرگ بنده چند سال پیش فوت کرده اند.سوال بنده از شما این است که.ایا من با داشتن همین دست نوشته میتوانم سند به نام خودم بزنم یا باید وارث در محضر حضور داشته باشند.در ضمن این دست نوشته هم مهر و امضا شورای روستا وه…

    پاسخ
    • دادپویان حامی
      می 10, 2022 1:52 ب.ظ

      سلام خیر همه وراث باید در دفترخانه حاضر شوند
      واگر حاضر نشوند باید دعوای اعلام بطلان معامله به جهت صوری بودن و ابطال سند مالکیت مطرح کنید.

      پاسخ
  • سلام.. خسته نباشید..بنده یکسال پیش رفتم بنگاه وسه دانگ از منزل مسکونی ام را بصورت قولنامه وبحالت سوری به همسرم فروختم ولی درواقع انگیزه ما بیع نبود،وبه این خاطر این سندسوری را ترتیب دادیم که همسرم بتونه واسه خونه امتیازآب بگیره والان همسرم درخواست الزام به ایفای تعهد علیه من کرده… آیا راهی هست که من بتونم سوری بودن سند را اثبات کنم؟

    پاسخ

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست