ابطال معامله صوری

قصد انعقاد عقد و ابراز آن به شیوه صحیح مبنای هر قراردادی ست. قصد واقعی برای انجام معامله، حلقه مفقوده معامله صوری ست. برای اعلام بطلان چنین معامله ای باید دعوای ابطال معامله صوری مطرح شود.

تعریف معامله صوری

در باب قصد و رضا در مرحله انعقاد عقد مباحث و اختلافات بسیاری وجود دارد که موضوع بحث ما نیست. اما برای آنکه بدانیم معامله صوری به چه معامله ای گفته میشود باید قصد و معنای آن را بشناسیم.

رکن اساسی هر معامله قصد است. شخص در ذهن خود تصمیم میگیرد معامله‌ای را منعقد کند؛ قصد به معنای اجرای این تصمیم است.هرگاه قصد به طور صحیح وجود نداشته باشد اساسا عقدی واقع نشده و اثری برآن مترتب نیست. در معامله صوری طرفین یا یکی از آن ها قصد واقعی برای انجام معامله را ندارد. در واقع معامله صوری تنها ظاهری از آن معامله دارد و واقعی نیست.

انگیزه معامله صوری

افراد برای انجام معاملات صوری انگیزه های متفاوتی دارند. قصد فرار از دین، جلوگیری از بازداشت اموال، پنهان کردن میزان واقعی دارایی شخص، انجام برخی امور بانکی، ایجاد طلب مقدم و … از جمله این انگیزه‌ها هستند.

اعتبار معامله صوری ( حکم معامله صوری چیست؟)

دلیل انعقاد معامله صوری هرچه که باشد، باطل است. بدون وجود قصد به معنای واقعی هیچ اثری در عالم حقوق ایجاد نمیشود و چنین معامله ای محکوم به بطلان است.

اثبات بطلان معامله صوری ( چگونه صوری بودن معامله را اثبات کنیم؟)

اگر ظاهر امر دلالت بر وقوع معامله داشته باشد ولی یکی از طرفین یا شخص ثالثی مدعی صوری بودن معامله باشد، باید این امر را اثبات کند.

اصل بر صحت وقوع معاملات است و اگر ظواهر نشان از انعقاد عقد داشته باشد، ادعای صوری بودن آن امری خلاف ظاهر است و نیازمند اثبات. اثبات آن هم بر عهده مدعی ست.

البته اگر دلیلی بر وقوع معامله ولو به صورت ظاهری وجود نداشته باشد و اصل انعقاد قرارداد محل شک و تردید باشد نیازی به مطرح کردن ادعای صوری بودن و اثبات آن وجود ندارد. در این حالت مدعی وقوع عقد باید آن را اثبات کند، چون ادعایش بر خلاف اصل عدم وقوع عقد است.

ادله اثبات صوری بودن معامله

صوری بودن معامله را با هر دلیلی میتوان اثبات کرد. مثل شهادت شهود، تحقیق محلی، معاینه محل و هر شواهد و قرائن دیگری که موثر در جلب نظر مقام قضایی داشته باشد.

مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای بطلان معامله صوری

طبق ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی، دعوای ابطال معامله صوری باید در دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا خواندگان دعوا اقامه شود.

تفاوت معامله صوری با معامله به قصد فرار از دین

معامله به قصد فرار از دین معمولا ابزار بدهکاری ست که میخواهد اموال خود را از توقیف طلبکاران مصون نگاه دارد. معامله به قصد فرار از دین ممکن است صوری باشد یا واقعی. صرف این که معامله ای برای فرار از دین واقع شده به معنای صوری بودن آن نیست. ممکن است بدهکار واقعا اموال خود را بفروشد و خریدار هم از قصد فرار از دین او اطلاعی نداشته  و بیع صحیحا واقع شده باشد.

انواع معامله صوری

معامله صوری بر دو نوع است. نوع اول آن دسته از معاملات صوری ست که در آن طرفین یا یکی از آنها قصد واقعی برای انعقاد عقد نداشته اند و وقوع معامله ظاهری ست.

در حالت دوم افراد سعی میکنند ماهیت واقعی عمل خود را پنهان کنند. یعنی ماهیت حقوقی دیگری را به جای ماهیت واقعی عمل خود معرفی میکنند.

مثلا فردی میخواهد مال خود را به صورت رایگان به دیگری ببخشد بدون اینکه اطرافیان او مطلع شوند که انتقال بلاعوض بوده است. در چنین شرایطی معمولا مبایعه‌نامه‌ای منعقد میشود که در ظاهر بیانگر وقوع بیع است اما آنچه که واقعا در عالم خارج رخ داده بیع نبوده، بلکه هبه بوده است.

معامله نوع دوم باطل نیست. درواقع با اثبات چنین موضوعی، دادگاه ماهیت واقعی عمل انجام شده را اعلام میکند و احکام آن را جاری میداند. در مثال فوق، روابط طرفین تابع هبه خواهد بود نه بیع؛ مثلا هبه معمولا قابل رجوع است در حالیکه رجوع در بیع پیش‌بینی نشده است.

نحوه اجرای رای ابطال معامله صوری

رای صادره جنبه اعلامی داشته و اجراییه صادر نمی‌شود. محکوم له می تواند با رای قطعی صادره نسبت به احقاق حقوق خویش اقدام نماید.مگر اینکه سندی به صورت رسمی تنظیم شده باشد که در این صورت پرونده اجرایی تشکیل شده و مدیر اجرایی اقدام به ارسال یک نسخه رأی قطعی و نامه جهت ابطال سند رسمی و کد رهگیری اخذ شده به دفتر اسناد رسمی می نماید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 5 امتیاز: 3.6)

2 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • سیدنورالدین موسوی
    جولای 8, 2021 10:56 ب.ظ

    ضمن عرض سلام و خسته نباشید
    از توضیحات کامل شما متشکرو سپاسگزارم
    معامله صوری برای اخذ وام بانکی چگونه است ،

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست