ابطال قرارداد جعاله بانکی

انواع دعاوی بانکی, خدمات حقوقی, قرارداد‌های بانکی

شرح موضوع

ابطال قرارداد جعاله بانکی یکی از دعاوی بانکی می باشد که در صورت فقدان یکی از شرایط عمومی صحت معاملات و یا یکی از شرایط اختصاصی عقد جعاله مطرح می شود. عقد جعاله یکی از انواع عقود مبادله ای است و طبق ماده 16 قانون عملیات بانکی بدون ربا و ماده 67 آئین نامه و ماده 2 دستورالعمل اجرایی جعاله، بانک ها می توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش امور تولیدی، بازرگانی و خدماتی با تنظیم قرارداد به عنوان عامل یا عندالاقتضاء به عنوان جاعل، مبادرت به جعاله نمایند. در خصوص ویژگی های قرارداد جعاله بانکی در مقاله ای مجزا به طور مفصل توضیح داده ایم لذا در این مقاله از تکرار آن خودداری می نماییم و صرفا در خصوص موارد و شرایط ابطال قرارداد جعاله بانکی و نحوه طرح دعوای ابطال قرارداد جعاله بانکی توضیح خواهیم داد.

ابطال قراردادهای بانکی از جمله دعاوی بانکی پیچیده می باشد که محاکم در پذیرش آن سخت گیری های زیادی اعمال می نمایند. علت این سخت گیری از سوی محاکم حفظ نظم عمومی و رعایت حقوق بانک ها می باشد. لذا داشتن وکیل بانکی در دعاوی ابطال قرارداد جعاله بانکی لازم و ضروری است تا با تعیین جهات قانونی ابطال قرارداد جعاله بانکی و استناد به قوانین و مقررات مربوطه بتوان به نتیجه مطلوب دست یافت.

قرارداد جعاله بانکی چیست؟

طبق ماده 1 دستورالعمل اجرایی جعاله مصوب 19/1/1363، جعاله عبارت است از التزام شخص جاعل یا کارفرما به ادای مبلغ یا اجرت معلوم در قبال انجام عملی معین، طبق قرارداد.

جعاله دایره بسیار وسیعی دارد و هر عمل معقولی را می توان موضوع آن قرار داد و امروزه بانک ها بسیاری از خدمات خود از قبیل گشایش اعتبار اسنادی، فروش سهام، صدور ضمانت نامه بانکی و احداث و تعمیر ساختمان را در قالب جعاله انجام می دهند. بدین صورت که بانک با استفاده از مفاد قرارداد جعاله انجام عملیات مزبور را به عهده گرفته و در قبال آن اجرت و جعل خود را دریافت می نماید.

جهات ابطال قرارداد جعاله بانکی

جهات ابطال قرارداد جعاله بانکی در طرح دعوا از اهمیت بسزایی برخوردار است. چنانچه دعوای ابطال قرارداد جعاله بانکی بدون مشخص نمودن جهت طرح دعوا مطرح شود، موجب صدور قرار رد دعوا به علت منجز نبودن خواسته می گردد. جهات ابطال قرارداد جعاله بانکی به دو دسته جهات عمومی ابطال و جهات اختصاصی ابطال تقسیم می شود.

از جمله جهات ابطال قرارداد جعاله بانکی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت صوری بودن

یکی از موارد ابطال قرارداد جعاله بانکی اثبات صوری بودن آن می باشد. منظور از صوری بودن قرارداد، عدم وجود قصد و رضا در انعقاد قرارداد جعاله بانکی است. طبق ماده 190 قانون مدنی عدم وجود قصد انشا باعث ابطال معامله یا قرارداد می گردد.

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت صوری بودن
ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت صوری بودن

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت عدم اهلیت

یکی دیگر از موارد ابطال قرارداد جعاله بانکی، عدم اهلیت متعاقدین می باشد. در عقد جعاله به دلیل عدم دخالت عامل در ایجاد التزام، نیاز نیست عامل اهلیت در تصرف داشته باشد. بنابراین صغیر ممیز و سفیه می توانند طرف جعاله قرار گیرند. جعاله های بانکی، جز در موارد خاص قابل فسخ نیست و در این نوع قراردادها شخص طرف بانک ضمن عقد خارج لازم اختیار فسخ خود را ساقط می کند. علاوه بر اهلیت شخصی، برای صحت عقد جعاله باید اهلیت  موضوعی و اهلیت تخصصی نیز وجود داشته باشد.

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت عدم تعیین موضوع

از دیگر موارد ابطال قرارداد جعاله بانکی می توان به عدم تعیین موضوع اشاره نمود. البته در قرارداد جعاله بانکی بر خلاف دیگر عقود نیازی نیست موضوع معین باشد. در ماده 564 قانون مدنی نسبت به این موضوع تصریح شده است. در این ماده مقرر گردیده، در جعاله، گذشته از عدم لزوم تعیین عامل، ممکن است عمل هم مردد و کیفیات آن نامعلوم باشد. اما جهل و غیر معین بودن موضوع جعاله یا حق جعل از جهات ابطال قرارداد جعاله بانکی می باشد.

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت مغایرت با شرع

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت مغایرت با شرع، در ماده 570 قانون مدنی تصریح گردیده است. طبق این ماده جعاله بر عمل نامشروع و یا بر عمل غیر عقلایی باطل است.

ابطال قرارداد جعاله بانکی به جهت درج شرط برخلاف مقتضای ذات عقد

یکی از شروط مخالف با ذات عقد جعاله که در قراردادهای بانکی درج می شود، واگذار نمودن انجام تمامی امور به جاعل است. در مواردی که بانک نقش عامل را پیدا می کند، حق ندارد انجام همه کار مورد جعاله را به جاعل واگذار نماید، چون شرطی برخلاف مقتضتی ذات عقد جعاله است. اصل جعاله بر این است که جاعل کارش را به عامل واگذار کند، حال اگر عامل به صورت شرط ضمن عقد از جاعل (تسهیلات گیرنده) بخواهد که کار مورد نظر را خودش انجام دهد، شرطی بر خلاف مقتضتی ذات عقد جعاله و مبطل آن خواهد بود.

آثار ابطال قراردادجعاله بانکی

در صورتی که یکی از جهات فوق الذکر وجود داشته باشد می توان دادخواست ابطال قرارداد جعاله را مطرح نمود. سوالی که مطرح می شود این است در صورتی که قرارداد جعاله باطل شود وضعیت تسهیلات پرداخت شده چه می شود؟

طبق ماده 336 قانون مدنی هرگاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل استحقاق اجرت المثل عمل خود خواهد بود. در عقد جعاله با توجه به اینکه جعاله باطل می گردد، عامل استحقاق دریافت اجرت ندارد اما با توجه به اینکه آن عمل را به دستور جاعل انجام داده، به جهت استیفا حق مطالبه و دریافت اجرت کار خود را خواهد داشت. از طرفی در تبصره 2 الحاقی به ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا اصلاحی 29/11/76 مقرر گردیده، اشخاصی که در قالب استفاده از خدمات بانکی از وجوه و منابع مالی بانک ها به نحو غیر مجاز بهره مند می شوند مکلف هستند علاوه بر استرداد وجوه مذکور، خسارت مذکور مربوط را به ترتیبی که در قراردادهای تنظیمی مقرر شده باشد پرداخت نمایند.

مقالات مرتبط

مطالب پربازدید

دریافت مشاوره رایگان

برای دریافت مشاوره از دفتر حقوقی دادپویان حامی اطلاعات خود را ثبت کنید. کارشناسان ما در اسرع وقت جهت مشاوره با شما تماس خواهند گرفت.

نام و نام‌خانوادگی(ضروری)
Hidden

پرسش و پاسخ

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

مقالات مرتبط