پولشویی

۱)انجام چه اعمالی سبب می گردد که جرم پولشویی رخ دهد؟

۲)مرتکبین پولشویی از چه روش هایی برای ارتکاب این جرم استفاده می نمایند؟

۳) پول شویان چه مراحلی را برای تحقق این جرم طی می نمایند؟

۴) قانون چه مجازاتی برای مرتکبین جرم پولشویی در نظر گرفته است؟

پولشویی یا به عبارت دیگر money laundering  ودر معنای تحت الفظی بایدبگوییم پول شسته شده یاپول تمیزهم نامیده میشود. اما جالب است بدانید که معنای تحت الفظی این واژه از معنای حقیقی آن بسیار دور است.

در حقیقت شاید بتوان گفت این اصطلاح کنایه ای است که برای این مورد استفاده می شود.

پول تمیز یا پول شویی به معنای پولی است که در نتیجه خلاف به دست آمده و منشا مشروعی ندارد.همچون پولی که در نتیجه قاچاق، ارتشاء، اختلاس، قاچاق اسلحه،موادمخدر وسایر راه های غیر قانونی کسب شده است.  کسی که چنین پول هایی راتصاحب کرده است به دنبال این است که منشا غیرقانونی پولهای خود را مخفی کند. چنین فردی قصد دارد این پول هارا مجاز ومشروع جلوه دهد و وارد چرخه اقتصادی کند.

پولشویی  جزء جرائم اقتصادی محسوب میشود چراکه به اقتصاد خلل واردمیکندو اثرات سوء بیشماری بر چرخه اقتصادی برجای میگذارد. از جمله تخریب بازارهای بزرگ، ورشکستگی نابرابر درآمد ،فرار سرمایه به صورت غیر قانونی از کشور، و….

ازاین رو قانونگذار بر آن شدکه این مسئله را مورد جرم انگاری قرار دهد و قانون خاص آنرا تصویب کند.قانون مبارزه با پولشویی در مورخه ۲/۱۱/۸۶ تصویب و در ۷/۱۱/۸۶ به تایید شورای نگهبان رسید.

دراین مقاله سعی براین است که اهم مطالب درمورد نحوه شکل گیری این جرم،مصادیق ومرجع رسیدگی آن مورد بررسی قرارگیرد.

پول شویی در اکثر کشورها وجود دارد.درتحقیقاتی که صورت گرفته، ایران در بین ۱۴۹کشوری که موردبررسی قرارگرفته،درصدر است و این موضوع تا حدبالایی نگران کننده است.

در قانون ایران طبق ماده ۲ قانون مبارزه با پولشویی چنین آمده است :

“1)تحصیل،تملک، نگه داری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت های غیر قانونی با علم به اینکه به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه ارتکاب جرم به دست آمده است.

۲)تبدیل ، مبادله یا انتقال عوایدی به منظور پنهان کردن منشا غیر قانونی با علم به اینکه به طور مستقیم ناشی از ارتکاب جرم بوده یا کمک مرتکب به نحوی که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نگردد.

بیشتر بخوانید :  جرم تهدید و اکراه

۳)اخفاء یا پنهان کاری یا کتمان کردن ماهیت واقعی ، منشا ، منبع ، نقل و انتقال ، جابه جایی یا مالکیت عوایدی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه جرم تحصیل شده باشد.”

در ماده فوق ، قانون گذار تعریف پولشویی را کاملا بیان کرده است و آن را جرم انگاری نموه است .نکته ای که لازم است بدانید این است که جرم پولشویی جرمی تبعی و فرعی است. به عبارتی وابسته به یک جرم اصلی است.درابتدا جرمی همچون اختلاس،ارتشاء،قاچاق و….صورت گرفته،که به تبع آن وبه دنبال پاک کردن آثار جرم سابق، پولشویی  شکل گرفته است.

مراحل جرم پول شویی

جرم پولشویی همچون سایر جرائم دارای مراحلی است .از جمله اینکه در وهله اول پول کثیف توسط کارگذاران به سیستم های مالی و بانکی تزریق میشود.

سپس برای پنهان کردن سرمنشا ذخایرمالی این پول ازطریق روشهای پیچیده وهمینطور اجرای تراکنشهای مختلف به حسابهای متعدد منتقل میشود. به این امر لایه بندی گفته می شود.

 درنهایت بدین شکل عمل میشودکه این پولها که بانقل وانتقال های فراوان عادی جلوه داده شده است مورد استفاده قرارمیگیرد.البته این نکته راهم نباید از نظر دورکردکه دربعضی موارد بسته به شرایط ممکن است نیازی به بعضی ازمراحل نباشد.

 همانطورکه ازمراحل جرم پولشویی برداشت میشود  جرم پولشویی  ،انجام دادن اموری فرعی است ازاین جهت که بتوانندمبداومنشامالی،جرم اصلی رامخفی نمایند.

روش های پول شویی

۱)یکی از سهل ترین راه های پول شویی، استفاده از موسسه مالی و اعتباری است .بدین شکل،افرادی که وجوهی راازطریق غیرقانونی تصاحب کرده اند،درنزدشعبات بانکی یاموسسات مالی واعتباری چه داخلی وچه خارجی سرمایه گذاری مینمایند.استفاده از روشهای معمول دادوستد الکترونیکی ازشیوه های انتقال این سپردها از موسسات مالی داخل کشوربه خارج ازکشور است.  این امر باعث شده است که تشخیص منشا درآمد به سختی ممکن باشد.

۲)استفاده از فناوری های نوین مخابراتی و رایانه ای هم روش دیگری جهت پولشویی است.دراین روش هویت مبادله کنندگان به سختی قابل شناسایی است وهمینطور«پیگیری »«رد گیری »جریان وجوه را نیزبا دشواری روبه رومیکند.

۳)سرمایه گذاری در املاک و مستغلات هم یکی از روش های پرکاربرد در پولشویی است .

۴)خریدسهام و اوراق مشارکت هم ازروش هایی است که پولشویان با استفاده از آن منشا پول خودرا پنهان میکنند .بدین صورت که سهام را خریداری میکنند و آن را در مکان های دیگر سرمایه گذاری میکنند.

۵)از دیگر روش هایی که مورد استقبال پول شویان است سرمایه گذاری درمشاغلی است که درحال ورشکستگی هستند. در حقیقت عمر این مشاغل رو به اتمام است. پولشویان با واردکردن سرمایه به این مشاغل ودستکاری اسناد ومدارک،شرکتی راکه درشرف ورشکستگی بوده است راپر بازده جلوه میدهند.

بیشتر بخوانید :  شکایت کیفری دیه

۶)از روشهای دیگر و شاید غیروجدانی ترین روش استفاده از این پول ها در سازمان های خیریه غیر واقعی است.

۷)از معمول ترین روش های پول شویی معاملات نقدی است مثل داشتن رستوران و….

۸)یکی دیگر از روش های مورد استقبال پول شویان خرید و فروش آثارهنری است. چراکه به دلیل اینکه دربازار هنر نظارت چندانی وجود ندارد، میتواند بستر مناسبی برای پولشویان  باشد.

البته روشهای پول شویی به این مواردختم نمیشود و روشهای گسترده دیگری هم وجود دارد که درحوصله این بحث نمیگنجد. چنانچه باموردی روبه روشدیدکه تصورتان براین بودکه پولشویی درجریان است اما از اثبات و روش آن مطلع نبودید،میتوانیدباماتماس بگیرید.

مجازات جرم پولشویی

مجازات جرم پولشویی در ماده ۱۰ لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی مصوب ۱۳۹۷ بیان شده است.

مجازات جرم پولشویی بدین شکل است،که اصل مال و درآمدوعوایدحاصل از ارتکاب جرم منشا و جرم پولشویی مصادره میشود.اما اگر عواید دیگر موجود نباشد مثل یا قیمت آن مصادره می شود.

اگرجمع اموال،در آمدها و عواید حاصل از آنها تاده میلیاردریال باشدبه حبس تعزیری درجه ۵«حبس بیش از2تا ۵سال» محکوم میشود. و اگر ارقام بیشتر از این مقدارباشد، حبس تعزیری درجه ۴«حبس بیش از ۵تا۱۰سال»در انتظارمجرمان این جرائم است.

البته درهرصورت جزای نقدی معادل وجوه با ارزش مالی که مورد پول شویی  واقع شده است را درپی دارد.در تبصره های ماده ۱۰ به نکات قابل توجهی هم اشاره کرده است :

تبصره ۱-چنانچه عواید حاصل ازجرم به اموال دیگری تبدیل و تغییریافته باشد همان اموال و درصورت انتقال به ثالث با حسن نیت معادل آن از اموال مرتکب ضبط می شود.”

نکته جالبی که در این تبصره وجود دارد توجه قانون گذار به فرد ثالث با حسن نیت است .درصورتی که مالی به فردی انتقال یافته باشدواز احراز منشا آن بیخبرباشد، قانونگذار هیچ تکلیفی را بر اوبار نکرده است.

تبصره ۲- صدور اجرای حکم ضبط دارایی و منافع حاصل از آن در صورتی است که متهم به لحاظ جرم منشا، مشمول این حکم قرار نگرفته باشد.

تبصره ۳-مرتکبین جرم منشا در صورت ارتکاب جرم پولشویی علاوه بر مجازات های مقرر مربوط به جرم منشا ، به مجازات های پیش بینی شده در این قانون نیز محکوم خواهند شد. مرتکبین جرم پولشویی در صورت عدم ارتکاب جرم منشا صرفا به مجازات مقرر در این ماده محکوم می شوند.”

*تبصره فوق بسیار دقیق تدوین شده است .چراکه عنوان کرده،اگرمرتکب جرمی همچون ارتشاء واختلاس و…را انجام دهدوبرای پوشش دهی به پول شویی روی بیاورد، هردومجازات درانتظار اوست. امادرغیر اینصورت، یعنی درصورتیکه جرم منشا با وی نباشد،فقط مجازات جرم پولشویی که عنوان شدبا توجه به مبلغ رابایدمتحمل شود.

بیشتر بخوانید :  کلاهبرداری رایانه ای

تبصره ۴ در صورتی که جرم پولشویی به صورت سازمان یافته ارتکاب یابد موجب تشدید در مجازات به میزان یک درجه خواهد بود سازمان یافته بودن به معنای همراه با دسته و گروه بودن این جرم است که باعث تشدید مجازات می گردد.

تبصره ۵ در صورتی که اشخاص حقوقی مرتکب جرم پولشویی شوند علاوه بر مجازات های مقرر در ماده ۲۰ قانون مجازات اسلامی به جزای نقدی معادل دو تا چهار برابر وجوه با ارزش مالی که مورد پول شویی واقع گردیده محکوم می شوند.”

*در این تبصره قانون گذار اشخاص حقوقی را به مجازات اشدتری از اشخاص حقیقی محکوم کرده است. بدین صورت طبق ماده ۲0 قانون مجازات اسلامی مورد مجازات قرار میگیرند.

“الف)انحلال شخص حقوقی .

 ب)مصادره کل اموال .

 پ)ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی به طور دائم یا حداکثر برای مدت ۵ سال .

ت)ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه به طور دائم با حداکثر برای مدت ۵ سال.

ث)ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری حداکثر برای مدت ۵ سال.

ج)جزای نقدی .

چ)انتشار حکم محکومیت به وسیله رسانه ها .”

این مجازات ها برای اشخاص حقوقی که مرتکب جرم پولشویی میگردند، لحاظ میشود. همینطور  قانونگذار مبلغ جزای نقدی بیشتری برای افراد حقوقی لحاظ کرده است.

نحوه رسیدگی به جرم پولشویی

طبق اصل ۴۹ قانون اساسی: “دولت موظف است ثروت های ناشی از ربا ،غصب ،اختلاس، سرقت ، قمار ،سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده ازمقاطه کاریها ومعاملات دولتی،فروش زمینهای موات ومباحات اصلی،دایر کردن اماکن فساد وسایر موارد غیر مشروع را گرفته و به صاحب حق رد نماید و در صورت معلوم نبودن  به بیت المال بدهد.”

*باتوجه به این اصل،حکومت مکلف شده،اموال وداراییهای نامشروع را،ازاشخاصی که این اموال راتصاحب کرده اند،گرفته وبه مالکین واقعی اموال بازگرداند. در صورت شناخته نشدن مالکین واقعی، این اموال به نفع بیت المال مصادره می شود. اگر هم شخصی به این فرآیند اعتراض داشته باشد به اعتراضش در دادگاه انقلاب رسیدگی میشود. رسیدگی دادگاه انقلاب به این اعتراض تابع قوانین آیین دادرسی مدنی است. البته لازم به ذکر است که این دعاوی درهر شعبه ای از دادگاه انقلاب مطرح نمیشود .شعب خاصی با عنوان شعب خاص رسیدگی به اصل ۴۹قانون اساسی وجود دارند . این شعب خاص در مقام رسیدگی از اصول آئین دادرسی مدنی پیروی می کنند.

اصل ۴۹ قانون اساسی از مواردی است که در دادگاه انقلاب رسیدگی می شود. ازموارد نام برده شده دراین اصل همان ثروت های نامشروع به دست آمده است که بایددراین دادگاه  به آنهارسیدگی شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست