جرم پول شویی

جرم پول شویی یا به عبارت دیگر money laundering و در معنای تحت الفظی ، پول شسته شده یا پول تمیزهم نامیده میشود. اما معنای تحت الفظی این واژه از معنای حقیقی آن بسیار دور است. در حقیقت شاید بتوان گفت این اصطلاح کنایه ای است که برای این مورد استفاده می شود.

اهم سوالات مطروحه در باب جرم پول شویی

پول شویی یکی از جرایمی است که در عین اینکه بسیار شنیده میشود اما اغلب افراد با این جرم ومرتکبان آن، نحوه شکل گیری این جرم،مرجع رسیدگی و…آشنا نیستند. ازاین رو،وکلای متخصص دعاوی کیفری در موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با فراهم آوردن مقاله ای،جرم مزبور را مورد بررسی قرار داده اند.و اهم سوالاتی که در این باره مطرح میشود را برایتان بیان نموده اند که پاسخ آنها را میتوانید دراین مقاله بیابید.با ماهمراه باشید….

  • پول شویی چگونه جرمی است وچه قانونی بر آن حاکم است؟
  • مرتکبان جرم پول شویی چه مراحلی را برای تحقق این جرم طی می نمایند؟
  • مرتکبین پولشویی از چه روش هایی برای ارتکاب این جرم استفاده می نمایند؟
  • قانون چه مجازاتی برای مرتکبین جرم پولشویی در نظر گرفته است؟
  • نحوه رسیدگی به جرم پولشویی چگونه است؟

پول شویی چگونه جرمی است وچه قانونی بر آن حاکم است؟

پول شویی یا پول تمیز به معنای پولی است که در نتیجه خلاف به دست آمده و منشا مشروعی ندارد.همچون پولی که در نتیجه قاچاق، ارتشاء، اختلاس، قاچاق اسلحه،موادمخدر وسایر راه های غیر قانونی کسب شده است. کسی که چنین پول هایی راتصاحب کرده است به دنبال این است که منشا غیرقانونی پولهای خود را مخفی کند. چنین فردی قصد دارد این پول هارا مجاز ومشروع جلوه دهد و وارد چرخه اقتصادی کند.
پولشویی جزء جرائم اقتصادی محسوب میشود چراکه به اقتصاد خلل واردمیکند و اثرات سوء بیشماری بر چرخه اقتصادی برجای میگذارد. از جمله تخریب بازارهای مالی، ورشکستگی بخش خصوصی، توزیع نابرابر درآمد ،فرار سرمایه به صورت غیر قانونی از کشور، و….

پول شویی در اکثر کشورها وجود دارد. اما درتحقیقاتی که در بین ۱۴۹کشوردر این باره صورت گرفته است، ایران درصدرقرار دارد ومتاسفانه این موضوع تا حد بالایی نگران کننده است.

ازاین رو قانونگذار بر آن شد که این مسئله را مورد جرم انگاری قرار دهد و قانون خاص آنرا تصویب کند.قانون مبارزه با پولشویی در مورخه ۲/۱۱/۸۶ تصویب و در ۷/۱۱/۸۶ به تایید شورای نگهبان رسید.
در قانون ایران طبق ماده ۲ قانون مبارزه با پولشویی چنین آمده است
“1) تحصیل،تملک، نگه داری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت های غیر قانونی با علم به اینکه به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه ارتکاب جرم به دست آمده است.
۲) تبدیل ، مبادله یا انتقال عوایدی به منظور پنهان کردن منشا غیر قانونی با علم به اینکه به طور مستقیم ناشی از ارتکاب جرم بوده یا کمک مرتکب به نحوی که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نگردد.
3) اخفاء یا پنهان کاری یا کتمان کردن ماهیت واقعی ، منشا ، منبع ، نقل و انتقال ، جابه جایی یا مالکیت عوایدی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه جرم تحصیل شده باشد.”
در ماده فوق ، قانون گذار تعریف پولشویی را کاملا بیان کرده است و آن را جرم انگاری نموده است .

جرم پول شویی جرمی تبعی و فرعی است. به عبارتی وابسته به یک جرم اصلی است.درابتدا جرمی همچون اختلاس، ارتشاء ،قاچاق و….صورت گرفته ،که به تبع آن وبه دنبال پاک کردن آثار جرم سابق، پولشویی شکل گرفته است.

مرتکبان جرم پول شویی چه مراحلی را برای تحقق این جرم طی می نمایند؟

جرم پول شویی همچون سایر جرائم دارای مراحلی است .از جمله اینکه در وهله اول پول کثیف توسط کارگذاران به سیستم های مالی و بانکی تزریق میشود.
سپس برای پنهان کردن سرمنشا ذخایرمالی این پول ازطریق روشهای پیچیده وهمینطور اجرای تراکنشهای مختلف به حسابهای متعدد منتقل میشود. به این امر لایه بندی گفته می شود.
درنهایت بدین شکل عمل میشود که این پولها که با نقل وانتقال های فراوان عادی جلوه داده شده ، مورد استفاده قرارمیگیرد.البته این نکته راهم نباید از نظر دورکرد، که دربعضی موارد بسته به شرایط ممکن است نیازی به بعضی ازمراحل نباشد.

همانطورکه ازمراحل جرم پولشویی برداشت میشود ،جرم پولشویی انجام دادن اموری فرعی است ازاین جهت که بتوان مبدا ومنشا مالی، جرم اصلی را مخفی نمود.

مرتکبین پولشویی از چه روش هایی برای ارتکاب این جرم استفاده می نمایند؟

  • یکی از سهل ترین راه های پول شویی، استفاده از موسسه مالی و اعتباری است .بدین شکل،افرادی که وجوهی را ازطریق غیرقانونی تصاحب کرده اند،درنزد شعبات بانکی یا موسسات مالی واعتباری چه داخلی وچه خارجی سرمایه گذاری مینمایند.استفاده از روشهای معمول داد و ستد الکترونیکی ازشیوه های انتقال این سپردها از موسسات مالی داخل کشوربه خارج ازکشور است. این امر باعث شده است که تشخیص منشا درآمد به سختی ممکن باشد.
  • استفاده از فناوری های نوین مخابراتی و رایانه ای هم روش دیگری جهت پولشویی است. دراین روش هویت مبادله کنندگان به سختی قابل شناسایی است وهمینطور«پیگیری »«رد گیری »جریان وجوه را نیزبا دشواری روبه رومینماید.
  • سرمایه گذاری در املاک و مستغلات هم یکی از روش های پرکاربرد در پولشویی است .
  • خریدسهام و اوراق مشارکت هم ازروش هایی است که مرتکبان جرم پول شویی با استفاده از آن منشا پول خود را پنهان میکنند .بدین صورت که سهام را خریداری میکنند و آن را در مکان های دیگر سرمایه گذاری مینمایند.
  • از دیگر روش هایی که مورد استقبال پول شویان است سرمایه گذاری درمشاغلی است که درحال ورشکستگی هستند. در حقیقت عمر این مشاغل رو به اتمام است. مرتکبان جرم مزبور با وارد کردن سرمایه به این مشاغل ودستکاری اسناد ومدارک، شرکتی را که درشرف ورشکستگی بوده است را پر بازده جلوه میدهند.
  • از روشهای دیگر و شاید غیروجدانی ترین روش که میتوان نام برد، استفاده از این پول ها در سازمان های خیریه غیر واقعی است.
  • از معمول ترین روش های پول شویی معاملات نقدی است مثل داشتن رستوران و….
  • یکی دیگر از روش های مورد استقبال پول شویان، خرید و فروش آثارهنری است. چرا که به دلیل اینکه دربازار هنر نظارت چندانی وجود ندارد، میتواند بستر مناسبی برای پولشویان باشد.
بیشتر بخوانید :  جرایم در حکم خیانت در امانت در قانون ثبت اسناد و املاک

البته روشهای پول شویی به این موارد ختم نمیشود و روشهای گسترده دیگری هم وجود دارد که درحوصله این بحث نمیگنجد. چنانچه باموردی روبه روهستید که تصورتان براین است که پولشویی درحال وقوع است اما از اثبات و روش آن مطلع نیستید، میتوانید این مورد را با وکلای موسسه دادپویان حامی در میان بگذارید.

قانون چه مجازاتی برای مرتکبین جرم پولشویی در نظر گرفته است؟

مجازات جرم پولشویی در ماده ۱۰ لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی مصوب ۱۳۹۷ بیان شده است.
مجازات جرم پولشویی بدین شکل است:

که اصل مال و درآمد وعواید حاصل از ارتکاب جرم منشا و جرم پولشویی مصادره میشود. اما اگر عواید دیگر موجود نباشد مثل یا قیمت آن مصادره می شود.
اگرجمع اموال،در آمدها و عواید حاصل از آنها تا ده میلیارد ریال باشد ،به حبس تعزیری درجه ۵«حبس بیش از2تا ۵سال» محکوم میشود. و اگر ارقام بیشتر از این مقدارباشد، حبس تعزیری درجه ۴«حبس بیش از ۵تا۱۰سال»در انتظارمجرمان این جرائم است.
البته درهرصورت جزای نقدی معادل وجوه با ارزش مالی که مورد پول شویی واقع شده است را درپی دارد.

در تبصره های ماده ۱۰ به نکات قابل توجهی هم اشاره کرده است :

تبصره ۱-چنانچه عواید حاصل ازجرم به اموال دیگری تبدیل و تغییریافته باشد همان اموال و درصورت انتقال به ثالث با حسن نیت معادل آن از اموال مرتکب ضبط می شود.”

نکته ای که در این تبصره وجود دارد توجه قانون گذار به فرد ثالث با حسن نیت است .درصورتی که مالی به فردی انتقال یافته باشد واز احراز منشا آن بی خبرباشد، قانونگذار هیچ تکلیفی را بر اوبار نکرده است.

تبصره ۲ـ صدور اجرای حکم ضبط دارایی و منافع حاصل از آن در صورتی است که متهم به لحاظ جرم منشا، مشمول این حکم قرار نگرفته باشد.
تبصره 3ـ مرتکبین جرم منشا در صورت ارتکاب جرم پولشویی علاوه بر مجازات های مقرر مربوط به جرم منشا ، به مجازات های پیش بینی شده در این قانون نیز محکوم خواهند شد. مرتکبین جرم پولشویی در صورت عدم ارتکاب جرم منشا صرفا به مجازات مقرر در این ماده محکوم می شوند.”

تبصره فوق بسیار دقیق تدوین شده است .چراکه عنوان کرده،اگرمرتکب ،جرمی همچون ارتشاء واختلاس و…را انجام دهد و برای پوشش دهی به پول شویی روی بیاورد، هردومجازات درانتظار اوست. امادرغیر اینصورت، یعنی درصورتیکه جرم منشا با وی نباشد،فقط مجازات جرم پولشویی که عنوان شد را با توجه به مبلغ باید متحمل شود.

“تبصره4 -در صورتی که جرم پولشویی به صورت سازمان یافته ارتکاب یابد موجب تشدید در مجازات به میزان یک درجه خواهد بود سازمان یافته بودن به معنای همراه با دسته و گروه بودن این جرم است که باعث تشدید مجازات می گردد.
تبصره ۵ـ در صورتی که اشخاص حقوقی مرتکب جرم پولشویی شوند علاوه بر مجازات های مقرر در ماده ۲۰ قانون مجازات اسلامی به جزای نقدی معادل دو تا چهار برابر وجوه با ارزش مالی که مورد پول شویی واقع گردیده محکوم می شوند.”

در این تبصره قانون گذار اشخاص حقوقی را به مجازات اشد تر از اشخاص حقیقی محکوم کرده است. بدین صورت طبق ماده 20 قانون مجازات اسلامی مورد مجازات قرار میگیرند.این مجازات ها عبارتند از:

بیشتر بخوانید :  جرم جعل ،استفاده از سند مجعول و جرائم در حکم جعل

” الف)انحلال شخص حقوقی .
ب)مصادره کل اموال .
پ)ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی به طور دائم یا حداکثر برای مدت ۵ سال .
ت)ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه به طور دائم با حداکثر برای مدت ۵ سال.
ث)ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری حداکثر برای مدت ۵ سال.
ج)جزای نقدی .
چ)انتشار حکم محکومیت به وسیله رسانه ها .”

مجازات های مزبور، برای اشخاص حقوقی که مرتکب جرم پولشویی میگردند، لحاظ میشود. همینطور قانونگذار مبلغ جزای نقدی بیشتری برای افراد حقوقی لحاظ کرده است.

نحوه رسیدگی به جرم پولشویی چگونه است؟

طبق اصل ۴۹ قانون اساسی:

“دولت موظف است ثروت های ناشی از ربا ،غصب ،اختلاس، سرقت ، قمار ،سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده ازمقاطه کاریها ومعاملات دولتی،فروش زمینهای موات ومباحات اصلی، دایر کردن اماکن فساد وسایر موارد غیر مشروع را گرفته و به صاحب حق رد نماید و در صورت معلوم نبودن به بیت المال بدهد.”

باتوجه به این اصل،حکومت مکلف شده ،اموال وداراییهای نامشروع را، ازاشخاصی که این اموال راتصاحب کرده اند، گرفته وبه مالکین واقعی اموال بازگرداند.و در صورت شناخته نشدن مالکین واقعی، این اموال به نفع بیت المال مصادره می شود. اگر هم شخصی به این فرآیند اعتراض داشته باشد به اعتراضش در دادگاه انقلاب رسیدگی میشود. رسیدگی دادگاه انقلاب به این اعتراض تابع قوانین آیین دادرسی مدنی است. البته لازم به ذکر است که این دعاوی درهر شعبه ای از دادگاه انقلاب مطرح نمیشود .شعب خاصی با عنوان شعب خاص رسیدگی به اصل ۴۹ قانون اساسی وجود دارند . این شعب خاص در مقام رسیدگی از اصول آئین دادرسی مدنی پیروی می کنند.

اصل ۴۹ قانون اساسی از مواردی است که در دادگاه انقلاب رسیدگی می شود. ازموارد نام برده شده دراین اصل همان ثروت های نا مشروع به دست آمده است که باید دراین دادگاه به آنها رسیدگی شود.

بیشتر بخوانید :  جرم قاچاق مشروبات الکلی
به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست