دعوای اثبات حق انتفاع

دعوای اثبات حق انتفاع زمانی مطرح می شود که بین مالک ملک و مدعی حق انتفاع اختلاف رخ دهد . از آنجا که مالک حق استیلاء بر ملک خود دارد ,مدعی  حق انتفاع باید ادعای خود را در دادگاه اثبات کند .

دعوای اثبات حق انتفاع
دعوای اثبات حق انتفاع

حق انتفاع چیست ؟

حق انتفاع , عبارت از حقی است که به موجب آن شخص می تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد , استفاده کند .

شرایط حق اتنفاع

1-حق انتفاع را نسبت به مالی می توان اعمال کرد که استفاده از آن موجب تلف مال نشود . منظور از تلف نشدن مال این نیست که مال قابل زوال نباشد , بلکه منظور این است که با اولین استفاده از بین نرود ,مانند : کتاب

2- کسی که حق انتفاع برای او در نظر گرفته می شود , باید حین عقد موجود باشد .

اما حق انتفاع را برای جنین نیز می توان در نظر گرفت به شرط آن که زنده متولد شود .

3- قبض , شرط صحت حق انتفاع می باشد . اگر یکی از طرفین حق انتفاع قبیل از قبض فوت کند یا محجور شود , حق انتفاع باطل می شود .

اقسام حق انتفاع

1-حبس مطلق :

اگرمالک , مدت زمانی مشخص را در قرارداد حق انتفاع  مشخص نکرده باشد , به این عقد , حبس مطلق می گویند .

از آنجا که حبس مطلق عقد جایز می باشد , هریک از طرفین هر زمان که بخواهند می توانند عقد را فسخ کند و همچون سایر عقود جایز دیگر به فوت و جنون هریک از طرفین , عقد منحل می گردد .

2-حبس دائم :

اگر مالک حق انتفاع را به صورت دائم در قرارداد , ذکر کرده باشد , به آن حبس موبد می گویند .

از آن جا که حبس موبد عقد دائم می باشد , هیچ یک از طرفین حق فسخ عقد را ندارند و به فوت و حجر طرفین منحل نمی شود .

عمری :

اگر در قرارداد حق انتفاع , مدت زمانی مشخص در نظر گرفته شده باشد , به آن عقد عمری می گویند .

این بازه زمانی ممکن است , به مدت عمر مالک, منتفع یا شخص ثالث در عقد مشخص شود .

رقبی :

مالک در این عقد , مدت زمان مشخصی را در قرارداد ذکر کرده است و با پایان مدت زمانی , عقد منحل می شود .

سکنی:

اگر حق انتفاع عبارت از سکونت در مسکنی باشد , سکنی یا حق سکنی نامیده می شود که ممکن است به طریق عمری یا رقبی در قرارداد ذکر شود .

تکالیف مالک

مالک می تواند در مال حق انتفاع هرگونه تصرفی که منافی با حقوق منتفع نباشد , انجام دهد .

برای مثال مالک عین می تواند , عین مال را بفروشد بدون آن که به حقوق منتفع آسیبی برسد , البته در صورتی که منتقل الیه جاهل به این موضوع باشد ,حق فسخ معامله را دارد .

هزینه های لازم برای نگهداری مال بر عهده مالک می باشد مگر آن که در قرارداد بین مالک ومنتفع شرط دیگری ذکر شده باشد .

تکالیف منتفع

طبق ماده 48 قانون مدنی , منتفع نباید از مال موضوع  حق انتفاع سوء استفاده کند . فرض کنید موضوع حق انتفاع سکونت در منزلی معین باشد , شخص منتفع فقط می تواند در آن خانه سکونت کند اما حق اجاره دادن آن را ندارد .

منتفع نباید در حفظ مال موضوع حق انتفاع تعدی و تفریط نماید .

منظور از تعدی, تجاوز نمودن از حدود اذن یا متعارف است . برای مثال اگر باغی موضوع حق انتفاع باشد و متعارف مشروب نمودن آن هفته ای یکبار باشد اما هر روز آبیاری شود  .

منظور از تفریط , ترک عملی که به موجب قرارداد برای مال غیر مال لازم است . فرض کنید موضوع حق انتفاع سکونت در منزلی معین می باشد و منتفع وظیفه دارد  اگر در خانه خرابی رخ دهد و منتفع موضوع را برای تعمیر به اطلاع مالک برساند ,  اگر موضوع را به مالک گزارش ندهد , مرتکب تعدی شده است .

واگذاری حق انتفاع

منتفع می تواند در صورتی که در قرارداد مباشرت او قید نشده باشد , حق انتفاع خود را به دیگری واگذار کند زیرا حق انتفاع از حقوق مالی می باشد .

نظریه مشورتی شماره 12405/7 مورخ 15/12/71 اداره حقوقی قوه قضاییه

عرفا وقتی کسی حق سکنی منزلی را مجانا یا مادام العمر به دیگری می دهد ,غرض احسان به شخص او است و عرف فقط و او خانواده اش را مجاز استفاده می شناسد و تفویض به غیر را خارج از قصد و ثبت مالک می داند و بنابراین انتقال مورد سکنی به هر نحو ولو به صورت عاریه به دیگری مجاز نیست و مالک می تواند خلع ید کسی را که منتفع به او واگذار نموده است از دادگاه بخواهد چه آن که استیلاء و تصرف شخص ثالث به نحو مذکور بر منزل مورد بحث بدون مجوز قانونی است و بقای مالکیت بر عین و منفعت در این حالت برای او ایجاد حق خلع ید می نماید

زوال حق انتفاع

حق انتفاع در موارد ذیل زائل می شو

1-در صورت انقضاء مدت : برای مثال اگر سکونت در منزلی به مدت عمر مالک باشد با فوت مالک , حق انتفاع زائل می گردد .

2-در صورت تلف شدن مالی که مورد حق انتفاع است . مانند اینکه درختان باغی که موضوع حق انتفاع است بسوزد .

تفاوت میان حق انتفاع و اذن در انتفاع

در حق انتفاع بین مالک و منتفع یک قراداد دو طرفه برقرار است  در حالی که در اذن در انتفاع یک نوع ایقاع می باشد و مالک حق استفاده از مالی را به منتفع داده است و هر زمان بخواهد می تواند از آن رجوع کند .

تفاوت حق انتفاع و مالکیت منفعت

1- شخصی که مالک منفعت ملکی می باشد اصولا می تواند هرگونه تصرفی را منافی حقوق صاحب عین می باشد اعمال نماید اما صاحب حق انتفاع فقط حق استفاده دارد برای مثال صاحب حق انتفاع اجازه, اجاره مال موضوع حق انتفاع را ندارد .

2- در مالکیت منفعت دو مالک وجود دارد در حالی که در حق انتفاع فقط یک مالک وجود دارد .

3-در مالکیت منافع,ذرات منافع در ملک صاحب منفعت به وجود می آید .

نحوه طرح دعوای اثبات حق انتفاع

برای طرح دعوای اثبات حق انتفاع دو فرض قابل تصور می باشد :

الف-در خصوص حق انتفاع بین مالک عین و صاحب حق انتفاع قراردادی باشد . در نتیجه خواهان  می تواند به استناد قرارداد طرح دعوی کند .

ب-بین صاحب حق انتفاع و مالک قراردادی وجود نداشته باشد . در این صورت خواهان می تواند به شهادت شهود , اماره تصرف و تحقیق محلی استناد کند .

دادگاه صالح برای طرح دعوای اثبات حق انتفاع

اگر خواهان بخواهد در رابطه با حق انتفاع اموال منقول طرح دعوی کند باید دادخواست خود را در دادگاه اقامتگاه خوانده طرح کند و در رابطه با اموال غیر منقول باید دادخواست خود را در دادگاه محل وقوع ملک طرح نماید .

نحوه اجرای رای

از آن جا حکم اثبات حق انتفاع , اعلامی می باشد نیاز به صدور اجراییه ندارد و بعد از قطعیت معتبر می باشد .

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 0 امتیاز: 0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست