قرار تامین خواسته

منظور از قرار تامین خواسته این است که در دعواهایی که موضوع آن مالی می باشد صادر میشود و نوعی اقدام احتیاطی برای خواهان به حساب می آید. تأمین خواسته یک درخواست فرعی می باشد و از جز متفرعات دعوا به حساب می آید.

هدف از صدور قرار تامین خواسته چیست؟

قرار تامین خواسته از جمله قرارهای تأمینی است؛ بدین معنا که بعد از تقدیم دادخواست، دادگاه قراری را تحت عنوان قرار تأمین خواسته صادر می نماید که البته در این قرار دادگاه نمی‌تواند از لحاظ ماهوی به دعوا رسیدگی کند و همچنین این قرار دعوا را خاتمه نمیدهد؛ چرا که قرار تأمین خواسته به منظور حمایت از خواهان می باشد و تا هنگامی که تکلیف دعوا بعد از صدور حکم قطعی مشخص شود و خواهان نیز له خود رأی گرفت، بتواند به سهولت به آنچه مدنظرش بوده است دسترسی پیدا نماید.

به طور مثال، فرض کنید که خواهان دعوایی مالی علیه فرد دیگری اقامه می نماید اما از این موضوع بیم دارد که مبادا تا زمانی که بتواند حکم قطعی خود را علیه خوانده از مقام قضایی دریافت کند، مدت زمان زیادی سپری شود و در این مدت خوانده مال یا اموال مورد نظر را از دسترس وی خارج نماید، از این رو قانونگذار قرار تامین خواسته را برای این دعاوی پیش بینی نموده است.

در این قرار خواهان می تواند قبل از حکم قطعی مبنی بر محکومیت خوانده، اموال وی را نیز توقیف نماید تا از جابجایی آنها تا زمان صدور حکم جلوگیری نماید.

در چه مواردی قرار تامین خواسته صادر میگردد؟

در قانون، موارد صدور قرار تامین خواسته در تصریح شده است و به خواهان در این موارد اجازه داده است که درخواست خود را مطرح نمایند و دادگاه نیز در صورت احراز شرایط لازم مکلف به قبول و صدور قرار تأمین خواسته می باشد.

موارد صدور قرار تامین خواسته به استناد ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی عبارت است از:

الف) دعوا مستند به سند رسمی باشد،

ب) خواسته در معرض تضییع و تفریط باشد،

ج) در مواردی از قبیل اوراق تجاری واخواست شده که به موجب قانون دادگاه مکلف به قبول درخواست تامین می باشد،

د) خواهان ،خسارتی را که ممکن است به طرف مقابل وارد آید نقدا به صندوق دادگستری بپردازد.

چنانچه هر کدام از موارد فوق رخ دهند خواهان می تواند تقاضای تأمین خواسته کند و از طرف دیگر دادگاه نیز ملزم به قبول می باشد.

سپردن خسارت احتمالی

خواهان جهت جلوگیری از تضییع حق خود پیش از صدور حکم قطعی تقاضای تامین می نماید و اموالی را از خوانده توقیف می نماید اما گاه نیز خوانده خود را ذی حق می داند و اطمینان دارد که حکم دادگاه به نفع او صادر خواهد شد، از این رو همانطور که بدان اشاره کردیم، بیم این را دارد که پس از صدور حکم قطعی خسارت او جبران نشده باقی بماند، از این رو به دنبال راهی است که بتوانند خسارت احتمالی خویش رامطالبه نمایند.

در چه مواردی در صدور قرار تامین خواسته از خواهان خسارت احتمالی گرفته نمیشود؟

قانونگذار موارد صدور قرار تامین خواسته را در قانون مشخص نموده است و آن را در این موارد مجاز نموده که درخواست خود را مطرح نماید و ازطرفی دادگاه نیز مکلف به قبول می باشد اما در برخی از موارد به درخواست خوانده، دادگاه بایستی از خواهان جهت صدور قرار تامین خواسته، تأمین اخذ نماید؛ اما در برخی از موارد نیازی به اخذ تامین از خواهان وجود ندارد، این موارد در قوانین مختلفی بیان شده است:

  • هنگامی که دعوا مستند به سند رسمی باشد: در چنین مواردی خواهان بدون اینکه نیاز باشد که تامین بدهند درخواست خود را مطرح و دادگاه نیز مکلف به قبول می باشد.
  • چنانچه خواسته در معرض تضییع و تفریط باشد: چنانچه خواسته مدنظر خواهان در وضعیتی قرار داشته باشد که امکان تلف یا ضایع شدن آن وجود داشته باشد خواهان در این مورد می تواند بدون اینکه لازم باشد تامینی به دادگاه بدهد مال مزبور را توقیف نماید.

ماده ۲۱۸ مکرر قانون مدنی: مورد دیگری که در آن نیاز به گرفتن خسارت احتمالی از خواهان وجود ندارد موردی است که در ماده ۲۱۸ مکرر قانون مدنی درباره آن صحبت شده است،در این ماده بیان می‌شود چنانچه بدهکاری برای فرار از پس دادن دیون حال خود قصد فروش و هرگونه نقل وانتقال مالی را داشته باشد، در چنین مواقعی طلبکار می تواند درخواست تامین خواسته نماید بدون اینکه نیاز به دادن خسارت احتمالی باشد.

قرار تامین خواسته صادره از مرجع کیفری جهت جبران خسارت ناشی از جرم: چنانچه قرار تامین خواسته ای از مرجع کیفری جهت جبران خسارت ناشی از جرم صادر شود نیاز به دادن خسارت احتمالی از جانب خواهان وجود ندارد.

قرار تامین خواسته ای که در مدت تحریر ترکه صادر می شود: مستند به ماده 221 قانون امور حسبی،قرار تامین خواسته ای که در مدت تحریر ترکه صادر می شود بدون دادن وجهی جهت خسارت احتمالی امکان پذیر است.

برخی از قراردادهای بانکی همچون قراردادهایی همچون مضاربه، اجاره به شرط تملیک، جعاله: این قراردادها در حکم قراردادهای رسمی محسوب می شوند و به همین دلیل نیز از مزایای اسناد تجاری برخوردار هستند.فلذا صدور قرار تامین خواسته برای آنان جایز است و نیازی به دادن خسارت احتمالی توسط خواهان نمیباشد.

دریافت خسارت ناشی از تامین خواسته

دریافت خسارت به دلیل صدور قرار تامین خواسته، حقی است که قانون گذار به خوانده اعطا کرده است تا با وجود شرایطی پس از پایان دادرسی بتواند،خسارتی را که از قرارمزبور به او وارد شده است را مطالبه نماید.

قبل از هر اقدامی، لازم است که قرار تامین خواسته اجرا شده باشد، سپس می بایست رای قطعی که از محکمه صادر میشود و قطعی میگردد به ضرر خواهان (درخواست کننده تامین)صادر شود، که در این صورت مجوزی برای خواهان جهت رسیدگی میگردد.

چنانچه شرایط فوق موجود باشد،خوانده دعوا میتواند در مدت 20 روز از زمانی که رای قطعی به او ابلاغ میگردد،خسارتی را که از صدور تامین خواسته به او وارد میشود را مطالبه نماید.در چنین مواقعی دادگاه در مورد خسارت ناشی از تامین خواسته، زمانی فوق العاده را در نظر میگیرد و در آن زمان میتواند بدون تشریفات دادرسی تصمیم گیری نماید.

اگر خوانده در این مهلت مطالبه خسارت ننماید،تکلیف خسارت چه میشود؟

چنانچه خوانده در مهلت ۲۰ روزه ای که در قانون مقرر گردیده است مطالبه خسارت ناشی از تامین خواسته نماید درخواست وی در قالب یک دعوی مستقل و تشریفات دادرسی همراه نیست اما چنانچه وقت مقرر طی شود و خوانده اعتراض خود را مطرح ننماید اگر چه می تواند پس از این مدت هم برای مطالبه خسارت اقدام نماید اما لازم به ذکر است که در این صورت باید درخواست را در قالب یک دعوی با رعایت تشریفات و همچنین پرداخت هزینه دادرسی و تنظیم دادخواست به عمل بیاورد .که مشقت بیشتری را برای خوانده در بر خواهد داشت.

مطالبه حسارت خوانده در مهلت مقرر

هر گاه خوانده در مهلت ۲۰ روزه مقرر مطالبه خسارت مزبور را نماید خسارت احتمالی که خواهان در صندوق دادگستری تادیه نموده بود آزاد می گردد تا خوانده بتواند خسارت خود را از آن مبلغ برداشت نماید و چنانچه مهلت سپری شده باشد باز هم خوانده جهت مطالبه خسارت باید دشواری بیشتری را متحمل شود چرا که در آن صورت خواهان با گذشت مهلت مزبور می تواند از دادگستری تقاضا کند که خسارت احتمالی را که به صندوق دادگستری سپرده است به او مسترد شود. البته خواهان در صورتی مجاز بدین امر است که صدور تامین خواسته با ایداع خسارت احتمالی انجام شده باشد.

گاهی نیز ممکن است که قرار تامین خواسته بدون سپردن خسارت احتمالی صادر شده باشد.در چنین مواقعی چنانچه خوانده در مهلت ۲ روزه ای که برای او در نظر گرفته شده است اقدام کند ،بدون رعایت تشریفات دادرسی می تواند خواسته خود را مطالبه نماید.

در این صورت لازم است که خوانده حکم جبران خسارت و عدم قبض خسارت احتمالی از خواهان را قبض نماید تا بتواند از اموال خواهان توقیف نماید و با توقیف اموال مزبور ، خسارت خود را از محل اموال توقیفی جبران نماید.

مستثنیات دین در تامین خواسته

مستثنیات دین عبارت است از مسکن مورد نیاز محکوم علیه، وسیله نقلیه در شان او، اثاثیه خانه و…، و به طور کلی منظور مواردی است، که لازمه زندگی محکوم علیه باشد و برای گذران زندگی به آن ها نیاز داشته باشد ، قاعده کلی این است که مستثنیات دین قابل توقیف در محاکم نیستند اما در مورد تامین خواسته با دو فرض رو به رو هستیم:

مال مورد مستثنیات دین، عین معین مورد ادعای خواهان باشد: در این صورت قابل توقیف است.

مال مورد مستثنیات دین، عین معین باشد اما مورد ادعای خواهان نباشد: در این صورت قابل توقیف نمی باشد.

تبدیل تامین

تبدیل تامین چه به درخواست خوانده باشد و چه خواهان فقط برای یک بار مجاز است و تفاوت درخواست خوانده و خواهان در این است که چنانچه به درخواست خواهان باشد فاقد هر گونه شرایط و تشریفات می باشد اما در صورتی که توسط خوانده ارائه شود دارای شرایطی است که بایستی رعایت گردد.

خواسته (مال توقیف شده) عین معین مورد ادعای خواهان باشد: در این صورت خوانده جهت تبدیل تامین بایستی رضایت خواهان را اخذ نماید.

خواسته (مال توقیف شده) عین معین نباشد:در این صورت لازم است که مال جدیدی که جهت توقیف ارائه میگردد، از حیث قیمت و سهولت فروش با مال توقیف شده سابق هماهنگ باشد.

تبدیل تامین باید از همان دادگاهی که تامین خواسته را صادر نموده است درخواست گردد و مهلت دادگاه جهت رسیدگی به درخواست،۲ روز از تاریخی که آن درخواست صورت می پذیرد محاسبه می گردد و نیاز به تشریفات دیگری نمی باشد.

چه تشریفاتی در صدور قرار تامین خواسته بایستی رعایت گردد؟

صدور قرار تامین خواسته مستلزم ارائه درخواست است، درخواست مزبور در دعاوی مالی و غیر مالی صادر می شود و در هر یک از مراحل بدوی ، واخواهی ، تجدیدنظر امکان ارائه آن وجود ندارد.

چند نکته در رابطه با قرار تأمین خواسته

  • صدور قرار تامین خواسته صرفا درخواست می باشد و در صورتی که ناحق ارائه شود توسط مدیر دفتر اخطار رفع نقص صادر نمی شود بلکه توسط دادگاه دادخواست مزبور رد می گردد.
  • رسیدگی به درخواست مزبور نیاز به تشکیل جلسه دادرسی ندارد.
  • نیازی به دعوت از طرفین نمی باشد.
  • دادگاه بدون تشکیل جلسه و دعوت از طرفین در مورد قرار مزبور اظهار نظر می کند.
  • پس از صدور قرار تامین خواسته فورا به خوانده ابلاغ می شود.
  • پس از ابلاغ فورا اجرا می گردد.
  • ذکر این نکته هم لازم است که ابلاغ بر اجرا مقدم است مگر اینکه در موارد استثنایی که اجرا بر ابلاغ مقدم می گردد.
  • هزینه دادرسی قرار تامین خواسته
  • هزینه دادرسی قرار تامین خواسته تابع دعاوی غیر مالی می باشد.
  • کدام مرجع جهت صدور قرار تامین خواسته صالح می باشد؟
  • قرار تامین خواسته از حیث صلاحیت از اصل دعوا تبعیت می کند و به استناد ماده ۱۱۱ قانون آئین دادرسی مدنی: درخواست تامین از دادگاهی می شود که صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارد.

آیا ارائه درخواست تامین خواسته مهلت خاصی دارد؟

قانون گذار مهلتی جهت درخواست تامین خواسته مشخص ننموده است اما در عمل دادگاه ها مهلت ۱۰ روزه ای را برای ارائه درخواست مزبور قرار داده اند و همچنین قانون گذار در صدر ماده ۱۰۸ قانون آئین دادرسی مدنی، ۳ مقطع جهت ارائه درخواست تامین خواسته مشخص نموده است و خواهان را مجاز نموده است که هر کدام از مقاطع که نیاز به توقیف اموال خوانده را جهت جلوگیری از تضییع حق خویش لازم بداند ، به این عمل اقدام کند.

در جریان دادرسی تا زمانیکه حکم قطعی صادر نشده باشد چرا که زمانیکه حکم قطعی صادر شود به مفاد حکم عمل می شود و نیازی به تامین خواسته وجود ندارد.

خواهان در هر کدام از مقاطع مزبور مجاز است که درخواست خویش را مطرح نماید و دادگاه در صورتی که درخواست تامین با آنچه جهت صدور این قرار مشخص کرده است هماهنگ باشد مکلف به قبول درخواست می باشد و نمی تواند از قبول استنکاف ورزد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست