قرار تامین خواسته

قرار تامین خواسته ، قراری است که در دعاوی که موضوع آن مال می باشد صادر میشود و نوعی اقدام احتیاطی برای خواهان محسوب می‌شود. تامین خواسته یک درخواست فرعی و جزمتفرعات دعوا می باشد.

هدف از صدور قرار تامین خواسته چیست؟

قرار تامین خواسته جز قرارهای تامینی است به این معنا که بعد از تقدیم دادخواست ،دادگاه قراری را به عنوان قرار تامین خواسته صادر می نماید البته در این قرار دادگاه نمی‌تواند وارد ماهیت دعوا شود وهمچنین این قرار دعوا را خاتمه نمیدهد. چرا که قرار تأمین خواسته جنبه حمایتی برای خواهان دارد تا هنگامی که تکلیف دعوا بعد از صدور حکم قطعی مشخص شد و خواهان نیز پیروز میدان شد بتواند به سهولت به آنچه مدنظرش بوده است دسترسی پیدا نماید.
مثال: خواهان دعوایی مالی علیه فرد دیگری اقامه می نماید اما از این موضوع بیم دارد که مبادا تا زمانی که بتواند حکم قطعی خود را بر علیه خوانده از محکمه دریافت کند زمان مدیدی سپری شود و در این مدت خوانده اموال مورد نظر را از دسترس وی خارج نماید ، از این رو قانونگذار تدبیری اندیشیده است و قرار تامین خواسته را پیش بینی نموده است.
در این قرار خواهان می تواند قبل از حکم قطعی مبنی بر محکومیت خوانده ، اموال وی را توقیف نماید تا از جابجایی آنها تا زمان صدور حکم جلوگیری نماید.

در چه مواردی قرار تامین خواسته صادر میگردد؟

قانون گذار موارد صدور قرار تامین خواسته را در قانون مشخص نموده است وخواهان را در این موارد مجاز نموده است که درخواست خود را مطرح نمایند ودادگاه نیز در صورت جمع شرایط لازم مکلف به قبول قرار مذکور می باشد.
موارد صدور قرار تامین خواسته به استناد ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی عبارت است از:
“….الف) دعوا مستند به سند رسمی باشد.
ب) خواسته در معرض تضییع و تفریط باشد.
ج) در مواردی از قبیل اوراق تجاری واخواست شده که به موجب قانون دادگاه مکلف به قبول درخواست تامین می باشد.
د) خواهان ،خسارتی را که ممکن است به طرف مقابل وارد آید نقدا به صندوق دادگستری بپردازد.”
چنانچه هر یک از موارد فوق رخ دهند خواهان می تواند تقاضای تامین خواسته نمایند و از طرف دیگر دادگاه نیز ملزم به قبول می باشد.

سپردن خسارت احتمالی

خواهان جهت جلوگیری از تضییع حق خود قبل از صدور حکم قطعی تقاضای تامین می نماید و اموالی را از خوانده توقیف مینماید اما گاهی خوانده خود را ذی حق میداند و میداند که حکم دادگاه به نفع او صادر خواهد شد، از این رو بیم این را دارد که پس از صدور حکم قطعی خسارت او جبران نشده باقی بماند،از این رو به دنبال راهی است که بتوانند خسارت احتمالی خویش رامطالبه نمایند.
در این موضوع قانونگذار تدبیری را لحاظ کرده است و به خوانده این اجازه را داده است که متعاقب درخواست خواهان مبنی بر درخواست تامین خواسته خواهان و صدورقرار مزبور،او نیز از خواهان تقاضای تامین نماید. تامین مزبور وجهی است که از خواهان گرفته می‌شود تا در صورتی که وی در دعوای اصلی با شکست مواجه شد ، بتواند خسارت احتمالی خود را از محل تامین جبران نماید.

میزان خسارت احتمالی در تامین خواسته با توجه به خواسته دعوا تعیین می‌گردد و مهلت سپردن آن نیز با نظر دادگاه مشخص می‌ گردد و از جانب هیچ یک از طرفین هم قابل اعتراض نمی باشد.

در چه مواردی خوانده مجاز به اخذ خسارت احتمالی ازخواهان در برابر تامین خواسته نمی باشد؟

اگرچه قانون گذار، خوانده را هم مجاز دانسته است که از خواهان جهت خسارت احتمالی تامین اخذ نماید اما در برخی از موارد هم او را از این امر منع نموده است از جمله اینکه:

  • دعوا مستند به سند رسمی باشد.
  • دعوا علیه متوقف باشد.
بیشتر بخوانید :  اعسار

دراین موارد خوانده نمی تواند تقاضای خسارت احتمالی، را مطرح نماید.

در چه مواردی در صدور قرار تامین خواسته از خواهان خسارت احتمالی گرفته نمیشود؟

قانونگذار موارد صدور قرار تامین خواسته را در قانون مشخص نموده است و آن را در این موارد مجاز نموده که درخواست خود را مطرح نماید و ازطرفی دادگاه نیز مکلف به قبول می باشد اما در برخی از موارد به درخواست خوانده ، دادگاه بایستی از خواهان جهت صدور قرار تامین خواسته ، تامین اخذ نماید. اما در برخی از موارد نیازی به اخذ تامین از خواهان وجود ندارد.این موارد در قوانین مختلف بیان شده است:

  • هنگامی که دعوا مستند به سند رسمی باشد:در چنین مواردی خواهان بدون اینکه نیاز باشد که تامین بدهند درخواست خود را مطرح و دادگاه نیز مکلف به قبول می باشد.
  • چنانچه خواسته در معرض تضییع و تفریط باشد:چنانچه خواسته مدنظر خواهان در وضعیتی قرار داشته باشد که امکان تلف یا ضایع شدن آن وجود داشته باشد خواهان در این مورد می تواند بدون اینکه لازم باشد تامینی به دادگاه بدهد مال مزبوررا توقیف نماید.

لازم به ذکر است که….
خواهان پیش از اینکه قصد توقیف مال به این عنوان را داشته باشد ،نوع مال را از حیث کلی یا عین معین بودن نیز مشخص نماید.

  • اسناد تجاری واخواست شده:واخواست به معنای اعتراض دارنده اسناد تجاری به عدم پرداخت وجه آنها در سررسید می باشد.

اوراق تجاری قابل واخواست شامل برات و سفته و چک می گردد و قانونگذار در این موارد نیز خواهان رامجاز نموده است که درخواست تأمین ارائه دهد بدون اینکه نیاز به دادن تامین از جانب وی باشد.البته هرکدام از اسناد نامبرده دارای ویژگی هاو مقررات خاص خود می باشند که لازم است که این مقررات رعایت گردد.

  • ماده ۲۱۸ مکرر قانون مدنی: مورد دیگری که در آن نیاز به گرفتن خسارت احتمالی از خواهان وجود ندارد موردی است که در ماده ۲۱۸ مکرر قانون مدنی درباره آن صحبت شده است،در این ماده بیان می‌شود چنانچه بدهکاری برای فرار از پس دادن دیون حال خود قصد فروش و هرگونه نقل وانتقال مالی را داشته باشد، در چنین مواقعی طلبکار می تواند درخواست تامین خواسته نماید بدون اینکه نیاز به دادن خسارت احتمالی باشد.
  • قرار تامین خواسته صادره از مرجع کیفری جهت جبران خسارت ناشی از جرم: چنانچه قرار تامین خواسته ای از مرجع کیفری جهت جبران خسارت ناشی از جرم صادر شود نیاز به دادن خسارت احتمالی از جانب خواهان وجود ندارد.
  • قرار تامین خواسته ای که در مدت تحریر ترکه صادر می شود: مستند به ماده 221 قانون امور حسبی،قرار تامین خواسته ای که در مدت تحریر ترکه صادر می شود بدون دادن وجهی جهت خسارت احتمالی امکان پذیر است.
  • برخی از قراردادهایی بانکی همچون قراردادهایی همچون قراردادهای مضاربه،اجاره به شرط تملیک،جعاله و… : این قراردادها در حکم قراردادهای رسمی محسوب می شوند و به همین دلیل نیز از مزایای اسناد تجاری برخوردار هستند.فلذا صدور قرار تامین خواسته برای آنان جایز است و نیازی به دادن خسارت احتمالی توسط خواهان نمیباشد.
بیشتر بخوانید :  ادله اثبات دعوا

دریافت خسارت ناشی از تامین خواسته

دریافت خسارت به دلیل صدور قرار تامین خواسته ، حقی است که قانون گذار به خوانده اعطا کرده است تا با وجود شرایطی پس از پایان دادرسی بتواند،خسارتی را که از قرارمزبور به او وارد شده است را مطالبه نماید.

در وهله اول لازم است که قرار تامین خواسته اجرا شده باشد.

در وهله دوم بایستی رای قطعی که از محکمه صادر میشودو قطعی میگردد به ضرر خواهان (درخواست کننده تامین)صادر شود، که در این صورت مجوزی برای خواهان جهت رسیدگی میگردد.

چنانچه شرایط فوق موجود باشد،خوانده دعوا میتواند در مدت 20 روز از زمانی که رای قطعی به او ابلاغ میگردد،خسارتی را که از صدور تامین خواسته به او وارد میشود را مطالبه نماید.در چنین مواقعی دادگاه در مورد خسارت ناشی از تامین خواسته، زمانی فوق العاده را در نظر میگیرد و در آن زمان میتواند بدون تشریفات دادرسی تصمیم گیری نماید.

سوال: در صورتی که خوانده در این مهلت مطالبه خسارت ننماید،تکلیف خسارت چه میشود؟

پاسخ : چنانچه خوانده در مهلت ۲۰ روزه ای که در قانون مقرر گردیده است مطالبه خسارت ناشی از تامین خواسته نماید درخواست وی در قالب یک دعوی مستقل و تشریفات دادرسی همراه نیست اما چنانچه وقت مقرر طی شود و خوانده اعتراض خود را مطرح ننماید اگر چه می تواند پس از این مدت هم برای مطالبه خسارت اقدام نماید اما لازم به ذکر است که در این صورت باید درخواست را در قالب یک دعوی با رعایت تشریفات و همچنین پرداخت هزینه دادرسی و تنظیم دادخواست به عمل بیاورد .که مشقت بیشتری را برای خوانده در بر خواهد داشت.

همچنین لازم به ذکر است که….

اگر خوانده در مهلت ۲۰ روزه مقرر مطالبه خسارت مزبور را نماید خسارت احتمالی که خواهان در صندوق دادگستری تادیه نموده بود آزاد می گردد تا خوانده بتواند خسارت خود را از آن مبلغ برداشت نماید و چنانچه مهلت سپری شده باشد باز هم خوانده جهت مطالبه خسارت باید دشواری بیشتری را متحمل شود چرا که در آن صورت خواهان با گذشت مهلت مزبور می تواند از دادگستری تقاضا کند که خسارت احتمالی را که به صندوق دادگستری سپرده است به او مسترد شود. البته خواهان در صورتی مجاز بدین امر است که صدور تامین خواسته با ایداع خسارت احتمالی انجام شده باشد.

گاهی نیز ممکن است که قرار تامین خواسته بدون سپردن خسارت احتمالی صادر شده باشد.در چنین مواقعی چنانچه خوانده در مهلت ۲ روزه ای که برای او در نظر گرفته شده است اقدام کند ،بدون رعایت تشریفات دادرسی می تواند خواسته خود را مطالبه نماید.
در این صورت لازم است که خوانده حکم جبران خسارت و عدم قبض خسارت احتمالی از خواهان را قبض نماید تا بتواند از اموال خواهان توقیف نماید و با توقیف اموال مزبور ، خسارت خود را از محل اموال توقیفی جبران نماید.

مستثنیات دین در تامین خواسته

مستثنیات دین عبارت است از مسکن مورد نیاز محکوم علیه ، وسیله نقلیه در شان او ، اثاثیه خانه و …
و به طور کلی مواردی که لازمه زندگی محکوم علیه باشد و برای گذران زندگی به آن ها نیاز داشته باشد ، قاعده کلی این است که مستثنیات دین قابل توقیف در محاکم نیستند اما در مورد تامین خواسته با دو فرض رو به رو هستیم:

  • مال مورد مستثنیات دین ، عین معین مورد ادعای خواهان باشد :در این صورت قابل توقیف است.
  • مال مورد مستثنیات دین ، عین معین باشد اما مورد ادعای خواهان نباشد: در این صورت قابل توقیف نمی باشد.

تبدیل تامین

تبدیل تامین چه به درخواست خوانده باشد و چه خواهان فقط برای یک بار مجاز است و تفاوت درخواست خوانده و خواهان در این است که چنانچه به درخواست خواهان باشد فاقد هر گونه شرایط و تشریفات می باشد اما در صورتی که توسط خوانده ارائه شود دارای شرایطی است که بایستی رعایت گردد.
خواسته (مال توقیف شده) عین معین مورد ادعای خواهان باشد: در این صورت خوانده جهت تبدیل تامین بایستی رضایت خواهان را اخذ نماید.
خواسته (مال توقیف شده) عین معین نباشد:در این صورت لازم است که مال جدیدی که جهت توقیف ارائه میگردد، از حیث قیمت و سهولت فروش با مال توقیف شده سابق هماهنگ باشد.

تبدیل تامین باید از همان دادگاهی که تامین خواسته را صادر نموده است درخواست گردد و مهلت دادگاه جهت رسیدگی به درخواست ،۲ روز از تاریخی که آن درخواست صورت می پذیرد محاسبه می گردد و نیاز به تشریفات دیگری نمی باشد.

چه تشریفاتی در صدور قرار تامین خواسته بایستی رعایت گردد؟

  • صدور قرار تامین خواسته مستلزم ارائه درخواست است، درخواست مزبور در دعاوی مالی و غیر مالی صادر می شود و در هر یک از مراحل بدوی ، واخواهی ، تجدیدنظر امکان ارائه آن وجود ندارد .

لازم به ذکر است که….
صدور قرار تامین خواسته صرفا درخواست می باشد و در صورتی که ناحق ارائه شود توسط مدیر دفتر اخطار رفع نقص صادر نمی شود بلکه توسط دادگاه دادخواست مزبور رد می گردد.

  • رسیدگی به درخواست مزبور نیاز به تشکیل جلسه دادرسی ندارد.
  • نیازی به دعوت از طرفین نمی باشد.
  • دادگاه بدون تشکیل جلسه و دعوت از طرفین در مورد قرار مزبور اظهار نظر می کند.
  • پس از صدور قرار تامین خواسته فورا به خوانده ابلاغ می شود.
  • پس از ابلاغ فورا اجرا می گردد.
بیشتر بخوانید :  قرار کارشناسی

ذکر این نکته هم لازم است که ابلاغ بر اجرا مقدم است مگر اینکه در موارد استثنایی که اجرا بر ابلاغ مقدم می گردد.

هزینه دادرسی قرار تامین خواسته

هزینه دادرسی قرار تامین خواسته تابع دعاوی غیر مالی می باشد.

کدام مرجع جهت صدور قرار تامین خواسته صالح می باشد؟

قرار تامین خواسته از حیث صلاحیت از اصل دعوا تبعیت می کند و به استناد ماده ۱۱۱ قانون آئین دادرسی مدنی :
“درخواست تامین از دادگاهی می شود که صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارد .”

آیا ارائه درخواست تامین خواسته مهلت خاصی دارد؟

قانون گذار مهلتی جهت درخواست تامین خواسته مشخص ننموده است اما در عمل دادگاه ها مهلت ۱۰ روزه ای را برای ارائه درخواست مزبور قرار داده اند و همچنین قانون گذار در صدر ماده ۱۰۸ قانون آئین دادرسی مدنی ۳ مقطع جهت ارائه درخواست تامین خواسته مشخص نموده است و خواهان را مجاز نموده است که هر کدام از مقاطع که نیاز به توقیف اموال خوانده را جهت جلوگیری از تضییع حق خویش لازم بداند ، به این عمل اقدام کند.مقاطع مزبور عبارتند از :

  • قبل از تقدیم دادخواست
  • ضمن تقدیم دادخواست راجع به اصل دعوا
  • در جریان دادرسی تا زمانیکه حکم قطعی صادر نشده باشد چرا که زمانیکه حکم قطعی صادر شود به مفاد حکم عمل می شود و نیازی به تامین خواسته وجود ندارد .

خواهان در هر کدام از مقاطع مزبور مجاز است که درخواست خویش را مطرح نماید و دادگاه در صورتی که درخواست تامین با آنچه جهت صدور این قرار مشخص کرده است هماهنگ باشد مکلف به قبول درخواست می باشد و نمی تواند از قبول استنکاف ورزد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست