ظهرنویسی چک و سفته

  1. صفحه اصلی
  2. دپارتمان های حقوقی تخصصی
  3. اسناد تجاری
  4. دعاوی چک
  5. ظهرنویسی چک و سفته

ظهرنویسی به معنای درج هرگونه عبارت تعهدآور توسط اشخاصی غیر از صادرکننده در سند تجاری است. ظهرنویسی چک و سفته به جهت نیل به اهداف متفاوتی صورت می پذیرد از جمله ظهرنویسی به جهت انتقال، وکالت و وثاقت.

ظهرنویسی چک و سفته
ظهرنویسی چک و سفته

ظهرنویسی چک و سفته جهت انتقال مبلغ

اولین کاربرد ظهرنویسی، انتقال مبلغ اسناد تجاری می باشد؛ در این نوع ظهرنویسی، دارنده با درج امضاء خود، سند را به شخص ثالثی منتقل می نماید. پس از ظهرنویسی انتقالی، دارنده اولیه به عنوان ظهرنویس سند تجاری محسوب می شود و منتقل الیه، در حکم دارنده است.

شرایط ظهرنویسی چک و سفته به جهت انتقال

تحقق ظهرنویسی سند تجاری به جهت انتقال مبلغ آن منوط به درج امضاء دارنده اولیه و تسلیم سند به منتقل الیه می باشد؛ در واقع پیش از تسلیم سند به منتقل الیه، ظهرنویسی انتقالی محقق نمی شود.

ضمنا برای آن که انتقال مبلغ سند تجاری به نحو صحیح واقع شود، باید امضا دارنده در خود سند تجاری درج شود و ظهرنویسی به موجب قرارداد جداگانه تنها از نظر مقررات قانون مدنی معتبر شناخته می شود و تابع قانون تجارت نخواهد بود. ظهرنویسی شفاهی نیز از همین ضابطه پیروی می کند؛ به عبارت دیگر اگر چه اصل بر این است که توافقات شفاهی افراد معتبر بوده و انعقاد قرارداد مستلزم مکتوب نمودن توافقات نمی باشد و ظهرنویسی نیز در واقع یک قرارداد انتقال است، اما ظهرنویسی شفاهی تابع مقررات تجاری نمی باشد؛ هرچند از نظر قانون مدنی معتبر است.

ظهرنویسی جهت انتقال در وجه حامل

ظهرنویسی در وجه حامل از نظر قانون تجارت بلامانع است؛ اما در قانون جدید صدور چک ، صدور و ظهرنویسی چک باید حتما در وجه ذی نفع معین صورت گرفته و در سامانه صیاد به ثبت برسد؛ در غیر این صورت مشمول قانون صدور چک نخواهد بود.

ظهرنویسی بدون قید جهت

همانطور که در ادامه توضیح داده می شود، صرف درج امضا توسط دارنده در ظهر سند تجاری بدون هیچ توضیح دیگری، حمل بر ظهرنویسی جهت انتقال خواهد شد.

ظهرنویسی جزئی به جهت انتقال

دارنده نمی تواند به وسیله ظهرنویسی بخشی از مبلغ مندرج در سند تجاری را منتقل نماید و ظهرنویسی انتقالی الزاما نسبت به کل مبلغ سند تجاری خواهد بود. البته ظهرنویسی نسبت به بخشی از مبلغ نیز مانند ظهرنویسی شفاهی و ظهرنویسی در قرارداد جداگانه از منظر مقررات قانون مدنی معتبر می باشد.

ظهرنویسی به جهت انتقال سند تجاری با دارندگان متعدد

ضمنا در صورتی که دارندگان سند تجاری متعدد باشند برای ظهرنویسی، امضاء همه آنان ضروری است. اگر فقط برخی از دارندگان، ظهر سند را امضا کرده باشند، انتقال طبق قانون مدنی صحیح است.

ظهرنویسی جهت انتقال به صورت مشروط

چنانچه ظهرنویسی به صورت مشروط واقع شود، موضوع تابع مقررات قانون تجارت نبوده اما همچنان از نظر قانون مدنی صحیح و معتبر می باشد؛ بنابراین در صورتی که شرط مندرج در سند تجاری حاصل شود، منتقل الیه می تواند وجه سندی تجاری را مطالبه نماید و در صورت عدم حصول شرط، منتقل الیه حقی نسبت به سند تجاری ندارد.

ظهرنویسی انتقالی پس از عدم پرداخت صادرکننده

واخواست سند تجاری یا صدور گواهی عدم پرداخت، مانع از ظهرنویسی سند تجاری به جهت انتقال نمی باشد و حتی پس از صدور گواهی عدم پرداخت نیز، ظهرنویسی انتقالی میسر می باشد. در این شرایط، انتقال گیرنده می تواند برای مطالبه مبلغ، به کلیه مسئولین سند تجاری مراجعه نماید.

شایسته تذکر است در صورتی که چک پس از صدور گواهی عدم پرداخت از سوی بانک محال علیه ظهرنویسی شود، وصول چک برگشتی از طریق طرح شکایت در محاکم کیفری میسر نمی باشد.

وضعیت وثایق سند تجاری در ظهرنویسی به جهت انتقال

با وقوع ظهرنویسی انتقالی به نحو قانونی، وثایقی که نسبت به سند تجاری در نظر گرفته شده است به منتقل الیه واگذار می شود. اگر سند تجاری به منظور ایفاء یک تعهد اولیه صادر شده باشد، ظهرنویسی موجب انتقال وثایق تعهد پایه نمی شود.

ظهرنویسی انتقالی به نفع یکی از متعهدان سند تجاری

در فرضی که سند تجاری بارها ظهرنویسی شده باشد، دارنده می تواند سند را به نفع یکی از ظهرنویسان سابق مجددا ظهرنویسی نماید و این عمل با اشکال قانونی مواجه نمی باشد؛ اما منتقل الیه در این حالت نمی تواند به ظهرنویسانی که پس از او سند را ظهرنویسی نموده اند جهت مطالبه وجه سند رجوع کند و تنها حق رجوع به ایادی ماقبل خود را خواهد داشت.

چنانچه انتقال گیرنده متعهد اصلی سند باشد، حق رجوع به هیچ یک از مسئولین را ندارد. صادرکننده چک و صادرکننده سفته از جمله متعهدان اصلی سند می باشند.

ظهرنویسی به جهت وکالت در وصول سند تجاری

ظهرنویسی وکالتی موجب انتقال مبلغ سند تجاری نبوده و تنها موجب اعطای نیابت به دیگری جهت وصول وجه سند تجاری می باشد. در این نوع ظهرنویسی، باید قید شود که ظهرنویسی به عنوان وکالت می باشد یا این امر از شواهد و قرائن فهمیده شود. مطابق رای وحدت رویه شماره 31 هیات عمومی دیوان عالی کشور مورخ 16/12/1361 با  توجه به نحوه فعاليت بانك ها و رويه معمول آن مؤسسات و وظائف آن ها، ترديدي نيست كه بانكها معمولاً به عنوان  نمايندگي از ابراز كننده ‌چك نسبت به وصول وجه آن از بانك ديگري اقدام مي‌نمايند.

وفق ماده 247 قانون تجارت در ظهرنویسی به جهت وکالت، طرف مقابل دارنده محسوب نمی شود اما حق وصول مبلغ، حق اعتراض و اقامه دعوا برای وصول را خواهد داشت؛ مگر آنکه خلاف این امر تصریح شده باشد. البته حق اقامه دعوا در محاکم دادگستری به نیابت از دیگران مختص وکلای دادگستری می باشد و شخصی که وکیل دارنده در وصول وجه سند تجاری می باشد حق طرح دعوا نخواهد داشت؛ اما اگر حق توکیل داشته باشد می تواند برای اقامه دعوا به وکیل دادگستری وکالت دهد.

در موارد سکوت قانون تجارت، ظهرنویسی وکالتی تابع مقررات عام قانون مدنی در باب وکالت خواهد بود.

ظهرنویسی به جهت وکالت در صورت ورشکستگی وکیل

در صورتی که وکیل در وصول وجه سند تجاری پیش از وصول مبلغ ورشکسته شود، دارنده می تواند اصل سند تجاری را استرداد نماید؛ اما در صورتی که سند تجاری پیشتر وصول شده باشد، دارنده سند چاره ای جز ورود به هیات غرما ندارد.

ظهرنویسی به جهت وثاقت

در ظهرنویسی به جهت وثاقت، دارنده سند تجاری را به عنوان وثیقه دین خود در اختیار داین قرار می دهد و در صورتی که دین خود را نپردازد، طلبکار می تواند طلب خود را از محل مبلغ این سند استیفا نماید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 3 امتیاز: 4.3)

8 پرسش و پاسخ. ارسال پرسش و پاسخ جدید

  • سلام و عرض ادب.یکی از دوستان بنده چکی بابت خرید یک دستگاه موتور سیکلت در وجه فروشنده موتور که از اقوام نزدیک بنده هست، بدون هیچ قیدی صادر کرده که فروشنده چک رو پشت نویسی به اصطلاح ظهرنویسی کرده و آنرا جهت ضمانت به صاحب مغازه اش بابت اجاره مغازه تحویل داده سپس صاحب مغازه بعد از گذشت یک ماه چک را تاریخ میزند و به تبع آن برگشت می زند و به طرفیت ظهرنویس اقامه دعوا می کند در اینجا آیا امکان حکم جلب برای ظهرنویس صادر می شود یا صادرکننده؟

    پاسخ
    • مسئولیت ظهرنویس در صورتی که مدت زمان خاصی از تاریخ صدور تا تاریخ برگشت، گذشته باشد (محل صدور و محل تادیه یکی باشد 15 روز از تاریخ سر رسید و چنانچه یکی نباشد 45 روز از تاریخ سر رسید) خارج از این مواعد دعوا علیه ظهرنویسی مسموع نیست و حکم جلب صادر نمی شود در غیر اینصورت ظهرنویس به عنوان ضامن مسئول است و می تواند بعد از وصول وجه چک علیه صادر کننده اقامه دعوا نماید.

      پاسخ
  • ثابتی فر کیانوش
    دسامبر 27, 2020 4:15 ب.ظ

    سلام.سفته ای در وجه همکاربنده صادر شده که همکارم ظهرسفته را امضا و سپس به دیگری واگذار کرده اما وجه سفته پرداخت نشده به همین خاطر دارنده دوم قصد داردسفته را به اجرا بگذارد اگر 3ماه از تاریخ سفته گذشته باشد او می تواند برای طلب خود علیه ظهرنویس یعنی همکارم اقدام کند؟

    پاسخ
    • دارنده سفته زمانی می تواند به ظهرنویس سفته مراجعه نماید که ظرف ده روز از تاریخ سر رسید واخواست نموده باشد و ظرف یک سال از تاریخ مذکور اقامه دعوا نماید
      واخواست سفته(اعتراض به عدم تادیه)بدین طریق که شخص دارنده سفته برای وصول وجه سفته ابتدائا می بایست به اداره واخواست سفته در محاکم (دادگاه محل اقامت یا دادگاه محل تعهد به پرداخت)مراجعه نماید و با ابطال تمبر به مبلغ 2% ارزش سفته جهت هزینه واخواست، همزمان دادخواست مطالبه وجه نماید سپس بعد از گذشت 1یا2 ماه به صادرکننده سفته، موضوع واخواست ابلاغ می گردد تا در نهایت امکان مطالبه وجه از طریق دادخواست به محاکم حقوقی فراهم گردد.

      پاسخ
  • سلام: سفته ای در وجه من صادر شده است که وجه آن پرداخت نمیشه قصد دارم سفته را به اجرا بگذارم اما از تاریخ سر رسید سفته شش ماه گذشته آیا می توانم طلبم را از صادرکننده سفته، مطالبه کنم؟

    پاسخ
  • باسلام بنده برای یک عدد چک به مبلغ نه صد میلیون تومن ضمانت چک پسرم شدم حالا پسرم ندارد من خودم کارمند بازنشسته هستم و حالا به چک برگشت زدند دارایی هم بنام ندارم اگر شکایت کند پول ایشون رو از حقوق بنده کم میکنند یا می تواند در صورت قبول نکردن مرا به زندان بفرستد .لطفا راهنمایی کنید

    پاسخ

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست