شاید برای بسیاری از آقایان این سوال پیش بیاید که اگر به هر دلیلی تصمیم به جدایی از همسر خود بگیرند، این فرآیند را چگونه باید طی کنند؟ در نظام حقوقی و طبق قانون مدنی ایران، حق طلاق در عقد نکاح دائم به شوهر داده شده است.
بنابراین مرد میتواند حتی بدون رضایت همسر خود، برای طلاق اقدام کند و دادگاه خانواده نیز درهرصورت این درخواست را میپذیرد. زیرا طبق قواعد شرعی و فقهی طلاق از اختیارات شوهر است و حتی با مخالفت زن، امکان اجرای آن وجود دارد. بااینحال، اجرای این حق نیازمند طیکردن تشریفات قانونی، ارجاع موضوع به داوری جهت صلح و سازش و البته تعیین تکلیف کامل حقوق مالی زوجه است.
در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا به سوالات شما درباره درخواست طلاق از طرف مرد و مراحل آن، پاسخ دهیم.
انواع طلاق از طرف مرد
درخواست طلاق از طرف مرد میتواند به یکی از دو صورت زیر باشد:
- طلاق رجعی: طلاقی است که با اراده مرد واقع شده و او میتواند در دوران عده زن (عده به مدت زمانی پس از انحلال ازدواج گفته میشود که در خلال آن زن نمیتواند مجددا ازدواج کند.)، بدون نیاز به عقد جدید به همسر خود رجوع کند. در این مدت، نفقه زن بر عهده مرد بوده و تمام آثار زوجیت پابرجاست.
- طلاق بائن: طلاقی است که مرد در دوران عده امکان رجوع به همسر و زندگی مشترک را ندارد. طلاق قبل از نزدیکی، طلاق زن یائسه، طلاق خلع و مبارات (مادام که زن به عوض رجوع نکرده باشد) و سومین طلاقی که پس از سه وصلت متوالی به عمل میآید، از مصادیق طلاق بائن محسوب میشوند.
برای آشنایی با سایر اقسام طلاق، شرایط و احکام قانونی هر یک، میتوانید مقاله انواع طلاق را مطالعه کنید.
مراحل طلاق از طرف مرد
فرآیند قانونی درخواست طلاق از طرف مرد شامل تشریفات و مراحل زیر است:
- ثبت دادخواست: مرد در گام نخست باید دادخواست طلاق خود را از طریق مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تنظیم و ثبت کند.
- تعیین شعبه و وقت رسیدگی: پس از ثبت دادخواست، پرونده از سوی دفاتر خدمات قضایی به دادگاه خانواده محل اقامت زن ارجاع داده شده و با تعیین شعبه، وقت رسیدگی به طرفین ابلاغ میشود.
- ارجاع به داوری: یکی از مراحل درخواست طلاق از سمت مرد، ارجاع زوجین به داوری است. مطابق ماده ۲۷ قانون حمایت خانواده، در تمامی موارد درخواست طلاق (به جز طلاق توافقی)، دادگاه مکلف است بهمنظور ایجاد صلح و سازش، موضوع را به داوری ارجاع دهد.
- تأدیه حقوق مالی زوجه: بر اساس ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، ثبت نهایی طلاق منوط به پرداخت و تأدیه کامل حقوق مالی زن است. البته در صورت رضایت زن یا صدور حکم قطعی دایر بر اعسار زوج و تقسیط پرداخت، طلاق ثبت خواهد شد. درصورتیکه زن بدون دریافت این حقوق به ثبت طلاق رضایت دهد، میتواند پس از ثبت، حقوق خود را از طریق اجرای احکام دادگستری پیگیری کند.
ثبت طلاق برای ایرانیان مقیم خارج از کشور: بنا به تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده، ثبت طلاق ایرانیان مقیم خارج در کنسولگریهای جمهوری اسلامی ایران، با درخواست کتبی مرد و ارائه گواهی اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیتدار امکانپذیر است. شایانذکر است اگر طلاق از نوع رجعی باشد، ثبت آن الزماً پس از انقضای دوران عده زن انجام خواهد شد.
درصورت درخواست طلاق از طرف مرد آیا مهریه تقسیط میشود؟
امکان تقسیط مهریه زن در صورت درخواست طلاق از طرف مرد وجود دارد. اما این امر منوط به اثبات اعسار و عدم توانایی مالی مرد در پرداخت یک جای حقوق مالی زن است. البته رویه قضایی دادگاهها در این زمینه متفاوت است. در برخی شعب برای جلوگیری از تضییع حقوق زن، درخواست اعسار پذیرفته نمیشود و در برخی دیگر، حکم طلاق با شرط پرداخت پیشقسط و تقسیط مابقی مهریه صادر میگردد.
طلاق از طرف مرد چقدر طول میکشد؟
مدتزمان دقیقی برای این فرآیند در قانون تعیین نشده و طول دوره رسیدگی به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- در صورت عدم اعتراض زن: در پروندههایی که زن به رای طلاق اعتراض نداشته باشد و حقوق مالی او نیز (بهصورت یکجا یا اقساطی) پرداخت شده باشد، این روند معمولاً ظرف چند ماه به سرانجام میرسد.
- در صورت اعتراض زن: اگر طلاق از طرف مرد بدون رضایت زن باشد و او نسبت به رای صادرشده تقاضای تجدیدنظرخواهی کند، روند پرونده طولانیتر شده و ممکن است تا حدود یک سال یا بیشتر به طول بینجامد.
اگرچه در قانون حق طلاق با مرد است، اما رعایت حقوق زن در طلاق از طرف مرد اهمیت بالایی دارد. البته در مواردی قانون امکان درخواست طلاق از طرف زن را هم پیشبینی کرده است که برای آشنایی با جزئیات و شرایط آن میتوانید مقاله مربوطه را مطالعه کنید.
سریع ترین راه طلاق از طرف مرد
طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، مرد میتواند با رعایت شرایط قانونی، با ارائه دلیل یا بدون دلیل موجه، درخواست طلاق همسر خود را به دادگاه ارائه دهد.
ارائه دلایل موجهی مانند اثبات عدم تمکین زن، عدم توانایی زن در انجام وظایف همسری، اختلافات شدید زوجین با یکدیگر، اثبات فساد یا سوء رفتار در زن و… میتواند روند بررسی در مراحل مشاوره و داوری را تسریع کرده و سرعت رسیدگی به پرونده را افزایش دهد.
مدارک لازم برای درخواست طلاق از طرف مرد
برای ثبت دادخواست طلاق، مرد باید با در دستداشتن مدارک زیر به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند:
- مدارک هویتی شامل اصل یا رونوشت شناسنامه و اصل یا رونوشت کارت ملی معتبر
- اصل یا رونوشت عقدنامه (سند ازدواج)
پس از اخذ گواهی عدم امکان سازش و تعیین تکلیف حقوق مالی زن، طرفین میتوانند با حضور در دفترخانه و جاریشدن صیغه طلاق، بهصورت رسمی طلاق خود را ثبت کنند.
درخواست طلاق از طرف مرد در دوران عقد
چنانچه درخواست طلاق از طرف مرد قبل از شروع زندگی مشترک و در دوران عقد مطرح شود، با پایانیافتن رابطه زوجیت، تکالیف متقابل طرفین نیز خاتمه مییابد. در این حالت، زن با رعایت مقررات قانونی میتواند جهت احقاق حقوق خود از جمله مطالبه مهریه و مطالبه نفقه اقدام کند.
پیشنهاد مطالعه: شکایت همزمان کیفری و حقوقی نفقه
معایب طلاق از طرف مرد
اگر درخواست طلاق از طرف مرد پس از شروع زندگی مشترک صورت گیرد، زن میتواند برای مطالبه کامل حقوق مالی و غیرمالی خود از طریق دادگاه اقدام کند. دادگاه ضمن رسیدگی به پرونده طلاق، مکلف است در خصوص تمامی موارد زیر تعیین تکلیف کند:
- حقوق مالی: مهریه، نفقه، اجرت المثل ایام زوجیت، نحله و انتقال تا نصف دارایی شوهر
- حقوق غیرمالی: تعیین تکلیف حضانت و حق ملاقات فرزندان مشترک.
مرجع رسیدگی به دادخواست طلاق از طرف مرد
با ثبت درخواست طلاق از طرف مرد، دادگاه خانواده دلایل و شرایط پرونده را بررسی کرده و موضوع را جهت ایجاد صلح و سازش به داوران انتخابی ارجاع میدهد. در صورت عدم حصول سازش، دادگاه اقدام به صدور «گواهی عدم امکان سازش» میکند.
پس از صدور گواهی عدم امکان سازش توسط دادگاه، مرد برای اجرای رای دادگاه حداکثر ۳ ماه مهلت دارد تا با مراجعه به دفترخانه رسمی طلاق، آن را به ثبت برساند. در غیر این صورت، رای دادگاه دیگر اعتباری ندارد. یعنی اگر مرد بعد از ۳ ماه از صدور گواهی عدم امکان سازش، به دفتر رسمی طلاق مراجعه کند، دیگر نمیتواند طلاق را ثبت کند. دفاتر رسمی طلاق حق ثبت طلاقی که «گواهی عدم امکان سازش» برای آن صادر نشده، یا گواهی آن منقضی شده را ندارند.
بنا به ماده ۱۳ قانون حمایت خانواده، اگر زن و مرد دعاوی خانوادگی متعددی را در حوزههای قضایی مختلف علیه یکدیگر مطرح کرده باشند:
۱. دادگاهی که دادخواست اول (مقدم) به آن تسلیم شده است، صلاحیت رسیدگی به کلیه دعاوی را دارد.
۲. اگر هر دو دادخواست در یک روز ثبت شده باشند، دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به دعوای زن را دارد، بهتمامی دعاوی طرفین رسیدگی خواهد کرد.
کلام پایانی
ثبت درخواست طلاق از طرف مرد فقط به ارائه درخواست در دفتر خدمات قضایی ختم نمیشود. بررسی دقیق شرایط فردی و سنجیدن تمامی جوانب حقوقی، نخستین گام برای اتخاذ یک تصمیم آگاهانه و کاهش حواشی در این مسیر است.
دفتر حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت و با بهره گیری از وکلای متبحر و با تجربه در این زمینه، آماده ارائه خدمات تخصصی حقوقی و مشاوره در این حوزه به شما عزیزان است.
