در نظام حقوقی ایران، طلاق، عمدتا بهعنوان حقی برای مرد شناخته میشود. البته این موضوع به این معنای سلب حق زن برای درخواست جدایی نیست. قانون دراین خصوص، تدابیر و راهحلهایی نیز در نظر گرفته است.
رسیدگی به درخواست طلاق از طرف مرد یا زن، به دلیل تشریفات قانونی آن، امری زمانبر و فرسایشی است. به همین دلیل، در صورت اختلاف و ناسازگاری جدی و رسیدن به تصمیم قطعی برای جدایی، طلاق توافقی راهکاری کمهزینهتر و کمآسیبتر به شمار میرود. در ادامه شرایط و نکات حقوقی آن را بررسی خواهیم کرد.
طلاق توافقی چیست؟
یکی از انواع طلاق در ایران، طلاق توافقی است. در این نوع طلاق، زن و شوهر با توافق بر سر تمامی مسائل مالی و غیرمالی، از دادگاه درخواست صدور «گواهی عدم امکان سازش» میکنند. دادگاه پس از بررسی شرایط و انجام تشریفات قانونی، اقدام به صدور رای کرده و زوجین میتوانند با ارائه این حکم به دفتر ثبت ازدواج و طلاق، صیغه طلاق را جاری کرده و مراحل جدایی را تکمیل کنند.
طلاق توافقی چقدر طول میکشد؟
پاسخ به این سوال که طلاق توافقی چقدر طول میکشد، به فاکتورهای متعددی بستگی دارد. در قوانین ایران زمان و عدد مشخصی برای این موضوع تعیین نشده است. اما باتوجهبه رویه حاکم بر دادگاههای خانواده، این فرآیند معمولا بین ۱۰ تا ۴۵ روز کاری زمان میبرد. هر چه زوجین، توافقات شفافتر و کاملتری در خصوص مسائلی چون مهریه، جهیزیه، نفقه و حضانت فرزندان داشته باشند، سرعت رسیدگی و پیشرفت پرونده بیشتر میشود.
در طلاق توافقی چه چیزهایی به زن تعلق میگیرد؟
حقوق زن در طلاق توافقی، شامل دو بخش مالی و غیرمالی است. توافق میتواند بر سر مهریه، نفقه، اجرتالمثل ایام زوجیت، حضانت فرزندان و سایر حقوق غیرمالی صورت گیرد. زن و شوهر باید درباره تمام این موارد با یکدیگر توافق کرده و توافقنامه مکتوب را به دادگاه تقدیم کنند. این توافقنامه در نهایت برای ثبت طلاق در دفترخانه نیز موردنیاز خواهد بود.
مدارک لازم برای طلاق توافقی
- اصل یا رونوشت عقدنامه: اگر اصل عقدنامه در دسترس نیست، میتوانید با مراجعه به دفترخانه محل ثبت عقد، رونوشت مصدق بگیرید.
- اصل یا رونوشت شناسنامه زن و مرد
- اصل یا رونوشت کارت ملی زن و مرد
- برگه توافقنامه کتبی تنظیم شده میان زوجین بر سر مسائل مالی یا غیرمالی
- گواهی پزشکی قانونی (بر حسب شرایط زوجه):
- برای دوشیزگان: گواهی بکارت از پزشکی قانونی
- برای بانوان باردار یا مدخوله: گواهی عدم بارداری
- وکالتنامه رسمی (درصورتیکه به وکیل وکالت دادهاید)
- گواهی عدم انصراف از طلاق: گواهی صادرشده از مرکز مشاوره و غربالگری
نکته: پس از ارائه این مدارک و طیشدن جلسات دادگاه، «گواهی عدم امکان سازش» توسط قاضی صادر شده و جهت ثبت نهایی به دفترخانه طلاق ارائه میشود.
مراحل طلاق توافقی
برای اجرای طلاق توافقی، زوجین ملزم به طیکردن مراحل قانونی زیر هستند:
مرحله اول: ثبت پرونده و گواهی مراکز مشاوره
در گام نخست، یکی از زوجین باید برای رسیدگی به موضوع طلاق در دادگاه خانواده، دادخواست طلاق توافقی را در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به ثبت برساند. سپس با ارجاع پرونده به شعبه، وقت رسیدگی تعیین و به طرفین ابلاغ میشود. دادگاه نیز موضوع را جهت صلح و سازش به مرکز مشاوره خانواده ارجاع میدهد. البته طرفین میتوانند درخواست خود را از همان ابتدا در این مراکز مطرح کنند.
لازم به ذکر است مطابق بخشنامه شماره ۹۰۰۰/۱۳۱۰۴/۵۵ مورخ ۱۳۹۷/۰۹/۰۵ از ابتدای آذرماه سال ۱۳۹۷ دفاتر خدمات قضایی استان تهران مجاز به ثبت دادخواست طلاق توافقی بدون «گواهی عدم انصراف از طلاق» (گواهی مراکز غربالگری یا مشاوره خانواده) ندارند.
بنابراین متقاضیان در استان تهران ابتدا باید با ثبت اطلاعات در سامانه نوبتدهی طلاق (سامانه تصمیم)، به مراکز غربالگری و مشاوره مراجعه کرده و پس از دریافت گواهی عدم انصراف از طلاق، برای ثبت دادخواست خود اقدام کنند.
مرحله دوم: ارجاع به پزشکی قانونی تثبیت توافقات و صدور رای
در این مرحله، دادگاه زن را جهت بررسی احتمال وجود فرزند به پزشکی قانونی معرفی میکند تا گواهی مربوطه صادر و به پرونده ضمیمه شود. سپس چنانچه زوجین به صلح و سازش نرسند و همچنان بر جدایی اصرار داشته باشند، دادگاه در خصوص کلیه امور مالی و غیرمالی زن و شوهر صورتجلسه رسمی تنظیم میکند. در این صورتجلسه، تمام توافقات طرفین درباره مهریه، اجرتالمثل ایام زوجیت، حضانت و حق ملاقات فرزند مشترک و سایر تعهدات قید شده و به امضای زوجین میرسد.
سپس دادگاه رسیدگیکننده اقدام به صدور حکم طلاق میکند. این حکم قانوناً ظرف ۴۰ روز قابل تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی است. البته زوجین میتوانند پس از صدور حکم این حق را از خود ساقط کرده و روند قطعیت حکم را تسریع نمایند.
مهلت قانونی اعتبار گواهی عدم امکان سازش
پس از توافق زن و مرد بر جدایی، دادگاه گواهی عدم امکان سازش را صادر میکند. بر اساس ماده ۳۴ قانون حمایت خانواده (مصوب سال ۱۳۹۱)، مدت اعتبار این گواهی برای ارائه به دفترخانه رسمی ازدواج و طلاق، ۳ ماه پس از تاریخ ابلاغ رای قطعی یا قطعیشدن آن است.
اگر گواهی مذکور ظرف این مهلت ۳ ماهه به دفترخانه ارائه نشود، یا طرفی که آن را ارائه کرده ظرف ۳ ماه از تاریخ ارائه در دفترخانه حاضر نشده یا مدارک لازم را ارائه ندهد، گواهی صادرشده بیاعتبار خواهد شد. همچنین بنا بر تبصره همین ماده، اگر گواهی عدم امکان سازش صادرشده بر اساس توافق زوجین بهحکم قانون بیاعتبار شود، تمامی توافقاتی که گواهی بر مبنای آنها صادر شده بود نیز ملغی میگردد.
آیا حضور زوجین برای طلاق توافقی لازم است؟
مطابق مقررات فعلی، حضور هر دو طرف در جلسات مشاوره خانواده الزامی است. اما در خصوص مراحل ثبت و اجرای طلاق، چنانچه زن بهموجب سند رسمی ازدواج یا حکم دادگاه دارای وکالت بلاعزل در طلاق باشد، عدم حضور شوهر مانع اجرای صیغه طلاق نخواهد بود و فرآیند طلاق ثبت میگردد. این موضوع برخلاف روال عادی در درخواست طلاق از طرف مرد یا درخواست طلاق از طرف زن است. چرا که در طلاق توافقی با وجود وکالتنامه، فرآیند بدون نیاز به حضور مرد ثبت میگردد.
نکته مهم دیگر این است که طلاق توافقی ماهیت «بائن» دارد. بدین معنا که پس از وقوع طلاق، حق رجوع برای مرد وجود ندارد. در نتیجه اگر طرفین مجدداً قصد آغاز زندگی مشترک را داشته باشند، باید عقد نکاح جدیدی میان آنها ثبت شود.
مرجع رسیدگی به دادخواست طلاق توافقی
در حال حاضر و باتوجهبه مقررات فعلی دادگاه صالح به رسیدگی به طلاق توافقی، دادگاه خانواده محل اقامت شوهر یا محل سکونت زن است و توافق زوجین تعیینکننده صلاحیت دادگاه انتخابی خواهد بود.
از زمان اجرای قانون حمایت خانواده (مصوب سال ۱۳۹۱)، وضعیت صلاحیت رسیدگی در حوزههای قضایی فاقد دادگاه خانواده به شرح زیر است:
- حوزههای قضایی شهرستانها: در شهرستانهایی که هنوز دادگاه خانواده تأسیس نشده است، دادگاه عمومی حقوقی آن حوزه موقتاً مسئولیت رسیدگی به پروندههای طلاق را بر عهده دارد.
- حوزههای قضایی بخشها (تبصره ۲ ماده ۱): در حوزه قضایی بخشهایی که دادگاه خانواده تشکیل نشده است، دادگاه مستقر در آن حوزه با رعایت تشریفات مربوط و مقررات این قانون به کلیه امور و دعاوی خانوادگی از جمله طلاق رسیدگی میکند، مگر دعاوی راجع به اصل نکاح و انحلال آن که در دادگاه خانواده نزدیکترین حوزه قضایی رسیدگی میشود.
اعتراض به حکم طلاق توافقی
رای صادر شده در خصوص طلاق توافقی، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی است. زوجین میتوانند پس از صدور رای، با حضور در دادگاه یا دفاتر خدمات الکترونیک قضایی حق تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی خود را ساقط کنند تا رای صادر شده قطعی شده و فرآیند ثبت طلاق در دفترخانه سریعتر انجام شود.
کلام پایانی
در این مقاله شما را با جزئیات طلاق توافقی آشنا کردیم. این فرآیند هرچند که در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما نوشتن یک توافقنامه شفاف درباره اموال زوجین، حضانت، نفقه و… دشوار است. بدون یک توافقنامه طلاق خوب مسیر طلاق ممکن است طولانی و خستهکننده شود. به همین دلیل مشورت با یک وکیل خانواده پیش از تنظیم توافقنامه، میتواند از بسیاری از دردسرهای بعدی جلوگیری کند.
دفتر حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت و با بهره گیری از وکلای متبحر و با تجربه در این زمینه، آماده ارائه خدمات تخصصی حقوقی و مشاوره در این حوزه به شما عزیزان است.
چطور هم مهریه بگیرم و هم توافقی طلاق بگیرم؟
راجع به مراحلی ک باید طی کنم ومدت زمانی ک طول میکشه میخواستم بدونم هر دو طرف راضی به طلاقیم، اما مهریهو میخوام ک دریافت کنم، اما تو دوران عقد هستیم هنوز.
چون هر دوطرف راضی هستین طلاق توافقی خواهید داشت که براساس شهر زندگیتون ۷_۱۵ روز طول میکشه، ولی درخصوص مهریه یا باهم توافق میکنید یا دادخواست مطالبه نصف مهریه را خواهید داشت البته اگر نزدیکی صورت نگرفته باشه.
یک سال هست که ازدواج کردم و با شوهرم اصلا تفاهم ندارم تصمیم گرفتیم بصورت توافقی طلاق بگیریم و به ازای پول رهن خونه و دادن قسط وام من توسط همسرم از مهریه م بگذرم، اگه بعد از طلاق زیر همه چی بزنه آیا میتونم پیگیری کنم؟ یا میتونه زیر همه چی بزنه و قسط وام رو پرداخت نکنه؟
جهت اموالی که به شما داده خواهد شد میبایست اقرارنامهای در دفتر استاد رسمی تنظیم شود تا مشکلی پیش نیاید.
با سلام
همسرم من و فرزندانم را رها کرده است و من قصد جدایی دارم چگونه می توانم اقدام نمایم ؟
با اثبات عسر و هرج خود در دادگاه می توانید نسبت به طلاق اقدام نمایید .