مطابق ماده 1133 قوانین مدنی ایران، حق و اختیار اولیه طلاق با مرد است. به همین دلیل ثبت درخواست طلاق از طرف زن، نیازمند دلایل موجه قانونی است و مسیر آن پیچیدهتر و دشوارتر خواهد بود.
اما قانونگذار راههای مشخصی را برای درخواست طلاق از طرف زن پیشبینی کرده است. از جمله اثبات عسر و حرج، استفاده از وکالت در طلاق (حق طلاق) و طلاق توافقی. در ادامه شرایط طلاق از سمت زن را بررسی میکنیم.
راهکار قانونی درخواست طلاق از طرف زن؛ اثبات عسر و حرج
بر اساس ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، چنانچه ادامه زندگی مشترک برای زن موجب «عسر و حرج» باشد، او میتواند از دادگاه تقاضای طلاق کند.
عسر و حرج در لغت به معنای سختی و مشقّت است و در زبان حقوقی، به معنای ایجاد وضعیتی است که ادامه زندگی را برای زن بهقدری سخت، پرمشقت و غیرقابلتحمل کند که دادگاه آن را احراز نماید. بار اثبات این وضعیت کاملاً بر دوش زن است و رویه دادگاهها در پذیرش عسر و حرج بسیار سختگیرانه است و زن باید اسناد ادعای خود را به قاضی ثابت کند.
مصادیق و دلایل محکمه پسند برای طلاق از طرف زن
موارد زیر میتواند جزو دلایل محکمه پسند در درخواست طلاق از طرف زن باشد:
- ترک زندگی خانوادگی: غیبت بدون عذر موجه مرد حداقل ۶ ماه متوالی یا ۹ ماه متناوب در طول یک سال.
- خودداری از پرداخت نفقه: امتناع یا عجز مرد از پرداخت نفقه.
- سوءرفتار و ضرب و شتم: رفتارهای زننده، ضربوجرح یا اعمال خلاف شئون خانوادگی مستمر که ادامه زندگی را برای زن مخاطرهآمیز کند.
- ابتلا به بیماریهای صعبالعلاج: بیماریهای سخت جسمی یا روحی مرد که سلامت زن را به خطر اندازد.
- جنون مرد: دیوانگی شوهر در مواردی که امکان فسخ نکاح وجود نداشته باشد.
- محکومیت کیفری: محکومیت قطعی شوهر بر اثر ارتکاب به جرم و اجرای هرگونه مجازات (اعم از حد و تعزیر) که مغایر با حیثیت و شئون خانوادگی زن باشد. تشخیص این موضوع باتوجهبه وضعیت زن، عرف و موازین قانونی بر عهده دادگاه است.
- اعتیاد شوهر: ابتلا به اعتیاد به مواد مخدر یا مشروبات الکلی به تشخیص دادگاه، بهگونهای که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورده و ادامه زندگی را برای زن غیرقابلتحمل کند.
- ازدواج مجدد بدون رضایت: ازدواج مجدد مرد بدون داشتن رضایت رسمی همسر اول.
- نقص در روابط زناشویی یا بارداری: ممانعت غیرمنطقی یا ناتوانی اثباتشده مرد از بچهدار شدن.
این فهرست محدود به گزینههای بالا نیست و دادگاه میتواند موارد دیگری که دشواری شدید زن را اثبات کند، از مصادیق عسر و حرج تشخیص دهد.
سریع ترین راه طلاق از طرف زن
باتوجهبه قوانین ایران، سوالی که معمولاً برای اکثر زنان پیش میآید این است که سریع ترین راه طلاق از طرف زن چیست؟ سریعترین مسیر برای طلاق، طلاق توافقی است. اما اگر مرد با طلاق موافق نباشد یا غایب باشد، سریعترین راه قانونی زن برای طلاق، استناد به ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی (اثبات عسر و حرج) و یا ارائه وکالت در طلاق (در صورت وجود) به دادگاه است تا مسیر قانونی جدایی طی شود.
مراحل طلاق از طرف زن
برای ثبت درخواست طلاق از طرف زن، او باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اقدام کند. در ابتدا دادخواست طلاق در این دفاتر ثبت شده و سپس پرونده توسط دفتر خدمات قضایی به دادگاه خانواده واقع در محل اقامت مرد یا محل سکونت زن ارجاع داده میشود تا وقت رسیدگی تعیین گردد.
مراحل طلاق از طرف زن با داشتن حق طلاق
اگرچه طبق قانون مدنی حق طلاق در اختیار مرد است، اما مرد میتواند اجرای این حق را از طریق اعطای وکالت رسمی به زن واگذار کند. امری که در بین عموم مردم به «داشتن حق طلاق» معروف است.
مرد در دو حالت میتواند وکالت طلاق را به زن بدهد:
- وکالت ضمن عقد نکاح: اگر وکالت در طلاق بهصورت شرط ضمن عقد در سند ازدواج درج و بهصورت بلاعزل تنظیم شود، مرد تحت هیچ شرایطی نمیتواند زن را از این وکالت عزل کند.
- وکالت در دفاتر اسناد رسمی: چنانچه وکالت در طلاق پس از عقد و با حضور در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود، بسته به متن سند میتواند بهصورت «بلاعزل»، «قابل عزل» یا «مدتدار» باشد.
بیشتر بخوانید: طلاق از طرف مرد بدون رضایت زن
درخواست طلاق از طرف زن چقدر طول میکشد؟
نمیتوان مدتزمان دقیقی برای درخواست طلاق از طرف زن تعیین کرد. چرا که این فرآیند بر اساس نوع دادخواست، پیچیدگیهای پرونده و رویه قضایی متفاوت است. بهطورکلی، این مسیر میتواند از ۳ ماه تا بیش از یک سال به طول بینجامد.
شرکت در جلسات مشاوره، اعتراض به رای دادگاه، اختلافات بر سر مسائل مالی و غیرمالی، شروط ضمن عقد، نقص مدارک و نوع دادخواست تقدیمی به دادگاه میتواند زمان بهنتیجهرسیدن و صدور حکم طلاق را افزایش دهد.
طلاق غیابی از طرف زن چقدر طول میکشد؟
طلاق غیابی یکی از حساسترین انواع طلاق در قانون مدنی ایران است و زمانی مطرح میشود که زن بدون حضور شوهر در دادگاه، درخواست طلاق دهد. اگر زن علیه همسر خود دادخواست طلاق تنظیم کند و دادگاه ابلاغیه ارسال نماید، اما مرد یا وکیل او در هیچیک از جلسات شرکت نکنند و لایحه دفاعی فرستاده نشود، در صورت تایید دلایل عسر و حرج زن توسط دادگاه، رای طلاق غیابی صادر خواهد شد. شرایط طلاق غیابی از طرف زن، علاوه بر لزوم اثبات دلایل قانونی عسر و حرج، تشریفات و شرایط خاصی در فرآیند ابلاغ و رسیدگی دارد.
قانون جدید طلاق از طرف زن
درباره قانون جدید طلاق از طرف زن باید بدانید که چارچوب اصلی رسیدگی به دعاوی خانوادگی در دادگاهها، همچنان بر اساس قانون مدنی، قانون حمایت از خانواده (مصوب ۱۳۹۱) و فقه اسلامی صورت میپذیرد. تمامی شروط، مقررات و حقوق زن و مرد در این قوانین بهصورت کامل ذکر شده است. همچنین فرآیند طلاق علاوه بر پیروی از قانون، متأثر از شرایط اجتماعی نیز بوده و ممکن است در موارد خاص، رویه شعب مختلف دادگاهها با یکدیگر متفاوت باشد.
درخواست طلاق اینترنتی از طرف زن
فرآیند ثبت الکترونیک درخواست طلاق از طرف زن شامل اقدامات زیر است:
- ثبتنام در سامانه ثنا: پیش از هر چیز، زن باید برای دریافت ابلاغیهها و پیگیری امور حقوقی در سامانه ثنا ثبتنام نماید.
- نوبتگیری مشاوره در سامانه مسیر: با واردکردن اطلاعات خود و همسر، در سامانه «مسیر» (زیر نظر قوه قضاییه) ثبتنام کرده و وقت مشاوره دریافت کند.
- مراجعه به دفاتر خدمات قضایی: پس از طی مراحل مشاوره و آمادهسازی مدارک و ادله، با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست طلاق خود را ثبت کند.
- ارسال به دادگاه: در نهایت دادخواست به دادگاه خانواده ارسال شده و وقت رسیدگی تعیین خواهد شد.
طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور
بنا به تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده، ثبت طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور در کنسولگریهای جمهوری اسلامی ایران، با درخواست کتبی زوجین یا یکی از آنها و با ارائه گواهی اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیتدار (که با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تصویب رئیس قوه قضاییه به کنسولگریها معرفی میشوند) امکانپذیر است.
مدارک لازم برای درخواست طلاق از طرف زن
برای ثبت درخواست طلاق از طرف زن، مدارک زیر موردنیاز است:
- اصل و رونوشت شناسنامه و کارت ملی زن
- رونوشت سند ازدواج (عقدنامه)
- وکالتنامه رسمی در طلاق (در صورت وجود)
امتناع مرد از اجرای صیغه طلاق با صدور حکم به طلاق
چنانچه حکم طلاق صادر شود، زن رای دادگاه را به دفتر رسمی ازدواج و طلاق تسلیم میکند. در این مرحله، مرد موظف است ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ، در دفترخانه حاضر شود.
اگر شوهر در این مهلت مقرر مراجعه نکند، سردفتر مجدداً به هر دو طرف ابلاغ میکند تا برای اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفترخانه حاضر شوند.
در صورت عدم حضور مرد و عدم اعلام عذر موجه یا امتناع او از اجرای صیغه، صیغه طلاق جاری و ثبت شده و مراتب به مرد ابلاغ میشود. اما اگر مرد عذر موجهی ارائه دهد، صرفاً برای یک نوبت دیگر مطابق همین روند از طرفین دعوت به عمل میآید.
کلام پایانی
درخواست طلاق از طرف زن، پیچیدهترین نوع طلاق است. چرا که اصل بر انحصار حق طلاق برای مرد است و بار اثبات عسر و حرج یا ارائه وکالتنامه معتبر تماماً بر دوش زن قرار دارد. ازاینرو بهتر است پیش از هر اقدامی، با یک وکیل مشورت کنید.
دفتر حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت و با بهره گیری از وکلای متبحر و با تجربه در این زمینه، آماده ارائه خدمات تخصصی حقوقی و مشاوره در این حوزه به شما عزیزان است.
