زوال حق اختراع

هر اختراعی برای مدت مشخصی تحت حمایت قانون قرار می گیرد مدت این حمایت از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. در کشور ما معمولا این حمایت ۲۰ ساله است که پس از اتمام این مدت حق اعطایی به فرد زائل می گردد.

اما گاهی قبل از اتمام این مدت بنا به دلایل دیگری حق اختراع از بین می رود که قصد بررسی موارد این چنینی را داریم :

مصادیق زوال حق اختراع

  • استرداد و اعراض از مالکیت حق اختراع
  • پرداخت نکردن هزینه سامانه
  • انقضاء مدت اعتبار ورقه اختراع
  • ابطال حق مالکیت اختراع

در ادامه به بررسی هر یک از مصادیق زوال حق اختراع به تفکیک پرداخته می شود.

استرداد و اعراض از مالکیت حق اختراع

یکی از مصادیق زوال حق اختراع ، اعراض است ، اعراض در لغت به معنای روی برگرداندن و دست کشیدن از چیزی است.

زوال حق اختراع

زوال حق اختراع

گاها اتفاق می افتد که صاحب گواهینامه حق اختراع پس از اینکه برایش محرز می گردد که نمی تواند از منافع اختراع خود استفاده نماید ، قبل از اتمام مدت حمایت قانون از حقی که دارد اعراض می کند .البته لازم به ذکر است که اعراض در صورتی کاربرد دارد که اختراع به ثبت رسیده باشد. و اگر ثبت نشده باشد چنین امری ممکن نیست و اگر متقاضی در مرحله ثبت اظهارنامه باشد ، اعراض خالی از وجاحت قانونی است و تنها متقاضی می تواند اظهارنامه را استرداد کند.

لازم به ذکر است که، اعراض می تواند نسبت به کل مال و گاهی جزئی از مال باشد.

گاهی حق اختراع به صورت ارادی و غیر ارادی به دیگری واگذار شده است. که در این صورت اعراض صاحب گواهینامه بر ضرر دارنده لیسانس و مجوز بهره برداری است. به همین دلیل در چنین مواردی دارنده گواهینامه، اجازه اعراض را ندارد مگر اینکه از منتفع کسب اجازه کند ، بدین صورت که مراتب اعراض را به صورت کتبی همراه با رضایت ذی النفع با طی تشریفات اداری و قانونی اعلام کند.

بیشتر بخوانید :  حقوق مخترع با دارا بودن گواهی ثبت اختراع 

در صورتی که دارنده گواهینامه قصد اعراض داشته باشد و با توجه به اوضاع و احوال اعراض او توجیه صحیحی هم داشته باشد اما ذی النفع رضایت ندهد ، اداره مالکیت صنعتی می تواند اعراض او را بپذیرد . اما جهت عدم تضرر ذی النفع راه دیگری پیش روی او قرار دهد.و آن این است که ذی النفع می تواند هزینه سالانه ای را که مخترع باید پرداخت آن را تقبل نماید،بپردازد تا از زائل شدن گواهینامه حق اختراع جلوگیری نماید.

مصادیق زوال حق اختراع

مصادیق زوال حق اختراع

اعراض از ورقه اختراع با اعراض از اموال حقوق مدنی متفاوت است. چرا که در اعراض در حقوق مدنی اگر فردی از این حقوق اعراض کند ، دیگری می تواند آن را مورد استفاده قرار دهد اما در اعراض از ورقه اختراع ، وقتی مخترع از حق مزبور امتناع کند دیگری نمی تواند نسبت به مالکیت این حق اقدامی انجام دهد.

چه مدارکی جهت طرح اعراض بایستی ارائه شود؟

اعراض نیز مانند سایر دعاوی برای طرح شدن نیاز به اسناد و مدارکی برای ارائه دارد که این اسناد و مدارک در ماده ۵۵ ائین نامه ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری عنوان شده است :

“مالک اختراع می تواند با تسلیم درخواست کتبی به مرجع ثبت از حقوق خود نسبت به اختراع ثبت شده معتبر اعراض حاصل نماید .مدارک ذیل باید به درخواست اعراض منضم گردد :
۱)اقرارنامه رسمی مبنی بر اعراض که به امضای مالک اختراع رسیده است.
۲)اصل گواهی نامه ثبت شده
۳)مدارک نمایندگی قانونی ، در صورت وجود
۴)رسید مربوط به حق ثبت تغییرات “

مدارک فوق ، اسنادی است که دارنده حق اختراع باید ضمیمه درخواست کتبی خود به مرجع ثبت تقدیم کند.

اعراض از گواهینامه ثبت اختراع به موجب سند رسمی به عمل می آید و دفتر خانه اسناد رسمی هم قبل از تنظیم چنین سندی نسبت به آخرین وضعیت اظهارنامه مورد نظر از لحاظ تمدید ، تغییر ، انتقال ، صدور اجازه بهره برداری و … از مرجع ثبت باید استعلام نماید. پاسخ استعلام مذکور مستلزم پرداخت هزینه مقرر در جدول هزینه ها می باشد که با توجه به آن برای اشخاص حقیقی و حقوقی هم متفاوت است .

پرداخت نکردن هزینه سامانه :

از دیگر مواردی که باعث زوال حق اختراع می شود عدم پرداخت هزینه سالانه است .
صاحب ورقه اختراع برای تمدید حق اختراع خود هرساله باید هزینه پیش بینی شده ای را تقبل کند که در غیر اینصورت ورقه اختراع وی از اعتبار می افتد،در حقیقت کلیه حقوقی که به موجب قانون و با ثبت اختراع برای صاحب حق اختراع ایجاد می گردد، در صورت عدم اقدام به تمدید سالانه و پرداخت نکردن هزینه سالانه ، ورقه اختراع را از درجه اعتبار ساقط مینماید و حق انحصاری صاحب حق اختراع ،که مبنی بر ثبت اختراع است زایل می گردد.
قانون گذاردر ماده ۱۶ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386چنین بیان داشته است:
“اعتبار گواهینامه اختراع با رعایت این ماده‌، پس از بیست‌سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع منقضی می‌شود. به‌منظور حفظ اعتبار گواهینامه یا اظهارنامه اختراع‌، پس از گذشت یک سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه و قبل از شروع هر سال‌، مبلغی که به موجب آئین‌نامه این قانون تعیین می‌شود، توسط متقاضی به ادارهمالکیت صنعتی پرداخت می‌گردد. تأخیر در پرداخت، حداکثر تا شش ماه در صورت پرداخت جریمه مجاز است‌. درصورتی که هزینه سالانه پرداخت نشود، اظهارنامه مربوط مسترد شده تلقی و یا گواهینامه اختراع‌، فاقد اعتبار می‌شود.”

انقضاء مدت اعتبار ورقه اختراع

انقضای مدت اعتبار ورقه اختراع سبب زوال حق اختراع میگردد چرا که قانون برای مدت مشخصی از این حق اختراع حمایت می نماید که البته مدت این حمایت از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. .مدت حمایت قانون از حق اختراع در ایران معمولا ۲۰ سال است و ابتدای آن نیز از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع است. پس از این مدت دیگر صاحب حق اختراع نمی تواند عموم را از اقداماتی همچون تکثیر ، استعمال ، واردات و … منع کند.

چنانچه مدت اعتبار ورقه اختراع به اتمام برسد و هیچگونه اقدامی در جهت تمدید آن به عمل نیاید به معنای زوال و پایان مهلت اعتبار ورقه اختراع خواهد بود .

ابطال حق مالکیت اختراع :

همانگونه که بیان شد شرایطی در قانون برای اصولی بودن و در تعارض نبودن با حقوق سایر اشخاص برای اختراعات در نظر گرفته شده است .که در صورتی که اختراع مذکور با توجه به شرایط مندرج در قانون نبوده باشد ، قوانین این حق را برای کلیه اشخاص ذینفع در نظر گرفته تا اعتراض خود را تحت درخواست ابطال حق مالکیت اختراع اظهار کنند با توجه به تمام موارد مذکور اشخاص ذینفع می توانند از دادگاه های صالح درخواست ابطال حق اختراع بنماید .

بیشتر بخوانید :  اخذ دستور موقت در دعوای نقض حق اختراع

از دیگر موارد زوال حق اختراع ، ابطال ورقه اختراع است.
گاهی گواهینامه اختراعی که صادر می شود فاقد شرایط لازم است که در این صورت هر ذی النفعی می تواند ابطال گواهینامه مزبور را از دادگاه بخواهد. البته مستلزم این است که ذی النفع شروطی را ثابت کند تا بتواند از این حق استفاده نماید. این شروط در ماده ۱۸ آئین نامه مذکور بیان شده است از جمله شرایطی که ذی النفع باید اثبات کند این است که بتواند واجد شرایط نبودن اختراع (مواد ۱،۲،۴ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386) را به اثبات برساند چرا که اگر از تعاریفی که قانون گذار برای اختراع کرده است خارج باشد ثبت آن اختراع فاقد وجاهت قانونی است.واز دیگر مواردی که ابطال ورقه اختراع را به دنبال دارد، این است که بتوان ثابت کرد که، فردی که خود را مالک اختراع، یا قائم مقام یا نماینده او معرفی کرده است،فرد دیگری به غیر از این افراد بوده است.

در چنین صورتی ذی النفع می تواند دادخواست ابطال حق اختراع را همراه با مدارک مورد نیاز به مرجع صالح تسلیم کند .و در جهت احقاق حق خود گام بردارد. و هرگاه نظر دادگاه هم با ابطال گواهینامه موافق باشد از تاریخ ثبت آن را باطل اعلام می کند و رای نهایی دادگاه هم باید به مرجع ثبت ابلاغ گردد .و مرجع ثبت هم موظف است آن را ثبت و به هزینه محکوم له ، آگهی آن را در روزنامه رسمی منتشر کند.

مفاد آگهی شامل عنوان اختراع و خلاصه ای از رای می باشد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست