نحوه رسیدگی به دعاوی جرائم رایانه ای

همراه با پیشرفت فنآوری و ایجاد کاربرد های جدید برای آن، جرائم مربوط به آن و موارد طرح دعوی جرائم رایانه ‌ای نیز گسترش پیدا کرده است. هر چه در فضا های فنآوری مانند اینترنت، رایانه، گوشی موبایل و دستگاه‌ های هوشمند استفاده و امکانات جدید ایجاد شود، افرادی وجود دارند که راه نفوذ و سوء استفاده از آن‌ ها را پیدا کرده و جرایمی مرتکب می‌شوند.

جرائم رایانه‌ای کدامند؟

طبق مواد قانون، جرائم رایانه ‌ای که ممکن است موضوع طرح دعوی جرائم رایانه ‌ای قرار گیرند، عبارتند از:

دسترسی غیر مجاز

شنود غیر مجاز

جاسوسی رایانه ای

تخریب و اخلال در داده های سامانه های رایانه ای و مخابراتی

جعل رایانه ای

سرقت داده

کلاهبرداری رایانه ای

جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی

جرایم علیه شخصیت معنوی

نحوه ثبت شکایت و طرح دعوی جرائم رایانه‌ای چگونه است؟

ورود به فضای مجازی باید همراه با آمادگی و اطلاع و دانش قبلی از این فضا صورت گیرد، البته که امنیت و اطمینان از حفاظت از داده ها و اطلاعاتتان نیز ضروری است چرا که اطلاعات شما اگر در معرض عام قرار بگیرند و درست حفاظت نشوند هر لحظه امکان سرقت، جعل سایر اعمال مجرمانه نسبت به آن ‌ها وجود دارد.

اگر هر یک از جرائم رایانه ‌ای فوق علیه شما اتفاق افتاده ‌است باید دقت داشته باشید که قبل از هر چیز، سریعاً شکایت کنید چرا که در جرائم رایانه ‌ای هر لحظه امکان از بین رفتن مدارک، فرار مجرم و سخت ‌شدن دسترسی به او وجود دارد؛ پس اگر جرمی علیه شما اتفاق افتاده است با به یاد سپردن جزئیات سریعاً اقدام به ثبت شکایت خود کنید. هم چنین در نگهداری مدارک خود، کوشا باشید. همه مدارک، اسناد، تصاویر و نوشته‌ ها با یک دسترسی غیر مجاز و یا حتی مجاز قابل از بین رفتن هستند به شکلی که انگار هرگز وجود نداشته‌ اند؛ پس سعی کنید مدارک را به شکل ‌های مختلف مثل گرفتن Screen Shot، عکس گرفتن از آن‌ها توسط گوشی ای دیگر، رمز گذاری حفظ کنید، اگر این امکان وجود نداشت حداقل تمام اتفاقات مربوط به جرم را به یاد بسپارید یا آن‌ها را یادداشت کنید.

مراحل طرح دعوی علیه جرائم رایانه‌ای

برای ثبت شکایت، شما می بایست از طریق دفاتر خدمات قضایی اقدام نمایید؛ پس از طرح شکایت و پرداخت هزینه اولیه، پرونده شما در نوبت رسیدگی قرار می‌گیرد. هم چنین شما می توانید با مراجعه حضوری در یکی از مراکز پلیس فتا، در این مراکز شما باید شکایت را به طور مکتوب ثبت کرده و منتظر ارجاع آن به دادسرا باشید.

پس از ثبت و طرح دعوی خود و ارائه الکترونیکی یا فیزیکی و سایر مدارک لازم، مراتب مانند سایر دعاوی از طریق پیامک به شما اطلاع داده خواهد شد که باید به دادسرای جرائم رایانه ای مراجعه کنید. البته روند بررسی پرونده خود را می‌توانید از طریق سامانه ثنا پیگیری کنید. در مرکز هر استان یک شعبه دادسرای جرائم رایانه ‌ای وجود دارد که به دعاوی مربوطه رسیدگی می‌کند. پلیس فتا به عنوان مجری قانون نیز در مرحله پیش از دادرسی وظیفه ثبت و رسیدگی به شکایات را برعهده دارد.

پس از این که پرونده جرائم رایانه ‌ای و موارد طرح دعوی برای جمع‌ آوری و ثبت مدارک به دادسرای رسیدگی به جرائم رایانه ‌ای می‌رود، دادیار باید است دستور تفتیش، بررسی، انسداد، تعقیب و یا دیگر اقدامات لازم را صادر کند. در صورتی که برای جمع‌آوری مدارک نیاز به متخصص رایانه باشد، پلیس فتا به جمع‌ آوری مدارک موجود در فضای رایانه ‌ای می‌پردازد که در این مرحله هزینه ‌های دادرسی بر اساس آیین دادرسی جرائم رایانه ‌ای مشخص می‌شود.

دادیار دادسرای جرائم رایانه ‌ای پس از بررسی مدارک جمع ‌آوری ‌شده در صورت تشخیص‌ دادن جرم اقدام به صدور کیفر خواست می‌کند. این به معنی ارجاع دعوا به دادگاه صالح است. مقررات دادگاه صالح در جرائم رایانه‌ای کمی متفاوت است، مثلاً ممکن است محل بزه ‌دیده و مجرم متفاوت باشد که در این صورت دادیار باید دادگاه صالح را مشخص کند و اگر دادگاه مرجوع پس از بررسی به مدارک تشخیص دهد که برای رسیدگی به دعوی صالح نبوده قرار عدم رسیدگی صادر خواهد کرد و دعوی به دادگاه صالح ارجاع داده خواهد شد.

پس از صدور رأی توسط قاضی مراتب پیگیری، تعقیب و مجازات مجرم آغاز می‌شود و در صورت حضور مجرم امکان تجدید نظر برای او وجود خواهد داشت.

قلمرو صلاحیت سایبری در قانون آئین دادرسی کیفری

علاوه بر موارد عمومی گفته شده در رابطه با صلاحیت محاکم ایران بر اساس صلاحیت سرزمینی، شخصی، واقعی و جهانی در مواد 664 و 665 قانون آئین دادرسی کیفری نیز ذکر شده است. مطابق ماده 664 قانون آئین دادرسی کیفری علاوه بر موارد پیش‌بینی شده در دیگر قوانین، دادگاههای ایران صلاحیت رسیدگی به موارد زیر را دارند:

الف ـ داده‌های مجرمانه یا داده‌هایی که برای ارتکاب جرم ‌به‌کار رفته‌اند که به هر نحو در سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی یا حاملهای داده موجود در قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی و هوایی جمهوری‌اسلامی‌ایران ذخیره شود.

ب ـ جرم از طریق تارنماهای دارای دامنه‌ مرتبه بالای کد کشوری ایران (ir.) ارتکاب یابد.

پ ـ جرم توسط تبعه ایران یا غیرآن در خارج از ایران علیه سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی و تارنماهای مورد استفاده یا تحت کنترل قوای سه‌گانه یا نهاد رهبری یا نمایندگی‌های رسمی دولت یا هر نهاد یا موسسه‌ای که خدمات عمومی ارائه می‌دهد یا علیه تارنماهای دارای دامنه مرتبه بالای کد کشوری ایران در سطح گسترده ارتکاب یابد.

ت ـ جرائم رایانه ‎ ای متضمن سوء‌استفاده از اشخاص کمتر از هجده سال، اعم از اینکه بزه ‎ دیده یا مرتکب ایرانی یا غیرایرانی باشد و مرتکب در ایران یافت شود

هم چنین مطابق ماده 665 قانون فوق:

چنانچه جرم رایانه ‎ ای درصلاحیت دادگاههای ایران در محلی کشف یا گزارش شود، ‌ولی محل وقوع آن معلوم نباشد، دادسرای محل کشف مکلف است تحقیقات مقدماتی را انجام دهد. درصورتی‌که محل وقوع جرم مشخص نشود،‌ دادسرا پس از اتمام تحقیقات مبادرت به صدور قرار و درصورت اقتضاء صدور کیفرخواست می ‎ کند و دادگاه مربوط نیز رای مقتضی را صادر می‌کند.

تعیین دادگاه صالح رسیدگی به جرم کلاهبرداری رایانه ای (رای وحدت رویه شماره 729 )

قاعده اولیه تعیین صلاحیت محلی دادگاه رسیدگی کننده به جرم در امور کیفری ، محل ارتکاب جرم است ؛ اما در برخی از جرایم همچون جرم کلاهبرداری رایانه ای تعیین دقیق محل وقوع جرم دشوار خواهد بود.

به همین جهت ، دیوان عالی کشور در رای وحدت رویه شماره 729 مورخ 1/12/1391 مقرر داشته که « هرگاه تمهید مقدمات و نتیجه حاصل از آن در حوزه های قضایی مختلف صورت گرفته باشد ، دادگاهی که بانک افتتاح کننده حساب زیان دیده از بزه که پول به طور متقلبانه از آن برداشت شده درحوزه آن قرار دارد ، صالح به رسیدگی است.

البته باید در تظر داشته باشیم که، مراحل فوق برای مواردی است که بزه و بزه دیده هر دو در ایران ساکن باشند و در بررسی و تعیین صلاحیت دادگاه ها در خصوص جرایم رایانه ای، موارد بسیاری مورد توجه و بررسی قرار میگیرند که اهم این موارد عبارتند از:

  • تابعیت بزه دیده
  • محل استقرار سامانه های رایانه ای به عنوان محل ارتکاب جرم
  • صلاحیت مبتنی بر محل حضور بارگذاری و پیاده سازی
  • صلاحیت مبتنی بر وب سایت

موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با همراهی وکلای پایه یک دادگستری ، حقوقدانان و کارشناسان متخصص حوزه جرائم رایانه ای آماده ارائه خدمات مشاوره ای، تهیه و تنظیم شکوائیه و نیز لوایح دفاعیه و هم چنین قبول وکالت در دعاوی کیفری در تمامی مراحل رسیدگی از جمله دادسرا و شعب دادگاه های بدوی و تجدیدنظر می باشد.

 

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 0 امتیاز: 0)

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست