تبدیل تامین و رفع توقیف از مال توقیف شده توسط اجرای احکام

اجرای احکام
تبدیل تامین و رفع توقیف از مال توقیف شده توسط اجرای احکام

شرح موضوع

درخواست رفع توقیف از اجرای احکام مسئله ای است که پس از صدور حکم قطعی بر علیه اشخاص و توقیف اموال محکوم علیه موضوعیت پیدا می کند. نحوه توقیف اموال محکوم علیه در مراجع قضایی در دو حالت متصور است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. مسئله ای که شاید دغدغه بسیاری از اشخاص باشد این است که آیا پس از توقیف اموال شخص، امکان رفع توقیف اموال بازداشت شده وجود دارد یا نه؟ و اگر می توان تقاضای رفع توقیف اموال در اجرای احکام نمود شرایط آن چگونه است ؟ این که در تنظیم نمونه درخواست رفع توقیف از اجرای احکام چه مواردی باید لحاظ شود مسئله مهم دیگری است که نیاز است با آن آشناییت داشته باشید.

رفع توقیف اموال پس از صدور رای در شرایط خاص و استثنایی ممکن است که در این مقاله سعی خواهیم کرد شرایط کلی آن را مورد بررسی قراردهیم. همچنین با توجه به این که امکان توقیف اموال اشخاص قبل از صدور رای قطعی، از طریق تامین خواسته متصور است درخصوص نحوه لغو تامین خواسته یا تبدیل تامین خواسته نیز به صورت اجمالی پرداخته می شود.

توقیف اموال محکوم علیه

توقیف اموال شخص در فرآیند رسیدگی از دو روش می تواند صورت گیرد. یکی از طریق تامین خواسته و دیگری در مقام اجرای رای قطعی دادگاه.

بنابراین زمانی که رایی بر علیه شخص صادر و قطعی می شود، اجرای حکم مذکور دو فرض می تواند داشته باشد اول آن که محکوم له قبل از صدور حکم قطعی با تقاضای تامین خواسته اموال محکوم علیه را توقیف نموده باشد و دوم حالت برعکس آن، یعنی محکوم له هیچ مالی از محکوم علیه توقیف نکرده و پس از صدور رای اموال محکوم علیه را توقیف می کند.

رفع توقیف از مال به درخواست محکوم له

محکوم له، ذی نفع توقیف محسوب می شود و توقیف اموال مستلزم درخواست اوست؛ فلذا محکوم له می تواند در هر زمانی، رفع توقیف از مال را درخواست نماید.

هرچند در اغلب موارد، علت چنین درخواستی از سوی محکوم له، پرداخت محکوم بها توسط محکوم علیه یا تنظیم سازش نامه یا گزارش اصلاحی میان او و محکوم علیه است؛ اما محکوم له ملزم به ارائه دلیل نبوده و می تواند به هر علتی، رفع توقیف را بخواهد.

درخواست رفع توقیف از سوی محکوم له به معنای ابراء ذمه محکوم علیه یا صرف نظر از اجرای حکم نمی باشد و حکم صادره همچنان به قوت خود باقی است. ضمنا محکوم له می تواند پس از رفع توقیف، مجددا توقیف همان مال را تقاضا نماید.

رفع توقیف مال از سوی دادگاه

با توجه به اینکه مال توقیف شده متعلق حق محکوم له قرار گرفته، دادگاه تا زمان وصول محکوم بها یا اعلام رضایت از سوی محکوم له، حق ندارد از توقیف رفع اثر کند؛ مگر در موارد مذکور در قانون. در این موارد دادگاه مکلف به رفع توقیف است و در صورت کوتاهی در انجام تکالیف قانونی، محکوم علیه می تواند درخواست رفع توقیف نماید.

موارد متعددی وجود دارد که منجر به رفع توقیف از مال توسط دادگاه می شود؛ اما در یک ضابطه کلی می توان گفت در تمام مواردی که توقیف مال توسط قسمت اجرا مطابق شرایط و مقررات قانونی به عمل نیامده، پس از روشن شدن موضوع نزد دادگاه، باید دستور رفع توقیف صادر شود.  به عنوان نمونه اگر شرایط قانونی برای صدور اجرائیه فراهم نباشد اما اجرائیه به اشتباه صادر شده و منجر به توقیف مالی از اموال محکوم علیه شود، دادگاه پس از کشف موضوع مکلف است نسبت به ابطال اجرائیه و صدور دستور رفع توقیف اقدام نماید.

در چنین مواردی چون توقیف زمانی انجام شده که شرایط قانونی آن فراهم نبوده، دادگاه باید راسا نسبت به ابطال یا تصحیح اجرائیه و رفع اثر از توقیف اقدام نماید و نیازی به درخواست ذی نفع نیست.

رفع توقیف مال از سوی دادگاه
رفع توقیف مال از سوی دادگاه

رفع توقیف از مال به درخواست محکوم علیه

همانطور که توضیح آن گذشت در صورتی که صدور اجرائیه و توقیف مال طبق ضوابط و شرایط قانونی صورت نگرفته باشد، دادگاه پس از احراز امر مکلف به صدور دستور رفع توقیف است و اقدام دادگاه در این مورد مستلزم درخواست هیچ شخصی، اعم از اصحاب دعوا یا شخص ثالث نمی باشد. در واقع این تکلیفی است که قانون بر عهده دادگاه گذاشته است و اگر دادگاه علی رغم وجود تکلیف قانونی، از رفع توقیف امتناع نماید، محکوم علیه می تواند درخواست رفع توقیف را مطرح نماید.

برای مثال اگر حکم دادگاه طبق مقررات قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی به محکوم علیه ابلاغ نشده باشد، صدور اجرائیه و توقیف مال امکانپذیر نیست و در صورت اثبات این موضوع برای دادگاه، باید دستور رفع توقیف صادر شود. در مواردی که مال توقیف شده از مصادیق مستثنیات دین و غیر قابل توقیف باشد نیز موضوع تابع همین حکم است. در فرض خودداری دادگاه از انجام وظیفه، محکوم علیه حق دارد رفع اثر از توقیف را بخواهد.

رفع توقیف از مال جهت حصول سازش

چنانچه پس از صدور حکم و توقیف اموال محکوم علیه، بین طرفین نسبت به شرایط و ترتیب اجرای حکم، سازش حاصل شده و مفاد این سازشنامه به قسمت اجرا اعلام شود، مال توقیف شده آزاد خواهد شد و نحوه استیفا حقوق محکوم له مطابق مفاد سازشنامه یا گزارش اصلاحی خواهد بود.

رفع توقیف از مال به جهت نبود خریدار

در صورت برگزاری مزایده برای فروش مال توقیف شده و نبود خریدار، محکوم له مختار است مال دیگری از اموال محکوم علیه را جهت توقیف و مزایده معرفی نماید یا معادل محکوم بها از مال توقیف شده را طبق نظر کارشناس قبول کند. همچنین محکوم له می تواند تقاضای تجدید مزایده را مطرح نماید و در این صورت مال به هر قیمتی که خریدار داشته باشد، به فروش خواهد رفت.

اگر در مزایده دوم هم خریداری پیدا نشود و محکوم له نیز حاضر به قبول مال توقیف شده در ازای طلب خود نباشد، مال آزاد و به محکوم علیه مسترد خواهد شد.

رفع توقیف اموال توسط شخص ثالث

هرگاه شخص ثالثی اقدامات مامورین اجرا مبنی بر توقیف اموال محکوم علیه را مضر به حقوق خود بداند و نسبت به مال توقیف شده مدعی حقی باشد، می تواند با طرح اعتراض ثالث اجرایی ، رسیدگی به ادعای خود را تقاضا نماید.

همچنین اگر مال منقول که درخواست توقیف آن مطرح شده در تصرف ثالث بوده و ثالث نسبت به آن ادعای مالکیت داشته باشد یا آن را به عنوان مال شخص دیگری غیر از محکوم علیه معرفی نماید، مامورین اجرا حق توقیف مال را نخواهند داشت. در صورتی که مامورین اجرا بر خلاف موارد فوق نسبت به توقیف مال اقدام نمایند، شخص ثالث می تواند شکایت خود از اقدامات مامورین اجرا را وفق ماده 142 قانون اجرای احکام مدنی پیگیری نماید. در صورتی که دادگاه، شکایت ثالث را وارد و موثر بداند، پس از ابطال اقدامات اجرایی صورت گرفته، دستور رفع توقیف از مال را صادر خواهد کرد.

چنانچه ثالث با رضایت، مال خود را برای توقیف به قسمت اجرا معرفی کرده باشد، رفع توقیف ممکن نخواهد بود؛ مگر در صورت رضایت محکوم له یا پرداخت محکوم بها.

رفع توقیف اموال توسط شخص ثالث
بررسی رفع توقیف اموال توسط شخص ثالث در دادپویان حامی

شرایط لازم برای تبدیل مال توقیف شده

وفق ماده 53 قانون اجرای احکام مدنی، پس از توقیف مال توسط قسمت اجرا، محکوم علیه می تواند برای یک بار تا پیش از آغاز عملیات راجع به فروش، مال دیگری را معرفی نماید تا به جای مال قبلی توقیف شود. پذیرش درخواست محکوم علیه مشروط به این است که مال معرفی شده ارزان تر از مال توقیف شده نباشد و فروش آن نیز سخت تر از فروش مال قبلی نباشد. برای مثال محکوم علیه می تواند به جای مال توقیف شده، وجه نقد یا اوراق بهادار متعلق به خود را معرفی نموده و تقاضای تبدیل تامین نماید؛ اما نمی تواند تقاضای توقیف ملکی را مطرح کند که به جهت برقراری قرارداد اجاره بلند مدت نسبت به آن، فروش آن به سختی امکانپذیر است.

محکوم له نیز می تواند یک بار تا پیش از آغاز عملیات راجع به فروش، درخواست تبدیل مال توقیف شده را بنماید. بنا به مراتب فوق الذکر، تفاوتی نمی کند محکوم له خواستار تبدیل تامین باشد یا محکوم علیه؛ در هر صورت هر یک تنها یک بار حق درخواست تبدیل تامین خواسته را خواهند داشت و طرح این درخواست فقط تا زمان آغاز عملیات راجع به فروش مسموع است.

مرجع صالح جهت رسیدگی به درخواست تبدیل مال توقیف شده

درخواست تبدیل تامین به قسمت اجرا تقدیم می شود و تصمیم اتخاذ شده توسط قسمت اجرا در دادگاه صادرکننده اجرائیه قابل اعتراض است. نظر دادگاه صادرکننده اجرائیه در این مورد قطعی است.

سخن پایانی

توقیف اموال اشخاص چه در مقام اجرای حکم و چه در مقام تامین خواسته همیشه چالش هایی را برای اشخاص ایجاد می کند. به خصوص زمانی که موضوع خواسته یا رای قطعی عین معین نباشد. در این حالت بعضا مشاهده می شود که طرف مقابل اقدام به توقیف اموالی می کند که شخص محکوم علیه یا خوانده را در مشقت قرار می دهد. بر فرض مثال توقیف ماشین شخص در مواردی که خودرو منبع درآمد و امرار معاش وی می باشد صرف نظر از این که خلاف مقررات می باشد و جزو مستثنیات دین می باشد باعث اخلال در زندگی شخص می گردد. بنابراین چنانچه مالی از شما در راستای اجرای حکم یا تامین خواسته توقیف گردید قبل از هرگونه اقدام حقوقی جهت این که سریعتر به نتیجه مطلوب مدنظر برسید با وکلای متخصص دفتر حقوقی بین المللی دادپویان حامی در تماس باشید.

سوالات متداول

بسته به اینکه توقیف مال از چه طریقی صورت گرفته، مرجع رفع توقیف متفاوت خواهد بود. برای مثال رفع توقیف ناشی از تامین خواسته باید از سوی دادگاه صادر کننده قرار تامین خواسته و رفع توقیف در مرحله اجرای حکم باید از طریق اجرای احکام انجام شود.

بله طبق تبصره ماده 34 قانون اجرای احکام مدنی شخص ثالث نیز می تواند به جای محکوم علیه برای استیفای محکوم به مالی معرفی کند.

خیر این امکان در قانون صرفا با موافقت خواهان یا محکوم علیه ممکن است.

شما می‌توانید از طریق شبکه‌های اجتماعی نظیر واتساپ و یا تلگرام با وکلای دفتر حقوقی دادپویان حامی در ارتباط باشید. همچنین می‌توانید از طریق فرم مربوطه درخواست مشاوره رایگان خود را ثبت کنید.

مقالات مرتبط

مطالب پربازدید

دریافت مشاوره رایگان

برای دریافت مشاوره از دفتر حقوقی دادپویان حامی اطلاعات خود را ثبت کنید. کارشناسان ما در اسرع وقت جهت مشاوره با شما تماس خواهند گرفت.

نام و نام‌خانوادگی(ضروری)
Hidden

پرسش و پاسخ

8 پرسش و پاسخ. ارسال پرسش و پاسخ جدید

  • سلام. سوالی داشتم. آیا من به عنوان شخص ثالث می توانم عوض مالی که دادگاه توقیف کرده یا می خواهد توقیف بکند، وجه نقد یا اوراق بهادار به همان میزان مال در صندوق دادگستری یا یکی از بانک ها به ودیعه بگذارم؟ و اینکه آیا می توانم تقاضای تبدیل مال توقیف شده به مال دیگر را درخواست کنم؟ ممنون از پاسخگویی.

    پاسخ
    • دادپویان حامی
      شهریور 2, 1401 5:08 ب.ظ

      سلام. نظر به اینکه به صراحت ماده 267 قانون مدنی، ایفای دین از جانب غیرمدیون هم جایز شمرده شده است ؛ با عنایت به اینکه برابر تبصره ذیل ماده 34 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356، شخص ثالث هم، برای استیفای حقوق محکوم له، می تواند به جای محکوم علیه مالی معرفی کند و از آنجا که اذن در شیء ، اذن در لوازم و لواحق آن می باشد، شخص ثالث هم می تواند تبدیل مال توقیف شده خود را همانند محکوم علیه، از دادگاه توقیف کننده مال، درخواست کند.

      پاسخ
  • من ‌سند خونه ‌ضمانت ‌‌به ‌مبلغی‌ معادل یک‌ میلیارد ‌ودویست‌‌ میلیون‌ تومان گذاشتم‌‌ ومیلغ‌ جریمه ‌کمتر از ‌این ‌مبلغ میباشد ‌و قاضی‌ خودرو بنده‌‌ رو رفع توقیف ‌نمیکنه ‌آیا این ‌قانونی‌ هست‌ یا اینکه ‌به ‌رفتار قاضی ‌اعتراض‌ کنم ؟

    پاسخ
    • دادپویان حامی
      مرداد 9, 1401 2:04 ب.ظ

      سلام اگر مبلغ وثیقه ملکی کفاف جریمه و ارزش خودرو را می‌دهد اقدام قاضی غیر قانونی هست.

      پاسخ
      • محمد علیزاده
        آذر 17, 1401 8:34 ب.ظ

        سلام.بنده سال ۹۵ زمینی را خریداری نموده ام الزام به سند کردم رای دادگاه بدلیل بازداشت زمین توسط سازمان تامین اجتماعی که مستقیما بدون دستور قضایی از طریق ثبت اسناد توقیف شده .حال قصد دارمدادخواست اعتراض ثالث تنظیم کنم باید از طریق کدام مرجع قضایی اقدام کنم

        پاسخ
        • دادپویان حامی
          آذر 22, 1401 2:10 ب.ظ

          دادخواست اعتراض ثالث باید به مرجع صادر کننده قرار بازداشت ملک تقدیم شود .

          پاسخ
      • با سلام،من ماشین و حساب بانکی ام توقیف شده بود،بعد دادگاه به نفع من حکم داد.الان برای رفع توقیف از ماشین و حساب بانکی از کجا باید اقدام کنم؟

        پاسخ

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

مقالات مرتبط