جرم جعل ،استفاده از سند مجعول و جرائم در حکم جعل

جعل در لغت به معنای دگرگون کردن و منقلب کردن است جرم جعل در قانون مورد جرم انگاری قرار گرفته است. قانون گذار مواد ۵۲۳ تا ۵۴۲ قانون مجازات اسلامی( تعزیرات) مصوب سال 1375را به این جرم اختصاص داده است. جرم مذکور به دودسته جعل مادی وجعل مفادی تقسیم می شود.

سوالات متداول در باب جرم جعل

یکی از شایع ترین دعاوی کیفری در زمان کنونی،جرم جعل میباشد.این جرم مصادیق بیشماری را نیز شامل میشود .مجرمان این جرم گاها با چنان دقتی وارد عمل میشوند که تشخیص اسناد اصلی از جعلی برای عوام تقریبا غیر ممکن میگردد و حتی محتاط ترین افراد هم گاهی به چنگال این مجرمان گرفتارمیشوند.تماس های بی شماری با وکلای موسسه گرفته شده ومیشود و معمولا سوالات مشابهی درحیطه دعاوی جعل پرسیده میشود. از این روگروه وکلای متخصص دعاوی کیفری موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با تدوین مقاله ای ضمن پاسخگویی به سوالات متداول عامه مردم درباره جرم جعل،نکات حائز اهمیتی رابیان داشته اند.با ماهمراه باشید….

  • با انجام چه اعمالی جرم جعل شکل میگیرد؟
  • آیا دست بردن در مفاد اسناد هم جعل محسوب میشود؟
  • آیا شبیه سازی در جرم جعل شرط است؟
  • مرتکبین جعل مفادی چه افرادی میباشند؟
  • چه مجازاتی برای جاعل در جعل مفادی ،در قانون در نظر گرفته شده است؟
  • چه مجازاتی برای مرتکبین جعل مفادی در قانون لحاظ شده است؟

جعل و انواع آن

جعل به معنای منقلب ساختن و دگرگون کردن است. جعل در قانون مجازات اسلامی بر دو نوع است.جعل مادی و جعل مفادی

جعل مادی: چانچه تقلب و دگرگونی در ظاهر یک سند یا نوشته باشد، جعل مادی نامیده میشود.

جعل مفادی :چنانچه هیچ خدشه به اصل سند وارد نشود و اصل سند صحیح باشد.اما حقیقت و نوشته داخل سند مورد تحریف قرار بگیرد،جعل مفادی یا معنوی صادق است.

جهت شکل گیری هر جرمی لازم است که عناصر تشکیل دهنده آن جرم وجود داشته باشند تا جرم مزبور محقق گردد.عناصر تشکیل دهنده همه جرایم عبارت است از:

  • عنصر قانونی
  • عنصر مادی
  • عنصر معنوی

برای تحقق جرم جعل ،چه جرم جعل مادی باشد وچه مفادی، باید3 عنصر مزبور،درکنار همدیگر جمع باشند،تا جرم جعل محقق گردد.

عناصر تشکیل دهنده جرم جعل مادی

در جعل مادی که یکی از دسته های جرایم جعل است ،عناصر تشکیل دهنده : قانونی مادی،معنوی بایستی در کنار یکدیگر وجود داشته باشند تا جرم جعل مادی شکل بگیرد.در ادامه به بررسی هر کدام از این عناصر پرداخته می شود.

چنانچه 3 عنصر مذکور در کنار یکدیگر باشند،جعل مادی شکل میگیرد. در ادامه به بررسی هر کدام از این عناصر پرداخته میشود.

عنصر قانونی جرم جعل

در بسیاری از جرائم قانونگذار یک ماده را به عنوان عنصرقانونی جرم قرارداده است. اما در مورد  جعل اینگونه نیست .
به عبارتی عنصر قانونی جرم جعل ،مرکب است . قانون گذار مواد ۵۲۳ تا ۵۴۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) را به عناصر قانونی جرم جعل اختصاص داده است. درماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۷۵ مصادیق جعل را عنوان کرده است. مصادیق جعل در این ماده بیان شده است .درمواد دیگرنیزعناوین دیگری از مصادیق جعل ازجمله جعل گواهی پزشکی ، جعل مدرک تحصیلی ، جعل اسکناس و…مورد بررسی قرارگرفته است.

بیشتر بخوانید :  جرم شهادت دروغ و افشای اسرار

عنصر مادی جرم جعل مادی

عنصر مادی جرم جعل مادی، آن عملی است که بر روی سند یا نوشته انجام می شود. ازجمله  این اعمال ساختن ، تغییر دادن سند یا نوشته و یا به کاربردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن میباشد.
ذکر یک نکته:
در جرم جعل ،شبیه سازی لازم نیست. جرم جعل بدون شبیه سازی هم  محقق می شود. البته دربعضی ازموارد همچون جعل سکه طلا و نقره به دلیل شهرت فراوان آنها نزد عموم شبیه سازی برای آنها ضروری است.

عنصر معنوی جرم جعل مادی

عنصر معنوی ، سوء نیت و قصد انجام عمل مجرمانه است.،که توسط جاعل صورت می گیرد.

در صورتی که این عناصر ۳ گانه در کنار یکدیگر جمع شوند جرم جعل مادی به وقوع میپیوندد .اما در صورت فقدان هر کدام از عناصر مزبور جرم جعل مادی محقق نمیگردد.

مجازات جعل مادی

دست بردن درهر نوشته یا سندی و تغییروساختن آن مصداقی از جرم جعل میباشد. قانون گذار بسیاری ازمصادیق جرم جعل را جرم انگاری نموده است.برخی رادر قانون مجازات اسلامی و برخی را نیز در قوانین خاص بیان داشته است و با توجه به اهمیت آنها برایشان مجازات لحاظ کرده است.از جمله مصادیق جرم جعل که در قانون مجازات اسلامی آمده است میتوان به: جعل گواهی پزشکی، جعل درمدارک تحصیلی،جعل احکام دادگاهها،جعل اسکناس و اوراق بهادار،جعل در اسناد رسمی و غیر رسمی و….اشاره نمود.و ازمصادیق شایع جرم جعل که قانون گذار در قوانین خاص آنها مورد جرم انگاری داده است،عبارتند از: ،جعل و تزویر در قانون ثبت اسناد و املاک، جعل در اسناد سجلی و شناسنامه  ، جعل گذرنامه یا جواز اقامت یا جواز عبور ،جعل توسط کارشناس و….لازم به ذکر است که قانون گذار برای هر کدام از مصادیق جرم جعل مجازات خاص آن را در نظر گرفته است که امکان بیان تک تک مجازات در حوصله این بحث نمیگنجد.
گاها افرادی با جعل در اسناد رسمی و غیر رسمی دیگران،اموال ویا منافعی را به ناحق از آن خود جلوه میدهند و بدین سان به دارندگان اصلی زیان وارد مینمایند ،و در بسیاری از موارد افراد زیان دیده به دلیل جهل به قانون و حمایت های آن از احقاق حق خود عاجز میماننداما لازم به ذکر است ،که قانون حامی شماست. اما درکنارحمایت قانون گذارباید فردی مسلط به قانون هم وجود داشته باشد تا بهترین راهکار وبهترین مستندات را از دل قوانین خارج کند. اینگونه روند دعوی سرعت میگیرد. از این روگروه وکلای موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی ،با کادر متخصص در دعاوی کیفری ،درکنارقانون برای ارائه راه کارهای صحیح وسرعت بخشیدن و آسودگی خاطر شماعزیزان حامی شماست.

بیشتر بخوانید :  جعل و تزویر در قانون ثبت اسناد و املاک

جعل مفادی یا معنوی

گاهی خدشه به اصل سند وارد نمی شود و اصل سند پابرجاست .اما حقیقت و نوشته داخل سند مورد تحریف قرار میگیرد. چنین عملی، جعل مفادی می باشد. هدف قانونگذار این بوده است که به هر شکل، حق هر سوء استفاده ای را بر جاعل ببندد. دراین بین ممکن است، جعل آنها محسوس و یا غیر محسوس باشد.جهت تحقق جعل مفادی هم،وجودعناصر سه گانه(عنصرقانونی،عنصرمادی، عنصرمعنوی) لازم است.
نکته مهم:
تفاوتی که این نوع جعل با جعل مادی دارد این است که،جعل مفادی ،فقط ازسوی کارکنان حکومتی امکان پذیراست.

عنصر قانونی جعل مفادی

عنصر قانونی جعل مفادی در ماده ۵۳۴ ق.م.ا « تعزیرات» بیان شده است.
“هریک از کارکنان ادارات دولتی و مراجع قضایی و مامورین به خدمات عمومی که در تحریر نوشته ها و قراردادهای راجع به وظایفشان مرتکب جعل و تزویر شوند، اعم از اینکه موضوع یا مضمون آن را تغییر دهد یا گفته یا نوشته یکی از مقامات رسمی ، مهر یا تحریرات یکی از طرفین تحریف کنند، یا امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل یا چیزی را که بدان اقرار نشده است، اقرار شده جلوه دهد،علاوه بر مجازات های اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.”

قانون گذار به درستی در این ماده این جرم را برای کارکنان ادارات دولتی، جرم انگاری کرده است. چراکه این افراد به تبع وظایفی که برعهده دارند امکان دسترسی به اسناد ومدارک برای آنها سهل تر است. فلذا قانون گذار با جرم انگاری این ماده تدبیرهای لازم را جهت پیشگیری از این جرم لحاظ کرده است.

عنصر مادی جعل مفادی

عناصر مادی جعل مفادی، در ۵ دسته تقسیم میشود از جمله:

  • تغییر دادن
  • تحریف گفته یا نوشته یکی از مقامات.
  • تحریف تقریرات یکی از طرفین
  • امر باطلی را صحیح و یا صحیحی را باطل جلوه دادن .
  • چیزی را که بدان اقرار نشده ،اقرار شده جلوه دادن.

مثالهایی جهت درک بهتر موضوع:
چنانچه سردفتری با استناد به وکالتنامه باطل و یا فسخ شده ای ، مبادرت به تنظیم سند انتقال مالی نماید. دراین صورت امر باطلی را صحیح جلوه داده است .
یا اینکه فردی اقراری در دادگاه نماید،اما منشی دادگاه اقرار وی را برعکس ثبت نماید.مسلم است که در چنین مواردی مشکلات عدیده ای ایجاد میشود.

عنصر معنوی جعل مفادی

عنصر معنوی این جرم همچون سایر جرائم قصد و سوء نیت مجرمانه است، که فرد جاعل برای انجام این عمل دارد . قصد اضرار به غیر ، عنصر معنوی این جرم است. درحقیقت بدین معناست که اگر فردی بدون قصد وندانسته چنین امری را انجام دهد این جرم شکل نمیگیرد. فلذا لازم است برای شکل گیری جرم جعل مفادی حتما قصد واراده جهت انجام عمل مزبور  وجود داشته باشد.

چه مجازاتی برای مرتکبین جعل مفادی در قانون لحاظ شده است؟

مجازات اصلی جرم مزبور در ماده534 قانون مجازات اسلامی( تعزیرات) بیان شده است اما در کنار مجازات اصلی با توجه به درجه مجازات جرم جعل مجازات تکمیلی و تبعی نیز برای مرتکب لحاظ میگردد که البته مجازات تکمیلی به صلاحدید قاضی ممکن است اعمال شود.
مجازات اصلی: برای جاعل دراین جرائم،مجازات اداری و جبران خسارت در نظر گرفته شده است .همچنین حبس از ۱ تا ۵ سال یا شش تا سه میلیون ریال جزای نقدی میباشد.
مجازات تکمیلی: طبق قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ جرم جعل جزء جرائم تعزیری درجه ۵ محسوب می شود .از این رو در صورتی که قاضی محکمه صلاح بداند و مجازات مندرج در قانون را کافی نداند می تواند درکنارمجازات اصلی برای مرتکب جرم جعل مفادی که حبس تعزیری درجه ۵ است ،مجازات تکمیلی هم لحاظ کند. چرا که مجازات تکمیلی برای جرائم تعزیری ۱ تا ۶ استفاده میشود .
مجازات تبعی: درکنارمجازات اصلی وتکمیلی، مجازات تبعی نیز برای مرتکبان برخی از جرایم در نظر گرفته شده است. قانون گذاردر مجازات تبعی، مرتکب را از برخی از حقوق اجتماعی محروم میکند. در مورد جرم جعل، مرتکب تا ۲سال از برخی از حقوق اجتماعی محروم می شود.
برخی از موارد محرومیت از حقوق اجتماعی در مجازات تبعی، برای مرتکبان،محرومیت دایم ایجاد مینماید اما برخی دیگر از محرومیت ها پس از مرور زمان خاصی مرتفع میشوند.
مثال: فردی که سابقه محکومیت به جرائم تعزیری درجه ۵ را دارد(جرم جعل مفادی) به هیچ عنوان دیگرنمیتواند نامزد انتخابات ریاست جمهوری شود.این مورد محرومیت دائم برای مرتکب ایجاد مینماید.اما در سایر محکومیت های قید شده،در قانون ،پس از گذشت ۲ سال آثار محکومیت زائل میشود.
در این مقاله سعی بر این بود تا مباحث اصلی جرم جعل بیان شود،اما به جهت گستردگی مطالب و بعضا تخصصی بودن بحث دراین زمینه و جلوگیری از اطاله کلام ازتوضیحات بیشتر خودداری شده است اما چنانچه در این باره سوالی به ذهنتان متبادر گشته است این نوید را به شما میدهیم که گروه وکلای موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با دارا بودن کادر تخصصی در زمینه دعاوی کیفری،امکان پاسخ دهی به سوالات شما را به صورت تلفنی نیز فراهم اورده اند.با ما در تماس باشید….

جرائم در حکم جعل

جرم جعل یکی از جرایم شایع کیفری است که در قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) مورد جرم انگاری واقع شده است اما برخی دیگر از جرایم هستند که از مصادیق جرم جعل میباشند و در قانون مزبورنیامده اند اما به جهت اهمیت موضوع ،قانون گذار این موارد را در قوانین خاص مورد بررسی قرار داده است و برای مرتکبان مجازات لحاظ کرده است.این جرایم به جهت شباهت به جرایم جعل ،با عنوان جرایم در حکم جعل شناخته میشوند و مرتکبین این جرایم در حکم جاعل میباشند.از اهم جرایم در حکم جعل و تزویر میتوان به مصادیق ذیل اشاره نمود:

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست