مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای

  1. صفحه اصلی
  2. دعاوی حمل و نقل
  3. حمل و نقل جاده ای
  4. مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای

امروزه به جهت گسترش صادرات و واردات، تجار و بازرگانان به دنبال سریع ترین و امن ترین  وسایل حمل و نقل می باشد . در حقوق داخلی، قانون تجارت و قانون مدنی به صورت کلی به مسئولیت متصدی حمل و نقل پرداخته است. اما به جهت ارتباطات اقتصادی با کشورهای دیگر ضرورت  آگاهی از قوانین حقوق بین الملل احساس می گردد. در این مقاله به بررسی مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای می پردازیم .

مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای
مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای

مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای در قانون مدنی

بر اساس ماده 516 قانون مدنی، متصدی حمل و نقل اعم از اینکه از راه خشکی، آب یا هوا اقدام به حمل کالا نماید، مادامی که نسبت به  کالا مرتکب تعدی و تفریط نشده باشد در حکم امین می باشد؛ بنابراین در صورتی که صاحب کالا نتواند دلیلی بر تقصیر خوانده در مرجع صالح اقامه نماید، طرح دعوا علیه متصدی حمل و نقل  فاقد اثر می باشد .

مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای در قانون تجارت

بر اساس قانون تجارت، اصل بر مسئولیت متصدی حمل و نقل می باشد مگر اینکه خلاف آن را ثابت شود . بر اساس ماده 368 قانون تجارت، متصدی حمل و نقل مسئول تلف یا گم شدن مال التجاره می باشد مگر اینکه بتواند در مرجع صالح ثابت نماید که تلف یا گم شدن مربوط به جنس خود مال التجاره یا مستند به تقصیر ارسال کننده و یا مرسل الیه و یا ناشی از تعلیماتی بوده که یکی از آن ها داده اند یا مربوط به حوادثی بوده که هیچ متصدی محتاطی نیز نمی توانست از آن جلوگیری نماید.

مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای بر اساس کنوانسیون راجع به قراردادهای حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR)

جامعه بین الملل به جهت امنیت حمل و نقل و یکنواخت کردن شرایط حاکم بر قراردادهای حمل و نقل کالا از طریق جاده ،اقدام به تصویب کنوانسیون CMR نموده است. بر اساس مفاد این کنوانسیون متصدی حمل و نقل مسئول خسارات وارده به کالا می باشد مگر این که بتواند خلاف آن را اثبات نماید .

قرارداد حمل و نقل بین المللی بر اساس کنوانسیون (CMR)

قرارداد حمل و نقل بین المللی ، در صورت وجود شرایط ذیل مشمول کنوانسیون CMR  می باشد :

1 – انعقاد قرارداد حمل ونقل از طریق جاده با وسیله نقلیه به منظور کسب اجرت .

2 – محل دریافت و تحویل کالا در دو کشور مختلف باشد .

3 – یکی از دو طرف عضو کنواسیون باشد.

مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل جاده ای در کنوانسیون (CMR)

بر اساس کنوانسیون (CMR) اصل بر مسئولیت متصدی حمل و نقل می باشد مگر اینکه بتواند عدم تقصیر خود را در مرجع صالح اثبات نماید. طبق بند 1 ماده 17 کنوانسیون، متصدی حمل در فاصله زمانی میان بارگیری تا زمان تحویل، مسئول تلف و یا خسارات کلی و جزئی وارد بر محموله و همچنین تاخیر در تحویل آن است.

مسئولیت حمل کننده در برابر فقدان یا استفاده نادرست از اسناد

بر اساس بند 3 ماده 11 کنوانسیون (CMR)، مسئولیت حمل کننده در برابر پیش آمدهای فقدان یا استفاده نادرست از اسناد در بارنامه جاده ای و اسنادی که به پیوست سند ذکر شده و یا در اختیار حمل کننده گذاشته می شود در حدود مسئولیت حق العملکار  می باشد مشروط بر اینکه میزان غرامت قابل پرداخت به وسیله حمل کننده از میزان غرامتی که در نتیجه از دست دادن کالا پرداخت می شود تجاوزنکند .

موارد معافیت متصدی حمل و نقل جاده ای در کنوانسیون (CMR)

در صورتی که متصدی حمل و  نقل بتواند یکی از موارد ذیل را در محکمه ثابت نماید ، از مسئولیت معاف می باشد :

1 – عیب ذاتی کالا سبب فقدان یا خسارت به کالا شده باشد

2 – عیب ناشی از مسائلی باشد که متصدی حمل و نقل قادر به جاوگیری آن نبوده .

3 – مرسل الیه یا ارسال کننده سبب ورود خسارت ب کالا را فراهم کرده باشد .

تاخیر در تحویل و فرض تلف کالا

عموما در قراردادهای حمل و نقل، تجار و بازرگانان در خصوص تحویل کالا در موعدی معین توافق می نمایند. چنانچه متصدی حمل و نقل نتواند در تاریخ موعود، محموله باری را تحویل دهد، ذی نفع می تواند در مرجع صالح علیه او طرح دعوا نماید. در صورتی که قرارداد در خصوص مدت تحویل کالا ساکت باشد، متصدی حمل و نقل می بایست بر اساس مدتی که به طور معمول برای تحویل محموله مورد نیاز می باشد نسبت به تحویل کالا اقدام نماید.

مبنای محاسبه خسارت و سقف مسئولیت

چنانچه مرجع صالح حکم بر پرداخت غرامت از سوی متصدی حمل و نقل صادر نماید، غرامت بر اساس ارزش کالا در مکان و زمان قبول آن برای حمل محاسبه خواهد شد.

حق فروش کالا توسط متصدی حمل و نقل به سبب فساد قریب الوقوع کالا

متصدی حمل و نقل می تواند بدون وصول دستور ارسال کننده یا مرسل الیه ، نسبت به فروش کالای فاسد شدنی اقدام نماید ، همچنین متصدی حمل و نقل می تواند در صورت نامتناسب بودن هزینه انبارداری و عدم ارائه به موقع از سوی ارسال کندده ، کالا را به فروش رساند  .

قانون حاکم در حل و فصل اختلافات طبق کنوانسیونCMR

طرفین می توانند ضمن قرارداد در خصوص نحوه حل و فصل اختلافات توافق نمایند ؛ آنان می توانند ضمن قرارداد حمل و نقل شرط نمایند که رسیدگی به اختلافات در صلاحیت دیوان داوری باشند . در صورت عدم ذکر شرط داوری در قرارداد ، خواهان می تواند با مراجعه به مراجع قضایی اقامه دعوا نماید . براساس مفاد معاهده کنوانسیون CMR  مدعی می تواند هریک از دادگاه ها  یکی از کشورهای طرف این کنوانسیون که با توافق‌دو طرف تعیین شده باشد اقدام به دادخواهی کند علاوه بر آن می‌تواند به دادگاههای کشوری مراجعه نمایدکه:

‌الف – محل اقامت رسمی یا مرکز کار خوانده یا شعبه یا نمایندگی خوانده که قرارداد

حمل را امضا کرده است در آن کشور قرار گرفته باشد،

ب – محلی که حمل‌کننده، کالا را تحویل گرفته و یا محلی که برای تحویل کالا تعیین

شده در آن کشور قرار گرفته باشد.

‌غیر از کشورهای مورد اشاره، خواهان در هیچ دادگاه دیگری نمی‌تواند اقامه

دعوا نماید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 0 امتیاز: 0)

4 پرسش و پاسخ. ارسال پرسش و پاسخ جدید

  • باسلام
    راننده می باشم آیا ضمن قررارداد حمل ونقل می توانم شرط عدم مسئولیت را برای خودم قرار دهم ؟

    پاسخ
  • سلام
    راننده کامیون هستم و مسئول حمل کالاهایی از مبداء به مقصد بوده ام اما در مسیر کالاها از بین رفته است و کالاها بسته بندی درستی نشده بود آیا من مسئول جبران خسارات وارده هستم

    پاسخ

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست