در ابلاغیه ها و یا اخطاریه های قضایی، در بخش طرفین و سمت آنها، بعضاً با دو مفهوم وکیل دادگستری و نماینده حقوقی مواجه می شویم. در ادامه به بررسی تفاوت وکیل دادگستری با نماینده حقوقی می پردازیم.
وکیل پایه یک دادگستری
برای اخذ پروانه وکالت، دو نهاد به طور موازی اقدام به این مهم می نمایند، یکی کانون وکلای دادگستری که قدیمی ترین نهاد در ایران می باشد، و اخیراً نیز در راستای ماده 187 برنامه پنجم توسعه، قوه قضاییه نیز امروز تحت عنوان مرکز مشاوران و وکلای قوه قضاییه اقدام به این کار می کند.
برای شرکت در این آزمون، فرد داوطلب اخذ پروانه وکالت، باید مدرک کارشناسی حقوق و یا فقه و حقوق را دارا باشد و پس از شرکت در آزمون، قبولی در آن، اتمام دوره کارآموزی و شرکت در آزمون اختبار، پروانه ی وکالت خود را اخذ کند و پس از آن می تواند در دعاوی مختلف، اقدام به وکالت در امور مختلفی وکالت نماید. اهم اموری که فرد وکیل می تواند در رابطه با آن در محاکم قضایی وکالت کند، عبارتند از:
دعاوی ملکی، دعاوی اداره کار و تأمین اجتماعی، دعاوی بانکی، دعاوی مالیاتی، دعاوی تعزیرات حکومتی، دعاوی شهرداری، دعاوی ثبتی، دعاوی مربوط به امور حسبی، دعاوی مالکیت فکری، دعاوی خانواده، دعاوی شرکت ها و…
نماینده حقوقی
مطابق ماده 32 قانون آیین دادرسی مدنی، برای کلیه وزارتخانه ها، موسسات دولتی و یا وابسته به دولت، شرکتهای دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیر دولتی،شهرداریها و بانکها این امکان پیش بینی شده است که بتوانند برای خود شخصی را به عنوان نماینده حقوقی خود، استفاده کنند.
مطابق این ماده، وزارتخانهها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکتهای دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیر دولتی،شهرداریها و بانکها میتوانند علاوه بر استفاده از وکلای دادگستری برای طرح هرگونه دعوا یا دفاع و تعقیب دعاوی مربوط از اداره حقوقی خود یا کارمندان رسمی خود با داشتن یکی از شرایط زیر به عنوان نماینده حقوقی استفاده نمایند
1-دارا بودن لیسانس در رشته حقوق با دو سال سابقه کار آموزی در دفاتر حقوقی دستگاه های مربوط
2-دوسال سابقه کار قضایی یا وکالت بهشرط عدم محرومیت از اشتغال بهمشاغل قضاوت یا وکالت.تشخیص احراز شرایط یادشده بهعهده بالاترین مقام اجرایی سازمان یا قائممقام قانونی وی خواهد بود. ارائه معرفی نامه نمایندگی حقوقی به مراجع قضایی الزامی است.
یعنی هر یک از ارگان ها و یا نهاد های فوق، می تواند علاوه بر وکیل دادگستری، از نماینده حقوقی نیز استفاده کنند، پس نماینده حقوقی هر یک از واحد های فوق الذکر، الزاماً پروانه وکالت ندارند، و اگر هم دارند، موظف هستند آن را تودیع کنند.
با سلام. سوالی داشتم. آیا صندوق قرض الحسنه بسیجیان می تواند نماینده حقوقی برای شرکت در دادگاه ها معرفی نماید یا خیر؟
با سلام. در محاکم دادگستری اصیل و یا وکیل دادگستری از طرف وی مجاز به دخالت در امر دادرسی است و پذیرش نماینده حقوقی امری استثنایی است که باید در حدود قوانین مربوط از جمله قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی مصوب سال 1374 با اصلاحات بعدی و نیز ماده 32 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 انجام شود؛ بنابراین چون در ماده 32 قانون اخیرالذکر که مقنن در مقام بیان بوده به ذکر «موسسات دولتی و وابسته به دولت» اکتفاء نموده و از ذکر نام موسسات وابسته به نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیردولتی خودداری نموده، این گونه موسسات مانند صندوق قرض الحسنه بسیجیان به لحاظ داشتن شخصیت حقوقی مستقل و جداگانه از بنیاد تعاون بسیج نیروهای مقاومت بسیج است و از شمول ماده 32 قانون یاد شده خارج است. به عبارتی امکان معرفی نماینده حقوقی از ناحیه این صندوق وجود ندارد.
سلام و عرض ادب. سوالی داشتم. با توجه به مقررات قانونی مربوط به انتخاب نمایندگان حقوقی، آیا مؤسسات زیرمجموعه بنیاد مستضعفان و ازجمله شرکت بارانداز می توانند نماینده حقوقی معرفی نمایند؟
سلام. در محاکم دادگستری اصیل و یا وکیل دادگستری از طرف وی مجاز به دخالت در امر دادرسی است و پذیرش نماینده حقوقی امری استثنایی است که باید در حدود قوانین مربوط از جمله قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی مصوب سال 1374 با اصلاحات بعدی و نیز ماده 32 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 انجام شود؛ بنابراین چون در ماده 32 قانون اخیرالذکر که مقنن در مقام بیان بوده به ذکر «موسسات دولتی و وابسته به دولت» اکتفاء نموده و از ذکر نام موسسات وابسته به نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیردولتی خودداری نموده، اینگونه موسسات مانند شرکت بنیان بارانداز که زیرمجموعه بنیاد مستضعفان و جانبازان می باشد به لحاظ داشتن شخصیت حقوقی مستقل و جداگانه از مجموعه بنیاد مستضعفان و جانبازان است و لذا از شمول ماده 32 قانون یاد شده خارج است. به عبارتی امکان معرفی نماینده حقوقی از ناحیه این شرکت وجود ندارد.