قاچاق سوخت چیست و چه مجازاتی دارد؟

قاچاق سوخت، به عنوان یکی از شایع‌ ترین و در عین حال پیچیده ‌ترین جرائم اقتصادی در ایران، همواره یکی از دغدغه ‌های اصلی نظام قضایی و اقتصادی کشور بوده است. این پدیده که ریشه در تفاوت چشمگیر قیمت سوخت (به‌ ویژه بنزین و گازوئیل) در ایران و کشورهای همسایه دارد.

قاچاق سوخت، بسیاری از افراد را از روی ناآگاهی و گاهی با سودای کسب سودهای کلان، درگیر چالش‌های حقوقی سنگین و جبران ‌ناپذیری می‌کند. سوالات بسیاری در این خصوص مطرح می شود از جمله اینکه چه عملی قاچاق سوخت محسوب می‌شود؟ مجازات قاچاق سوخت برای بار اول چیست؟ در چه شرایطی خودروی حامل سوخت قاچاق مصادره (ضبط) می‌شود؟ آیا راه ‌هایی برای کاهش مجازات یا دفاع از اتهام وجود دارد؟

در این مقاله سعی نموده ایم به این سوالات پاسخ دهیم چنانچه این سوالات برای شما هم ایجاد گردیده با ما همراه باشید.

قاچاق سوخت چیست؟

قاچاق سوخت به هرگونه خرید، فروش، حمل، نگهداری یا خارج کردن غیرقانونی فرآورده ‌های نفتی یارانه‌ای (مانند بنزین، گازوئیل، نفت سفید و…) از شبکه توزیع قانونی کشور با هدف کسب سود گفته می‌شود.

شرایط صادرات سوخت و فرآورده های نفتی

صادرات فرآورده هاي نفتي پس از اظهار صحيح كالا در گمرك اجرايي مجاز و اعلام فرمولاسيون مواد تشكيل دهنده و مشخصات فني آن، انجام نمونه برداري، آزمايش فرآورده از نظر وجود مواد يارانه اي (تطبيق نتيجه آزمايش با مشخصات موضوع تبصره ۱ ماده ۱۲ دستورالعمل پیشگیری و مبارزه با قاچاق و عرضه خارج از شبکه فرآورده های نفتی و در مورد محصولاتي كه كدگذاری نگرديده با تأييد كارگروه فني سازمان استاندارد) و با رعايت قوانين و مقررات گمركي صورت مي گيرد.

بیشتر بدانید: مجازات قاچاق ارز

خرید و فروش سوخت قاچاق

به موجب تبصره ۴ ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهایی که موضوع قاچاق قرار می‌گیرند به صورت تجاری و خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف محسوب و مرتکب حسب مورد به حداقل جریمه نقدی مقرر در این ماده محکوم خواهند شد.

خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهای موضوع قاچاق در صورتی تجاری محسوب خواهد شد که با توجه به شواهدی از قبیل ظواهر مرتکب، حجم کالا، نحوه نگهداری یا حمل، زمان و مکان کشف عرفا برای امر تجاری باشد.

جرم قاچاق گازوئیل چیست؟

جرم قاچاق گازوئیل در ایران به معنای نقل و انتقال یا تجارت غیر مجاز و غیر قانونی گازوئیل است. قاچاق گازوئیل شامل خرید، فروش یا حمل گازوئیل به صورت غیرقانونی از طریق مسیرهای غیررسمی و بدون مجوز دولتی است.

این فعالیت در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، غیرقانونی و مورد تعقیب قانون قرار دارد. در ایران، قاچاق گازوئیل یکی از مشکلات جدی و مهم در حوزه اقتصاد و امنیت ملی است. این فعالیت منجر به عدم دریافت مالیات، ضرر به اقتصاد کشور و کاهش منابع مالی دولت خواهد شد. بنابراین، قانون ایران شامل مجازات‌های سخت برای قاچاق گازوئیل است. مجازات‌ها برای قاچاق گازوئیل در ایران ممکن است شامل زندان، جریمه‌های سنگین و … در صورت تأیید باشد.

همچنین، دولت اقدامات فراوانی را برای مقابله با قاچاق گازوئیل انجام می‌دهد، از جمله تشدید نظارت و کنترل در مرزها، تشدید مجازات‌ها و ترویج آگاهی عمومی درباره خطرات قاچاق گازوئیل. همان‌گونه که بیان شد حکم قاچاق گازوئیل، براساس تبصره ۴ ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز (اصلاحی ۱۳۹۴) خرید و فروش و حمل یا نگهداری سوخت خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف محسوب شده و مرتكب به حداقل جریمه نقدی محكوم می‌شود.

مجازات حمل سوخت قاچاق

کلیه رانندگان وسایل نقلیه ترانزیتی نفت خام، میعانات گازی، فرآورده‌های نفتی، محصولات پتروشیمی و مشتقات نفتی موظف هستند علاوه بر استفاده از دستگاه GPS در اجرای بند ب ماده ۱۲ آیین‌نامه مواد ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز بر اساس مسیر و مدت زمان تعیین شده در پروانه تردد صادره از سوی سازمان راهداری حمل و نقل جاده‌ای نسبت به حرکت در داخل و خروج از کشور اقدام کنند.

وسایل نقلیه مورد استفاده در حمل سوخت توقیف می شود و حامل آن نه تنها به دو تا چهار برابر ارزش سوخت محکوم می شود بلکه معادل ارزش وسیله نقلیه نیز به جریمه وی اضافه می شود. اگر ارزش وسیله نقلیه بیش از ارزش سوخت باشد، معادل ارزش سوخت به جریمه حامل اضافه می شود.

حمل سوخت قاچاق با خودرو

داشتن باک اضافه و یا هرگونه حمل سوخت اضافه بر باک استاندارد برای خودروها اعم از این که به صورت باک اضافی، جاسازی در خودرو، حمل مظروف و یا به هر طریق دیگر باشد ممنوع است و متخلفان توقیف شده در مبادی خروجی علاوه ‌بر پیگرد قانونی حسب مورد به اتهام قاچاق یا عرضه خارج از شبکه به ترتیب زیر تنبیه خواهند شد.

ملاک احراز تخلف برای اعلام تنبیهات، صورت‌جلسه ماموران محل (ناجا، راه و نفت) یا گزارش بازرسان ویژه ستاد است:

 برای خودرو ها:

• لغو دفترچه رانندگان بخش حمل و نقل عمومی برای شش ماه توسط وزارت راه و ترابری
• اخذ گواهی‌نامه راهنمایی و رانندگی به مدت ۱ ماه توسط نیروی انتظامی
• منوعیت خروج از کشور خودرو استفاده شده در تخلف به مدت ۶ ماه

در استان‌های مرزی که با مشکل جدی قاچاق و عرضه خارج از شبکه فرآورده‌های نفتی یارانه‌ای مواجهند با تصویب شورای تامین استان نسبت به توقیف سه ماهه خودرو اقدام خواهد شد.

برای شرکت های متخلف:

• لغو مجوز شرکت‌های حمل و نقل که در ارتکاب تخلف مشارکت داشته اند، به مدت ۶ ماه توسط وزارت راه و ترابری
• لغو دائم مجوز شرکت‌های حمل و نقل که مجددا در ارتکاب تخلف مشارکت داشته باشند و یا در بازرسی‌ها مشخص شود که تعداد قابل توجهی از خودروهای شرکت دارای باک اضافی یا غیر استاندارد هستند توسط وزارت راه و ترابری

حمل سوخت قاچاق به وسیله شناور

بر اساس ماده ۳۸ دستورالعمل  پیشگیری و مبارزه با قاچاق و عرضه خارج از شبکه فرآورده‌های نفتی یارانه‌ای هرگونه حمل منبع و ظرف اضافی سوخت توسط شناورها ممنوع است و واحدهای انتظای موظف هستند این‌گونه ظروف و سوخت‌ها را جمع‌آوری و متخلفان را حسب مورد به ظن قاچاق یا عرضه خارج از شبکه تحت پیگرد قانونی قرار دهند.

وجود درصد بالای فراورده های نفتی در محموله های صادراتی

سازمان استاندارد موظف است محصولات واحدهای تولیدی را بر اساس رویه استناندارد سازی، کد گذاری نموده و مراتب را به همراه فرمولاسیون و ضریب مصرف و ضایعات مواد اولیه به کار رفته در تولید محصول، در سامانه الکترونیکی مربوطه ثبت و در اجرای تبصره ۲ ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی مواد ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به صورت سیستمی اعلام تا پس از آن معیار کسر از اسناد منشا صادراتی قرار گیرد .

در صورتی که درصد فرآورده‌های نفتی یارانه‌ای موجود در محموله صادراتی بیشتر از مشخصات اعلامی سازمان استاندارد موضوع تبصره۱ ماده ۱۲ بوده یا با اظهارات صاحب کالا مطابقت نداشته باشد و محموله حاوی درصدی از مواد نفتی یارانه‌ای باشد، گمرک موظف است نسبت به درخواست و تطبیق اسناد مثبته مبنی‌بر غیریارانه‌ای بودن مواد اقدام نماید و در صورت عدم ارائه و یا عدم مطابقت، پرونده قاچاق تشکیل داده و اقدامات قانونی لازم را به عمل آورد.

مجازات قاچاق سازمان یافته سوخت

قاچاق سازمان یافته به قاچاقی گفته می شود که با برنامه ریزی و هدایت گروهی و تقسیم کار توسط یک گروه نسبتا منسجم متشکل از سه نفر یا بیشتر که برای ارتکاب جرم قاچاق، تشکیل یا پس از تشکیل، هدف آن برای ارتکاب جرم قاچاق منحرف شده صورت می گیرد.

چنانچه قاچاق سوخت به صورت سازمان یافته صورت بگیرد بنا به ارزش آن مجازات تعیین می شود.

در صورتی که ارزش سوخت تا یکصد میلیون ریال باشد، به دو سال تا پنج سال حبس و در صورتی که ارزش سوخت بیش از مبلغ مذکور باشد به حداکثر مجازات یعنی ۵ سال محکوم می شود.

مرجع رسیدگی به قاچاق سوخت

رسیدگی به قاچاق سوخت و عرضه خارج از شبکه  در صلاحیت شعب تعزیرات حکومتی هستند. چنانچه قاچاق سوخت از نوع سازمان یافته باشد در صلاحیت دادسرا و دادگاه انقلاب است.

دفتر حقوقی بین المللی دادپویان حامی با سالها سابقه فعالیت در زمینه پرونده های قاچاق کالا و ارز و با بهره گیری از وکلای متخصص قاچاق کالا و ارز آماده ارائه خدمات حقوقی تخصصی در این زمینه می باشد. برای بهره مندی از این خدمات می توانید از طریق شماره های مندرج در وب سایت با ما در تماس باشید.