حذف نام همسر در شناسنامه، برای بسیاری از افراد پس از جدایی و طلاق، می تواند به موضوعی مهم و دغدغهای جدی تبدیل شود. پرسشهایی مانند چگونه نام همسر را از شناسنامه حذف کنیم؟ آیا بعد از طلاق میتوان نام همسر سابق را از شناسنامه حذف کرد؟ آیا برای این کار حتماً باید ازدواج مجدد داشته باشم؟ از جمله سؤالاتی هستند که معمولاً ذهن افراد را درگیر میکنند.
در این مقاله سعی کرده ایم شرایط حذف نام همسر سابق از شناسنامه را به زبان ساده و با تکیه بر مقررات قانونی بررسی کنیم و توضیح دهیم که در چه مواردی امکان حذف نام همسر وجود دارد، چه مدارکی مورد نیاز است و روند انجام آن چگونه خواهد بود.
حذف نام همسر از شناسنامه
حذف نام همسر از شناسنامه به این معناست که نام همسر سابق پس از پایان رابطه زوجیت، در شرایطی که قانون اجازه میدهد، از شناسنامه فرد حذف شود. این موضوع معمولاً پس از طلاق و با تمایل برخی از افراد به دلایل مختلفی همچون تاثیرگذاری این امر در روابط اجتماعی آنها مطرح می شود.
از شرایط حذف نام همسر از شناسنامه می توان به موارد پیش بینی شده در قانون مانند طلاق غیرمدخوله، ازدواج مجدد پس از طلاق و فوت همسر اشاره کرد.
قانون جدید حذف نام همسر از شناسنامه
مهمترین مستند قانونی در رابطه با حذف نام همسر از شناسنامه، می توان به ماده 33 قانون ثبت احوال و دادنامه شماره 183 هیات عمومی دیوان عدالت اداری اشاره کرد.
ماده 33 قانون ثبت احوال: کلیه وقایع ازدواج و طلاق یا وفات زوج یا زوجه و رجوع و بذل مدت و فسخ نکاح باید در دفاتر ثبت کل وقایع ثبت شود ولی در شناسنامه به شرح زیر انعکاس خواهد یافت.
در المثنی شناسنامه مرد یا زن آخرین نکاح و طلاق یا بذل مدت و در صورت تعدد زوجات آن تعداد ازدواج که به قوت خود باقی است منعکس خواهد شد. ازدواج و طلاق غیر مدخوله در المثنی شناسنامه درج نخواهد شد.
با فوت همسر نیز و در صورت ثبت شدن ازدواج، فرد می تواند با مراجعه به ادارات ثبت احوال نسبت به حذف نام همسر فوت شده اقدام نماید.
رای شماره 183 مورخ 10/6/1381 هیات عمومی دیوان عدالت اداری: این رأی در تفسیر و اجرای قسمت پایانی ماده ۳۳ اهمیت دارد. نکته اساسی رای صادره این است که حکم مربوط به عدم درج ازدواج و طلاق غیرمدخوله اختصاص به زن ندارد و باید درباره زوجین اعمال شود. یعنی زوج نیز می تواند با استناد به قسمت پایانی ماده 33 قانون ثبت احوال اقدام به حذف نام همسر سابق خود از شناسنامه نماید.
شناسنامه المثنی و حذف نام همسر: اگر ازدواج و طلاق غیرمدخوله باشد، حکم ماده ۳۳ در خصوص عدم درج آن در شناسنامه المثنی، شامل زن و مرد خواهد بود.
نحوه پاك كردن اسم همسر از شناسنامه
حذف نام همسر از شناسنامه که در شمار دعاوی خانواده قرار می گیرد، امروزه بنا به رای دیوان عدالت اداری هم از سوی زن هم از سوی مرد حتی در صورت وجود فرزند امکان پذیر است و نام زن و مرد در شناسنامه فرزندان درج می شود.
- اگر زن در زمان طلاق باکره باشد: در صورت باکره بودن بعد از طلاق، زن و شوهر میتوانند با ارائه گواهی از پزشکی قانونی که نشان دهنده باکره بودن زن است به اداره ثبت احوال صادر کننده شناسنامه بدون نیاز به حکم مرجع قضایی مراجعه نمایند و درخواست حذف مشخصات همسر سابق را داشته باشند.
- اگر زن در زمان طلاق باکره نباشد: در این صورت حذف نام مشخصات همسر برای هریک از از زن و مرد تنها با ازدواج مجدد و معرفی همسر جدید به دادگاه امکان پذیر است در این خصوص شناسنامه جدیدی صادر می شود.
لازم به ذکر است حذف نام همسر اول از شناسنامه منوط به ثبت رسمی ازدواج دوم و ثبت نام همسر جدید در شناسنامه فرد است بنابراین به صرف انتخاب همسر و معرفی او نمی توان از این مقرره قانونی استفاده نمود. فقط نام همسر در شناسنامه جدید حذف خواهد شد و نام فرزندان مشترک ازدواج سابق، کماکان در شناسنامه المثنی درج می شود.
پیشنهاد مطالعه: انواع طلاق در قانون مدنی ایران
مدارک لازم برای حذف نام همسر از شناسنامه
برای پاك كردن اسم همسر از شناسنامه علاوه بر مدارک هویتی بر حسب مدخوله یا غیرمدخوله بودن به مدارک دیگری نیاز است که در ادامه به آن می پردازیم.
- مدارک هویتی: اصل و رونوشت شناسنامه و کارت ملی، سند رسمی طلاق، مدارک مربوط به ازدواج مجدد.
- در صورتی که زن باکره باشد: باید گواهی بکارت از پزشکی قانونی، سند طلاق، حکم طلاق، مدارک هویتی، برگه معرفینامه از دادگاه را ارائه دهد.
- درصورتی که باکره نباشد: باید ثبت ازدواج جدید و مدارک مربوط به آن، سند طلاق، مدارک هویتی ارائه دهد.
- درصورت فوت همسر: ارائه گواهی فوت متوفی، سند ازدواج، مدارک هویتی الزامی است.
برای حذف نام همسر از شناسنامه به کجا مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی برای حذف نام همسر سابق از شناسنامه اداره ثبت احوال میباشد زیرا صدور شناسنامه المثنی و ثبت ازدواج و طلاق در صلاحیت سازمان ثبت احوال قرار دارد. اگر شرایط مرتبط با حذف نام همسر از شناسنامه را دارید با در دست داشتن مدارک هویتی و مدارک مربوط به ازدواج و طلاق به اداره ثبت مراجعه کرده و درخواست خود را مبنی بر حذف نام همسر از شناسنامه مطرح نمایید.
حذف نام همسر از شناسنامه در صورت داشتن فرزند
سوالی که معمولا مطرح می شود این است که حذف نام همسر از شناسنامه با وجود فرزند امکان پذیر است یا خیر؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم که صرف وجود فرزند مانع اقدام زن یا مرد برای حذف نام همسر سابق خود از شناسنامه نمی شود.
حذف نام همسر از شناسنامه یکی از والدین، به معنی حذف نام یا مشخصات پدر یا مادر از شناسنامه فرزند نیست. مشخصات والدین و نسب فرزند تابع مقررات جداگانهای در حقوق ایران است.
دادخواست حذف نام همسر از شناسنامه
در ابتدا باید متذکر شویم که اگر قصد دارید نام همسر سابق خود را از شناسنامه بردارید، باید ابتدا به ثبت احوال مراجعه نموده و با تقدیم مدارک مورد نیاز روند کار را در اداره ثبت احوال پیگیری نمایید.
حال به هر دلیلی امکان دارد که شما مجبور به طرح دعوی و ارائه دادخواست به طرفیت اداره ثبت احوال محل زندگی خود برای حذف نام همسر سابق از شناسنامه شوید. در این صورت شما باید دعوای الزام ثبت احوال به حذف نام همسر سابق از شناسنامه را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کرده و منتظر ابلاغ و جلسه رسیدگی بمانید.
هزینه حذف نام همسر از شناسنامه سال 1405 چقدر است؟
این هزینه شامل چند بخش می شود که بسته به شرایط متفاوت است مانند هزینه دفتر خدمات الکترونیک قضایی، هزینه صدور شناسنامه جدید، هزینه دادرسی و در صورت داشتن وکیل، هزینه حق الوکاله نیز به مبالغ اضافه خواهد شد.
کلام پایانی
در حقوق ایران، حذف نام همسر از شناسنامه تابع مقررات قانونی و شرایط خاص هر پرونده است و صرف وقوع طلاق، بهتنهایی در همه موارد موجب حذف نام همسر سابق نمیشود. بنابراین، شخصی که قصد حذف نام همسر سابق خود را دارد، ابتدا باید وضعیت ازدواج، طلاق، وقوع یا عدم وقوع رابطه زناشویی و سوابق ازدواجهای بعدی خود را بررسی کند. در مواردی که شرایط قانونی برای حذف وجود داشته باشد، میتوان از طریق ثبت احوال برای صدور شناسنامه المثنی اقدام کرد و چنانچه موضوع نیازمند اثبات قضایی یا اصلاح سند سجلی باشد، حسب مورد مراجعه به مرجع قضایی ضرورت پیدا میکند.
دفتر حقوقی دادپویان حامی با بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت و با بهره گیری از وکلای متبحر و با تجربه در این زمینه، آماده ارائه خدمات تخصصی حقوقی و مشاوره در این حوزه به شما عزیزان است.
