واگذاری و انتقال حق اختراع

واگذاری و انتقال حق اختراع ، در برخی از موارد از سوی قانونگذار مجاز اعلام شده است،و این امر میتواند در بسیاری از موارد نقشی حمایتی برای صاحب ورقه اختراع نیز داشته باشد تا بتواند بهتر و سریع تر از منافع اختراع خویش منتفع گردد.

واگذاری و انتقال حق اختراع به چند صورت امکان پذیر میباشد؟

انتقال و واگذاری حق اختراع به صور ذیل امکان پذیر میباشد. که در ادامه هرکدام مورد بررسی هر کدام

  • انتقال مالکیت حق اختراع
  • انتقال بهره برداری حق اختراع
  • انتقال حق اختراع از طریق رهن
  • انتقال قهری حق اختراع

یک ابداع برای اینکه بتواند در بازار موفق عمل کند و مخترع را از مزایای خود منتفع نماید، صرف گرفتن گواهینامه برای آن کفایت نمی کند. بلکه لازم است که اختراع مورد نظر بتواند بازار خوبی را در بین رقبای خود باز کند و نیازهایی را برطرف کند. بازار خوب هر امری را شامل می شود همچون سهولت دسترسی ، کم هزینه بودن ، چشمگیر بودن و … اینکه در کل تا چه اندازه بتواند متقاضیان را راضی کند و جای خود را در میان آن ها باز کند.با توجه به این موارد،چنانچه یک اختراع مورد قبول عموم قرار بگیرد مخترع می تواند به طرق مختلف از این حق خود سود نصیب خود کند .

انتقال گواهی ثبت اختراع به صورت قهری ارث ، ورشکستگی و...

انتقال گواهی ثبت اختراع به صورت قهری ارث ، ورشکستگی و…

 

مخترع می تواند به طور مستقیم ، از محصولی که ابداع کرده است بهره برداری کند یا اینکه اجازه سرمایه گذاری بر اختراعش را در اختیار شرکت یا افرادی قرار دهد یا اجازه فروش به دیگری اعطا کند و … . اما همه این موارد مستلزم این است که کالای ابداعی بتواند جایگاه خود را در بازار بیابد.
اما از آنجایی که همه مخترعین قادر به سرمایه گذاری و صرف هزینه جهت راه اندازی اختراع خویش و همچنین تبلیغات و چنین مقدماتی جهت مطرح ساختن اختراع خویش نیستند از این رو به انتقال حقوق ناشی از اختراع ثبت شده خود اقدام مینمایند.
گواهی ثبت اختراع فقط به نام مالک اختراع است و مالک اختراع حق ندارد از اداره ثبت تقاضای ثبت آن را به نام دیگری بنماید و این امر فاقد وجاهت قانونی است.
اما زمانی که این حق برای مخترع ثبت شود طبق بند (د) ماده ۵ قانون ثبت اختراعات ،طرح های صنعتی و علائم تجاری :
“حقوق ناشی از اختراع ثبت شده قابل انتقال است و در صورت فوت صاحب حق به ورثه او منتقل می شود.”
همانطور که در ماده نیز آمده است، صاحب حق اختراع ، حقوق ناشی از اختراع را می تواند به صورت ارادی ،به دیگران واگذار کند و این امر با اجازه خود اوست و خود وی نیز در این امر نافع میباشد. چرا که ممکن است ،خود مخترع قدرت مالی برای سرمایه گذاری بر روی اختراع نداشته باشد فلذا این حق را به یک شرکت می دهد تا بر روی کالای او سرمایه گذاری کرده و به او هم سود و منفعت برساند.

انتقال مالکیت حق اختراع

گاهی مخترع کلیه حقوقی را که موجب حق اختراع به او اعطا شده است را به دیگران واگذار می کند. که در این صورت عنوان می شود که مالکیت اختراع ثبت شده به طور دائم به دیگری تعلق گرفته است.

درقانون سابق ثبت علائم و اختراعات مصوب 1310انتقال مالکیت ورقه اختراع به رسمیت شناخته شده بود و این رویه در قانون ثبت اختراعات ،طرح های صنعتی و علائم تجاری جدید التصویب نیز آمده است و صاحب ورقه اختراع مجاز است مالکیت ورقه اختراع را به صورت کلی یا جزئی به دیگری منتقل نماید.

انتقال مالکیت اختراع ثبت شده به طور دائم به دیگری چه مزایایی میتواند برای مخترع داشته باشد؟

  • در انتقال مالکیت اختراع،مخترع مبلغی را با منتقل علیه توافق مینماید. و این مبلغ را به یکباره دریافت می کند و دیگر نیازی نیست که سالیان سال برای به دست آوردن سود اختراع خود منتظر بماند.
  • در انتقال مالکیت اختراع ، نگرانی صاحب اختراع ازاین امر که تا زمانی که اختراع او شناخته شود اختراع دیگری به بازار عرضه شود و جای اختراع او را بگیرد،برطرف میشود و اختراع مخترع سریع تر به بهره برداری میرسد.

البته اینکه فردی بخواهد انتقال مالکیت حق اختراع خود را به طور دائم به فردی اعم از حقیقی یا حقوقی بدهد یا اینکه بخواهد اجازه بهره برداری از آن را بدهد بسته به سلیقه و انتخاب مخترع میباشد.اما پیشنهاد می شود قبل از هر نقل و انتقالی در این باره به درستی فکر کنید و مشورت را هم از یاد نبرید.

قانون گذار در ماده 21 آیین نامه ثبت اختراعات ،طرح های صنعتی و علائم تجاری در باب انتقال مالکیت اختراع چنین مقرر داشته است:
“انتقال حق مالکیت ناشی از تسلیم اظهارنامه یا اعطاء هرگونه اجازه بهره‌برداری از آن باید حسب مورد به درخواست کتبی منتقل‌الیه یا مالک اختراع به مرجع ثبت اعلام و در پرونده مربوط درج ‌گردد. اعمال این تغییر منوط به پرداخت هزینه مربوط خواهد بود.”
همانطور که در ماده هم بیان شده است انتقال مالکیت بایستی با درخواست کتبی صاحب ورقه اختراع به اداره مالکیت صنعتی اعلام شود و تنها پس از ثبت مراتب در اداره مالکیت صنعتی، تغییر نسبت به ثالث موثر میگردد. ذینع یا صاحب ورقه اختراع بایستی مدارکی را جهت تقدیم به مرجع ثبت ارائه دهد. که عبارتند از:

  • اصل گواهی‌نامه اختراع
  • مدرک قانونی که دلالت بر انتقال نماید
  • مدارک نمایندگی قانونی، در صورت وجود
  • رسید مربوط به پرداخت هزینه‌ها.
بیشتر بخوانید :  حقوق مخترع با دارا بودن گواهی ثبت اختراع 

تغییرانتقال مالکیت اختراع بایستی آگهی شود و لازم است در آگهی تغییر مالکیت مواردی ذکر گردد که نشان از تغییر مالکیت داشته باشد. این موارد عبارتند از:

  • عنوان اختراع، با ذکر طبقه‌بندی مربوط
  • تاریخ ثبت انتقال
  • شماره ثبت اختراع در ایران
  • اسم، اقامتگاه و تابعیت مالکان قدیم و جدید
  • اسم ونشانی نماینده قانونی مالک جدید در ایران، در صورت وجود.

سوال :چنانچه اختراعی مشترک باشد(مشاع بین چند نفر) نحوه انتقال آن به چه صورت است؟

پاسخ:متاسفانه در قانون سابق ثبت اختراعات و قانون جدید التصویب در این باره مطلبی عنوان نشده است و از این رو در چنین مواقعی با وجود سکوت قانون بایستی به قوانین قانون مدنی رجوع شود.

انتقال حق بهره برداری حق اختراع

دارنده گواهی نامه ثبت اختراع در صورتی که تمایل داشته باشد می تواند اجازه بهره برداری از اختراع خود را در اختیار دیگری قرار دهد بدون اینکه مالکیت آن را انتقال داده باشد. انتقال حق بهره برداری برای مدت مشخص و معین و به صورت قراردادی است که بین مخترع و دیگری بسته می شود. و به موجب این قرارداد مخترع ، به فرد دیگری اجازه میدهد که برای مدت مشخص از اختراع او بهره برداری کند و سود مخترع را هم پرداخت کند .این امر به مخترع این امکان را می دهد که از این طریق بتواند درآمد خوبی را هم از آن خود کند، مخصوصا در زمانی که مخترع قدرت تبلیغ و بهره برداری از کالای خود را به هر طریقی نداشته باشد.

انتقال حق بهره برداری از اختراع

انتقال حق بهره برداری از اختراع

 

انتقال حق بهره برداری باید در قرارداد قید شود و این قرارداد بایستی به صورت کامل و دقیق تدوین گردد تا حقوق مخترع ضایع نگردد .
فلذا بهتر است در انعقاد اینگونه قراردادها که هرواژه ای می تواند با اهمیت باشد حتما از مشاوران متخصص صاحب تجربه در این حوزه استمداد جست و قرارداد را منعقد نمود.چرا که موارد بی شماری در قرارداد باید لحاظ شود از جمله حق امتیاز که این حق امتیاز می تواند در برابر فروش هر واحد یا بر اساس فروش خالص و … باشد. و در برخی موارد نیز نرخ معینی از صنایع خاص وجود دارد که می توان به آن ها مراجعه نمود.

همچنین در قراردادهای منعقده بین صاحب گواهینامه حق اختراع و دیگری باید همه مولفه ها و شرایط همچون مدت اجازه ، محل ، زمان ، طریقه بهره برداری و … لحاظ شود تا اینگونه از هرگونه اختلافی در آینده جلوگیری شود.و این موارد در مواقعی که انتقال دهنده یا انتقال گیرنده خارجی باشند بیشتر نمود پیدا می کند.

نکته قابل توجه دیگر این است که گاهی به موجب قرارداد از فردی که حق بهره برداری را خواستار است حقوقی را می گیرند و به عبارت دیگر می توان گفت میزان بهره برداری را به وضوح روشن مینمایند.
با توجه به قراردادی که با متقاضی حق بهره برداری منعقد می شود، نوع بهره برداری می تواند به اشکال مختلفی باشد.
بهره برداری به صورت غیرانحصاری :اجازه بهره برداری از حق اختراع می تواند به صورت استفاده غیرانحصاری باشد. یعنی بدین صورت که مخترع حق استفاده را به افراد متعددی اعطا کند وهمه آن ها بتوانند استفاده نمایند و خود مخترع نیز بتوانند از اختراع خود حتی در زمان انتقال بهره برداری کند.
بهره برداری به صورت انحصاری :مورد دیگر از انتقال حق بهره برداری حق اختراع ، اجازه بهره برداری به صورت انحصاری است .که در این صورت اجازه بهره برداری فقط به فرد خاصی داده می شود و دیگر حتی خود مخترع هم نمی تواند از آن استفاده کند.
بهره برداری به صورت انفرادی:اما مورد دیگری که گاها با مورد دوم اشتباه گرفته می شود اجازه استفاده انفرادی است . این نوع واگذاری نیزهمچون موردی است که اجازه انحصاری است و فقط متقاضی می تواند از حق مزبور استفاده نماید اما برخلاف مورد اول که مخترع دیگر مجاز به استفاده نبود در اجازه استفاده انفرادی ، مخترع همچنان مجاز به استفاده می باشد.
بهره برداری به صورت نسبتا انحصاری: آخرین نوع اجازه بهره برداری، اجازه بهره برداری نسبتا انحصاری است. در این مورد برخی از حقوق ناشی از اختراع ثبت شده به صورت انحصاری و برخی به صورت انفرادی یا غیر انحصاری تفویض می شود.

گاهی اجازه بهره برداری به صورت متقابل بین دو شرکت برقرار می شود. در این صورت هر دو شرکت در قرارداد خود نوع و شرایط را ذکر می نمایند و از اختراع یکدیگر در صنعت خود استفاده می کنند.

البته نکته حائز اهمیت که در ماده ۵۰ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری هم به آن ها اشاره شده است
“هرگونه قرارداد اجازه بهره برداری از اختراع و طرح های صنعتی ثبت شده ، یا علامت ثبت شده یا اظهارنامه مربوط به آن ها به اداره مالکیت صنعتی تسلیم می شود.اداره مالکیت صنعتی، مفاد قرارداد به صورت محرمانه حفظ ولی اجازه بهره برداری را ثبت و آگهی می کند. تاثیر این گونه قراردادها نسبت به اشخاص ثالث منوط به مراعات مراتب فوق است.”
همان طورکه در ماده نیز آمده است ،بعد از اینکه مخترع اجازه بهره برداری را صادر نماید ممکن است قراردادی بین طرفین منعقد گردد و یا اینکه طرفین با اظهارنامه خواهان این حق شوند. که در این صورت قرارداد اجازه بهره برداری و یا اظهارنامه مربوطه باید به اداره مالکیت صنعتی تسلیم شود و پس از ثبت باید آگهی گردد.لذا در صورتی که قرارداد اجازه بهره برداری بدون مراتب ماده ۵۰ منعقد گردد فاقد اعتبار است و قانون از آن حمایت نمی نماید. فلذا لازم است قبل از واگذاری هرگونه حقی و یا گرفتن حق بهره برداری از چنین حقوقی حتما به مراتب قانونی آن اشراف داشت و در این زمینه مشورت های لازم و ضروری رادر اولویت قرار داد.

بیشتر بخوانید :  زوال حق اختراع

انتقال حق اختراع از طریق رهن

انتقال حق اختراع از طریق رهن در حقوق انگلیس به کار رفته است اما در مجموعه قوانین ایران دراین باره سخنی گفته نشده است.از این رو عده ای این امر را در قالب عقد صلح مطرح مینمایند.

انتقال قهری حق اختراع

  • انتقال گواهی ثبت اختراع در صورت فوت دارنده گواهی نامه ثبت اختراع:بارزترین مثال انتقال قهری فوت میباشد. درصورتی که فردی فوت کند اموال وی به صورت خود به خود به وراث وی منتقل می شود.
  • انتقال گواهی ثبت اختراع در صورت ورشکستگی دارنده گواهینامه ثبت اختراع: یکی از انتقالات قهری و خارج از اراده که برای بسیاری از افراد دور از ذهن میباشد انتقال گواهی ثبت اختراع در صورت ورشکستگی دارنده گواهینامه ثبت اختراع میباشد. اما لازم به ذکر است ،همین مورد دور از ذهن محاکم بی شماری را به خود مشغول کرده است.

در ادامه هرکدام از انتقالات مزبورمورد بررسی قرار گرفته است.

انتقال گواهی ثبت اختراع در صورت فوت دارنده گواهی نامه ثبت اختراع

در مورد گواهی ثبت اختراع نیز بدین شکل است ، زمانی که فردی این گواهی را اخذ می کند از حقوق اختراع خود منتفع می شود و پس از فوتش هم وراث او می توانند از اختراع مزبور استفاده نمایند. در حقیقت مالکیت اختراع و حق بهره برداری از آن به وراث انتقال پیدا می کند.
اما برای استفاده از این حق لازم است مراتبی لحاظ شود که این مراتب در ماده ۵۴ آئین نامه ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۷ بیان شده است:
“در صورت فوت مالک ، گواهی نامه اختراع و باقی بودن مدت اختراع ، مرجع ثبت به درخواست وراث یا احد از وراث ، نام ورثه یا وراث را به عنوان مالک در ظهر گواهینامه اختراع قید و مراتب را با ذکر میزان سهم هریک در دفتر ثبت اختراعات ثبت خواهد کرد. درخواست ثبت باید کتبی و همراه با مدارک ذیل تسلیم مرجع ثبت گردد.
1)اصل دادنامه انحصار وراثت
2)اصل گواهینامه اختراع
3)مدارک دال بر پرداخت هزینه ها
4)مدارک نمایندگی قانون”

وراث مخترع جهت استفاده از گواهینامه اختراع متوفی چه اقداماتی بایستی انجام دهند؟

با توجه به ماده ۵۴ آئین نامه ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۷ ، آنچه مسلم است این است که پس از فوت هم باید اقداماتی توسط وراث صورت بگیرد تا وی بتواند از اختراع مزبور منتفع شود.

  • ثبت در دفترثبت اختراعات: اصلی ترین اقدامی که بایستی توسط ورثه صورت بگیرد، ثبت در دفتر ثبت اختراعات است،.در غیر اینصورت استفاده از حق مزبور ممکن نمی باشد.
  • پرداخت هزینه حق ثبت انتقال قهری: وراث باید جهت ثبت انتقال قهری اختراع مبلغی را متقبل شوند، که این مبلغ برای اشخاص حقیقی 00/3000 ریال و برای اشخاص حقوقی000/000/3 ریال می باشد.
بیشتر بخوانید :  حق اختراع و مزایای ثبت اختراع

لازم به ذکر است که ….

معمولا هر اختراعی، 20 سال در حمایت قانون قرار دارد و این مدت با فوت فرد تغییر نمی یابد. یعنی با منتفع شدن و انتقال یافتن به وراث هم به حق مزبور خللی وارد نمی شود و این زمان پا برجاست.

سوال:چنانچه وراث متعدد باشند تقسیم حق اختراع به چه نحو است؟

پاسخ:لازم است بدانید که تقسیم در اختراع متوفی به ترتیب تبعات ارث است که در قانون مدنی لحاظ شده است.

چنانچه مخترع پس از تسلیم اظهارنامه به اداره ثبت ،اما قبل از گرفتن گواهی نامه ثبت اختراع فوت کند. در این صورت علی رغم اینکه قانون صریحی در این مورد در قوانین ثبت اختراعات موجود نیست. اما با استناد به مواد کلی حقوق می توان گفت که کلیه حقوق مزبور به ورثه انتقال پیدا می کند.

واگذاری و فروش حق اختراع

واگذاری و فروش حق اختراع

انتقال گواهی ثبت اختراع در صورت ورشکستگی یا مفلس شدن دارنده گواهینامه ثبت اختراع

گاهی مخترع ممکن است تاجر نیز باشد و به دلیل عدم تادیه دیون خود، ورشکسته اعلام شود. و گاهی هم مخترع فردی عادی است اما از تادیه دیون خود عاجز است که مفلس نامیده می شود.
در هر دو صورت چه مخترع، ورشکسته و چه مفلس شناخته شود طلبکاران در صورتیکه برای بدهی خود اقدام نمایند و با ورشکستگی یا مفلس بودن طرف مقابل روبه رو شوند میتوانند برای وصول بدهی خویش از اموال مخترع تاجر یا مفلس توقیف نمایند. لازم به ذکر است که….

گواهی حق اختراع ،جزء دارایی افراد محسوب میشود و قابل بازداشت است. چرا که یک حق مالی است و در مجموعه اموال مخترع مفلس یا ورشکسته قرار می گیرد و طلبکاران می توانند تقاضای انتقال مالکیت حق اختراع را به خود بنمایند. و حاکم هم این حق را با تشریفاتی بین طلبکاران تقسیم می نماید و این مورد نوعی انتقال قهری است.

از دیگرنمونه های یک انتقال قهری، زمانی است که فردی به ناحق اظهارنامه ای را جهت گرفتن گواهینامه ثبت اختراع تسلیم می کند. و مخترع از این امر مطلع می شود و از این امر شکایت می کند و یا اینکه یک محصول حاصل کار یک تیم است. اما یکی از افراد تیم به ناحق و بدون اطلاع سایرین درخواست گواهی به نام خود را می نماید که در این مورد هم با شکایت سایرین مواجه شود.
در این موارد هم با احراز حقیقت امر، مرجع ذی الصلاح به موضوعی رسیدگی می کند و حق پایمال شده را به مالک اختراع برمی گرداند که نوعی انتقال قهری محسوب میشود. البته با توجه به چگونگی قصد و نیت فردی که چنین اقدام را انجام داده است نوع برخورد مرجع صلاحیت دار متفاوت است.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست