تفاوت دعوای خلع ید و رفع تصرف عدوانی

دعوای خلع ید«به سلطه کسی برچیزی خاتمه دادن» و دعوای رفع تصرف عدوانی«به طورغیرقانونی مال کسی را تصرف کردن»از جمله دعاوی هستند که در صورت اثبات و احراز ، منجر به حصول یک نتیجه مشترک برای خواهان می شوند و آن قطع تصرفات غیر قانونی خوانده در مال است.

اما با این وجود این دو دعوا تفاوت هایی با یکدیگر دارند تفاوت های بین دعوای خلع ید و دعوای رفع تصرف عدوانی به شرح ذیل بیان خواهد شد.

1 . اولین تفاوت در موضوع دو دعوا نهفته است بدین بیان که موضوع دعوای خلع ید : تقاضای مالک اصلی و قانونی مال است با این مضمون که خوانده به صورت غیرقانونی متصرف مال شده است دراین صورت خواهان باید با دردست داشتن سند مالکیت بلامنازع به شورای حل اختلاف محلی که مال غیر منقول درآنجا واقع است ،مراجعه کرده وبا تنظیم دادخواست و طرح دعوای خلع ید تقاضای خاتمه دادن به تصرفات غیر قانونی متصرف را بنماید.

درصورتی که موضوع دعوای تصرف عدوانی،ادعای متصرف سابق مال غیر منقول است اعم از مشروع یا نامشروع.«خواه مالک باشد خواه نباشد».با این مضمون که تصرفات در حال حاضر خوانده،غیر قانونی است وخواهان خاتمه دادن به تصرفات لاحق خوانده است.
هر دو دعوا دارای ارکان مربوط به خود هستند که باید ادله تشکیل دهنده هر دو دعوا توسط متقاضیان آن ها به دادگاه ارائه و توسط محکمه محرز گردد.

بیشتر بخوانید :  دعوای الزام به تحویل ملک

دعوای خلع ید و دعوای رفع تصرف عدوانی از نظر ارکان متشکله با هم متفاوت می باشند .

دعوای خلع ید مستلزم اثبات مالکیت خواهان ، اثبات تصرفات غیر قانونی فعلی خوانده برمال غیر منقول می باشد.

اما در دعوای رفع تصرف عدوانی که در آن هدف حمایت از متصرف است نیازی به اثبات مالکیت نیست وخواهان می بایست سبق تصرف خویش و لحوق تصرفات خوانده و غیر قانونی بودن تصرفات خوانده را اثبات نماید.

2. تفاوت دیگر دعوای خلع ید با دعوای رفع تصرفات عدوانی در تعیین وقت دادرسی می باشد .بدین صورت که دعوای خلع ید مطابق قواعد عمومی آیین دادرسی مدنی در وقت عادی و معمولی رسیدگی می شود«وقت تعیین می گردد» اما رسیدگی به دعوای رفع تصرف عدوانی مطابق ماده177قانون آیین دادرسی مدنی وتبصره 1ماده 690قانون مجازات اسلامی در وقت خارج از نوبت به عمل می آید«بنا به تصمیم قاضی دادگاه است»ودر آن ترتیبات دفتر اوقاتی که داگاه تعیین می کند رعایت نمی شود.

3. در دعوای خلع ید، اجرای حکم مستلزم قطعیت آن است مشمول قاعده کلی«اجرا بعد از قطعیت آراء»مندرج در ماده یک قانون اجرای احکام مدنی می باشداما بنا به ماده 175 قاانون ایین دادرسی مدنی،دعوای تصرف عدوانی بلافاصله قبل از قطعیت اجرا می شود و از این قاعده مستـثنا است.علی رغم حکم استثنایی ماده175قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه رای رفع تصرف عدوانی به صورت غیابی صادر شود موقتا اجرا نمی شودو برای اینکه اجرا شود باید از مرحله واخواهی خارج شود. درنیجه در دعوای رفع تصرف عدوانی اجرای حکم بلافاصله پس از صدور رای بدوی انجام می شود و تجدیدنظرخواهی مانع از اجرا نمی باشد

بیشتر بخوانید :  تحلیلی بر قانون پیش فروش ساختمان

4 .تفاوت دیگر دعوای خلع ید با دعوای رفع تصرف عدوانی در مرحله اجرا است .بدین صورت که دعوای رفع تصرف عدوانی جهت اجرا ، نیازمند صدور اجرائیه توسط دادگاه نیست و حکم صادره به دستور دادگاه صادر کننده توسط اجرای حکم یا ضابطین دادگستری اجرا می شود. در حالی که دعوای خلع ید نیازمند صدور اجرائیه جهت اجرا می باشد.

5ـ ازآنجا که هردو دعوا را می توان هم به صورت همزمان مطرح کرد هم به صورت مستقل از هم، بنابراین صدورحکم رفع تصرف عدوانی مانع استماع ورسیدگی به دعوای خلع ید نمی باشد. به بیان دیگر حکم رفع تصرف عدوانی در دعوای خلع ید از اعتبار امر قضاوت شده بی بهره است وخواهان یا خوانده می تواند دادخواست خلع ید مطرح نماید.در مقابل ماده163قانون آیین دادرسی مدنی مقرر می دارد : “کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق انتفاع یا ارتفاق اقامه دعواکرده است، نمی تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا نماید”.

در نتیجه صرف اقامه دعوای خلع ید مانع ازاستماع دعوای رفع تصرف عدوانی است.( حکم رفع تصرف عدوانی مانع استماع و رسیدگی به دعوای خلع ید نمی باشد اما طرح دعوای خلع ید ، مانع استماع دعوای رفع تصرف عدوانی می باشد.)

6 ـ طبق بند ۱۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین ، دعوای خلع ید ، دعوایی مالی محسوب می شود اما رفع تصرف عدوانی با توجه به عدم ورود به ماهیت دعوا،یک نوع دعوای غیر مالی محسوب می گردد.

7.هزینه دادرسی در دعوای خلع ید،درصورتی که موضوع آن منقول باشدمطابق تقویم (قیمت گذاری ) خواهان و درصورتی که موضوع آن غیر منقول باشدبر مبنای ارزش معاملاتی املاک در هر منطقه اخذ می شود و از حیث تجدیدنظر خواهی و فرجام خواهی نیز ملاک تقویم خواهان است .

بیشتر بخوانید :  ملک بازداشتی

اما رسیدگی به دعاوی تصرف عدوانی مستلزم پرداخت هزینه دادرسی در دعاوی غیرمنقول است از جهت تجدیدنظرخواهی نیز به استناد بند ب ماده 331 قانون آئین دادرسی مدنی این دعوا قابل تجدیدنظر است ولی به هیچ عنوان قابل فرجام نیست.(ماده 367 قانون آئین دادرسی مدنی)

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست