وصول چک برگشتی از این 3 طریق امکان پذیر است

نحوه وصول چک برگشتی در قانون شیوه هایی برای آن پیش بینی شده است که از طریق آن ها دارنده در صورت عدم موجودی و بی محل بودن چک می تواند برای مطالبه وجه چک برگشتی  علیه صادرکننده در خصوص صدور چک بلامحل اقدام نماید

نحوه وصول چک برگشتی طبق قانون جدید

جهت وصول چک برگشتی از بانک، سه طریق پیش بینی شده است.اولین طریق، شکایت کیفری از صادر کننده چک است که منجر به مجازات حبس و جزای نقدی می شود. البته توسل به این شیوه تنها سبب مجازات صادر کننده چک می شود و جهت دریافت وجه چک برگشتی باید از روش مطالبه وجه چک به شیوه حقوقی اقدام نمود .به این ترتیب که دادخواست مطالبه وجه چک را باید به دادگاه ارائه نمود.

طریق دیگر نحوه وصول وجه چک برگشتی ، وصول چک به شیوه ثبتی است که با معرفی اموالی از صادر کننده چک و از طریق اداره ثبت صورت می گیرد.

از این سه طریق، کوتاه ترین و مطمئن ترین شیوه برای وصول چک ، شیوه کیفری است ؛ چرا که معمولا صادر کننده چک برای مواجه نشدن با مجازات های کیفری وجه چک را می پردازد.

وصول چک برگشتی

وصول چک برگشتی

نحوه وصول چک برگشتی از طریق اجراییه ثبت

شرایط لازم برای وصول چک از طریق اجرای ثبت:

برای ارائه تقاضای صدور اجرائیه چک، اصل چک به همراه برگه صادر شده از سوی بانک که به منزله گواهی عدم پرداخت می باشد، به واحد اجرای ثبت محل ارائه می گردد.

اولین و اساسی ترین شرط برای صدور اجرائیه چک طبق ماده ۲۰ قانون صدور چک، این است که بانک صادر کننده چک از جمله بانک های مجاز کشور باشد. همچنین در صورتی که چک به دلیل عدم مطابقت امضا برگشت خورده باشد، امکان وصول وجه آن از طریق اجرای ثبت وجود ندارد. شرط دیگر وصول چک از این طریق آن است که متقاضی صدور اجرائیه چک با فردی که چک در وجه وی صادر شده است یا به نام او پشت نویسی شده است یکی باشد..

بنابراین می توان گفت صرفاً لازم نیست اولین مراجعه کننده به بانک متقاضی صدور اجرائیه چک باشد، بلکه افراد دیگری که چک پس از مراجعه به بانک به نام آنها منتقل شده است نیز می توانند متقاضی اجرای ثبت برای وصول چک باشند.

در مواردی که وکیل یا نماینده قانونی صاحب حساب اقدام به صدور چک نموده است، هر دو به صورت تضامنی مسئولیت پرداخت وجه چک را داشته و اجرائیه چک برای هر دو نفر صادر می گردد.

مراحل توقیف اموال صادرکننده چک برگشتی

در گذشته توقیف اموال صادرکننده چک بلا محل و ممنوع الخروج کردن وی زمان بر بود و دارنده برای این کار می بایست دادخواست تنظیم می نمود و به دادگاه ارائه می داد تا در نهایت حکم به توقیف یا ممنوع الخروج شخص صادر می شد.

اما اکنون این روند حذف و افراد به سادگی می توانند بدون ثبت دادخواست و بدون نیاز به حکم دادگاه و با گرفتن گواهی عدم پرداخت در بانک به دادگستری مراجعه نمایند سپس دادگستری جهت توقیف خودرو شخص صادرکننده چک بلامحل در صورت داشتن خودرو، به راهنمایی رانندگی و جهت توقیف سایر اموال صاحب چک به نفع دارنده چک(طلبکار)،  به ثبت اسناد دستورات لازمه را صادر می نماید.

بیشتر بخوانید :  خسارت تاخیر تادیه سفته

از مزایای قانونی تامین خواسته روی چک، می توان به امکان مسدود کردن حساب بانکی خوانده، توقیف خودرو خوانده، توقیف ملک و همچنین توقیف یک سوم حقوق کارمند پیش از اینکه حکم قطعی صادر شود را می توان نام برد.

تقاضای تامین خواسته چک درشورای حل اختلاف وقتی قابل قبول برای شورای حل اختلاف است که چک، در موعد مقرر برگشت، خورده و گواهینامه عدم پرداخت از بانک، دریافت شده باشد.

مراحل برگشت زدن چک طبق قانون جدید چک

  • اخذ گواهی عدم پرداخت از بانک
  • ثبت فوری اطلاعات در سامانه چک های برگشتی بانک مرکزی با درج کد رهگیری بر روی گواهینامه عدم پرداخت

در صورت تایید صحت چک توسط قاضی پرونده و به تبع آن صدور اجراییه چک ،از زمان صدور اجراییه به صادر کننده چک 10 روز فرصت داده می شود تا موجودی حساب خود را تامین نماید. در صورت امتناع وی از تامین وجه دارنده می تواند از دادگاه برای توقیف اموال بدهکار تقاضای قرار تامین خواسته چک را تقاضا نماید یا برای مطالبه وجه چک از طریق قضایی اقدام نماید.درنتیجه دارندگان چک بلامحل دقت داشته باشند که به صرف برگشت چک موارد حقوقی چک به جریان نمی افتد بلکه بعد از برگشت چک می بایست دادخواست حقوقی یا شکواییه خود را به دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری ارائه دهند که برای این امر (شکایت کیفری) صرفا 6 ماه از زمان عدم پرداخت، فرصت دارند در غیر اینصورت دعوای کیفری امکانپذیر نیست.

اقدامات پیش بینی شده برای چک برگشت خورده در قانون جدید چک

  1. طبق قانون جدید پس از برگشت نخستین چک سامانه دیگر اجازه صدور و ثبت چک جدید در سامانه صیاد را نمی دهد تا بدین طریق از صدور چک های بی محل و بی اعتبار جلوگیری شود.
  2. از افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید جلوگیری می گردد.
  3.  گردش پولی در کلیه حسابهای بانکی به میزان کسری مبلغ چک متوقف می گردد.
  4. از گشایش اعتبارات اسنادی جلوگیری می گردد.

آیا چک هایی که سابقا صادر شده اند اعتبار دارند؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که قانون جدید برای چک هایی که از دسته چک های جدید صادر شده اند، می باشد و چک های قدیمی چه در وجه شخص معین یا چه به صورت حامل با هر تاریخی که باشند همچنان معتبر اند و تابع زمان صدور خود چک است تا به تدریج از رده مراودات بانکی خارج گردند.

مواردی که براساس آن دارنده می تواند چک را برگشت بزند

  •  عدم موجودی کافی در حساب بانکی صادرکننده چک
  •  صادرکننده چک به بانک دستور عدم پرداخت وجه چک و تقاضای صدور گواهی عدم پرداخت را داده باشد
  •  خط خوردگی و قلم خوردگی و مطابقت نداشتن امضا در چک
  •  اشتباهات صادرکننده در تنظیم چک چه به صورت سهوی و چه به صورت عمدی و هر نوع اختلاف د رچک
  • صادرکننده از حساب مسدود چک را صادر کرده باشد.

تفاوت چک حقوقی و چک کیفری

زمانی که چک حقوقی می گردد بدین معنی نیست که چک دیگر از اعتبار افتاده باشد یا دیگر قابلیت پی گیری کیفری را ندارد. در چک حقوقی صادر کننده صرفا قابل تعقیب و مجازات کیفری نیست اما می توان اموال وی را با تقاضای صدور قرا تامین خواسته چک توقیف نمود دادگاه در این صورت حکم به پرداخت وجه چک را صادر می نماید مگراینکه صادرکننده از خود دفاع نموده و اثبات نماید که استحقاق وجه چک برگشتی را ندارد.

در موارد ذیل چک برگشتی صرفا به صورت حقوقی باید پی گیری شود

1) چک صادره مدت داشته باشد.

2) ثابت شود چک به صورت تضمینی و بابت ضمانت صادر شده است.

3) چک سفید امضا باشد.

4) چک  به صورت مشروط صادر شده باشد.

5) چک بدون تاریخ صادر شده باشد.

6) دارنده تا 6 ماه برای وصول چک برگشتی به بانک مراجعه نکرده باشد.

7) یا اینکه پس از صدور گواهی عدم پرداخت و برگشت چک تا 6 ماه هیچ گونه شکایتی اقامه نکرده باشد.

8)چک بابت معاملات نامشروع و ربا صادر شده باشد.

چگونه علیه صادرکننده چک برگشتی باید دعوای حقوقی اقامه گردد؟

دارنده جهت مطالبه وجه چک می بایست با تنظیم و تقدیم دادخواست به طرفیت صادرکننده با خواسته صدور چک بلامحل به دادگاه حقوقی محل انجام معامله یا دادگاه حقوقی محل اقامت صادرکننده دعوای خود را با الصاق تمبر قانونی و انجام مراحل اولیه طرح دعوای چک برگشت خورده را تقاضا نماید.

بیشتر بخوانید :  ظهرنویسی چک و سفته در قانون جدید

خواهان دعوای حقوقی چک برگشتی باید به کجا مراجعه نماید؟

به موجب ماده9 قانون شورای حل اختلاف که در آبان ماه سال1394 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است رسیدگی به دعاوی مالی مربوط به اموال منقول همچون دعوای مطالبه وجه چک تا مبلغ20 میلیون تومان در صلاحیت شورای حل اختلاف محل اقامتگاه خوانده دعوی اعم از اینکه صادرکننده چک برگشتی باشد یا ظهرنویس یا ضامن قرار داده شده است و دادگاه های عمومی رسیدگی نخواهند نمود.

مازاد بر 20 میلیون تومان دارنده می بایست در دادگاه حقوقی محل انجام معامله یا دادگاه حقوقی محل اقامت صادرکننده دعوای خود را مطرح نماید لازم به ذکر است که شعبه بانکی که چک در آن برگشت می خورد اهمیت دارد چرا که در تعیین دادگاه و رسیدگی نقش دارد.

مراحل و روش طرح دعوی مطالبه وجه چک برگشتی از طریق شورای حل اختلاف

مراحل و روش طرح دعوی مطالبه وجه چک تا بیست میلیون تومان از طریق شورای حل اختلاف به ترتیب زیر است:

  1. دریافت گواهینامه عدم پرداخت وجه چک از بانک، را فراموش نفرمایید. تا هنگامی که گواهینامه عدم پرداخت وجه چک را از بانک مربوطه دریافت ننموده باشید نمی توانید علیه صادرکننده چک و ظهرنویس ها اقامه دعوی نمایید.
  2. اگر خوانده (صادرکننده چک برگشتی یا ظهرنویس یا ضامن) در ایران، اقامتگاه نداشته باشد دعوی مطالبه وجه چک تا بیست میلیون تومان را باید در شورای حل اختلاف محلی که خوانده (صادرکننده چک برگشتی یا ظهرنویس یا ضامن) در آنجا سکونت موقت دارد اقامه نماید.
  • اگر خوانده (صادرکننده چک برگشتی یا ظهرنویس یا ضامن) در ایران، نه اقامتگاه داشته باشد و نه محل سکونت موقت، در شورای حل اختلاف محلی که خوانده (صادرکننده چک برگشتی یا ظهرنویس یا ضامن) در آنجا اموال غیر منقول، داشته باشد باید اقامه دعوی نمود.
  • اگر خوانده (صادرکننده چک برگشتی یا ظهرنویس یا ضامن) در ایران، نه اقامتگاه داشته باشد و نه محل سکونت موقت و نه اموال غیرمنقول، در شورای حل اختلاف محلی که خواهان (دارنده چک برگشتی) در آنجا اقامت دارد باید طرح دعوی نمود.

3. حواله های صادره از سوی موسسات مالی و اعتباری و صندوق های قرضه الحسنه از شمول قانون چک مستثنا هستند و بعضی از مزایای مهم چک، را دارا نمی باشند از جمله اینکه قابل وصول از طریق اجرای ثبت نیستند و امکان درخواست تامین خواسته روی آنها فراهم نیست.

“… این نوع حواله ها یک نوع ادله برای اثبات طلب دارنده آن، به شمار می روند و نشان می دهد که صادر کننده حواله به دارنده حواله، بدهکار است و برای مطالبه وجه این حواله ها نیز باید از طریق شورای حل اختلاف، اقدام کرد.”

4. هزینه دادرسی طرح دعوی مطالبه وجه چک در شورای حل اختلاف که در قالب تمبر دادرسی، پرداخت می شود برابر ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب ۱۳۷۳ و اصلاحات آن و برابر بخشنامه چهارم خردادماه ۱۳۹۵ رئیس قوه قضائیه و تعرفه های قضایی سال ۱۳۹۵ تا مبلغ ۲۰ میلیون تومان، دو و نیم درصد می باشد که پیش از دستور ارجاع دادخواست به شعبه، باید پرداخت گردد.

5. پس از طی مراحل بالا و پرداخت هزینه دادرسی، دادخواست مطالبه وجه چک تا ۲۰ میلیون تومان به رئیس شورای حل اختلاف، ارایه می شود و در صورت کامل بودن دادخواست رئیس شورای حل اختلاف، آن را به یکی از شعب شورای حل اختلاف، ارجاع می دهد.

6. پس از دریافت دستور رئیس شورای حل اختلاف از سوی شعبه مربوطه، مدیر دفتر آن شعبه، دادخواست دریافتی را به رویت قاضی شعبه، رسانده و دستور قاضی شعبه مبنی بر تعیین وقت ( روز،ماه،سال) و انجام مراحل ابلاغ را اخذ می نماید.

وقت رسیدگی شورای حل اختلاف، ممکن است بین یک هفته تا دو ماه از تاریخ دادخواست باشد. این موضوع بسته به نوع و حجم و ساعات کار شورا در مراکز استان یا شهرستان یا شهرها دارد.

7. برابر بند ج ماده ۱۰۸ قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی چون چک، یکی از اوراق تجاری است خواهان در دعوی مطالبه وجه چک، می تواند قبل از تقدیم دادخواست یا حین تقدیم دادخواست و یا قبل از ختم رسیدگی در شورای حل اختلاف، تامین خواسته را درخواست نماید..

برابر ماده ۲۵ قانون شورای حل اختلاف، در صورتی که خوانده در جلسه رسیدگی شورای حل اختلاف حاضر شده باشد رای صادره نسبت به او حضوری و در صورت عدم حضور خوانده، رای صادره نسبت به او غیابی خواهد بود و در این صورت محکوم علیه، می تواند به رای غیابی صادره اعتراض نماید.

بیشتر بخوانید :  استرداد اسناد در وجه حامل

پس از پایان جلسه رسیدگی، شورای حل اختلاف در همان جلسه یا برابر ماده ۲۹۵ قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی حداکثر تا یک هفته اقدام به صدور رای می نماید که برابر ماده ۲۷ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب دهم آبان ماه ۱۳۹۴ این رای تا ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ، در دادگاه عمومی حقوقی حوزه قضایی که شورای حل اختلاف در آن قرار دارد قابل تجدیدنظرخواهی می باشد.

8. پس از آنکه رای شورای حل اختلاف به دلیل عدم اعتراض یا رد اعتراض طرف مقابل، قطعی شد نوبت به اجرای آن توسط دایره اجرای احکام مدنی دادگاه می رسد.

لازم به ذکر است که چنانچه  رای شورای حل اختلاف، غیابی صادر شده باشد شخص خواهان در هنگام درخواست اجرای حکم غیابی باید یک ضامن به دایره اجرای احکام، معرفی نماید تا بتواند مفاد اجرائیه دادگاه را به اجرا بگذارد.

پس از صدور اجرائیه از طریق دادگاه و ابلاغ اجراییه به شخص محکوم، وی مکلف است برابر ماده ۳۴ قانون اجرای احکام مدنی ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه، مفاد اجرائیه را به اجراء بگذارد یا مال معرفی کند و ظرف مدت مزبور، صورت جامع دارایی خود را تسلیم نماید که در اینجا خوانده می تواند صدور حکم بر اعسار خود را نیز تقاضا نماید.

چگونه علیه صادرکننده چک برگشتی باید دعوای کیفری اقامه گردد؟

برای این امر، دارنده چک می بایست ظرف 6 ماه از صدور چک با مراجعه به بانک چک را برگشت زده باشد و گواهی عدم پرداخت دریافت نموده باشد سپس با تنظیم و تقدیم دادخواست به دادسرا مراجعه و اقامه دعوا به صورت کیفری نماید.

رفع سوء اثر از چک های برگشتی

بنا به تبصره 3 ماده 4 قانون اصلاح صدور چک مصوب آذر ماه 1397، در هر یک از موارد ذیل، بانک مکلف است مراتب را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی اعلام نماید تا فورا و به صورت برخط از چک رفع سوءاثرگردد:

الف) واریز کسری مبلغ چک به حساب جاری نزد بانک محال‌علیه و ارائه درخواست مسدودی که در این صورت بانک مکلف است ضمن مسدود کردن مبلغ مذکور تا زمان مراجعه دارنده چک و حداکثر به مدت یک سال، ظرف مدت سه روز واریز مبلغ را به شیوه‌ای اطمینان‌بخش و قابل استناد به اطلاع دارنده چک برساند.

ب) ارائه لاشه چک به بانک محال‌علیه؛

ج) ارائه رضایت‌نامه رسمی (تنظیم‌شده در دفاتر اسناد رسمی) از دارنده چک یا نامه رسمی از شخص حقوقی دولتی یا عمومی غیردولتی دارنده چک؛

د) ارائه نامه رسمی از مرجع قضائی یا ثبتی ذی‌صلاح مبنی بر اتمام عملیات اجرائی در خصوص چک؛

ه) ارائه حکم قضائی مبنی بر برائت ذمه صاحب حساب در خصوص چک؛

و) سپری شدن مدت سه‌سال از تاریخ صدور گواهینامه عدم پرداخت مشروط به عدم طرح دعوای حقوقی یا کیفری در خصوص چک توسط دارنده.

مجازات کسانی که چک آن ها برگشت خورده است

بنا به ماده 7 قانون صدور چک مجازات کسانی که چک آنها برگشت خورده است به شرح ذیل است:

  • چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ۱۰ میلیون ریال باشد به حبس تا حداکثر ۶ ماه محکوم خواهد شد.
  • چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد به حبس از ۶ ماه تا یکسال محکوم خواهد شد.
  • چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۵۰ میلیون ریال بیشتر باشد به حبس از یکسال تا ۲ سال و ممنوعیت از داشتن دسته‌چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد.

همچنین طبق ماده‌ی ۱۰ همین قانون : هر کسی با علم به بسته بودن حساب بانکی خود چک صادر نماید به حداکثر مجازات مندرج در ماده‌ی ۷ محکوم می‌شود.

با توجه به اصلاحات صورت گرفته در قانون صدور چک لازم است افرادی که خواهان طرح دعوا در زمینه دعاوی چک به ویژه چک برگشتی هستند با دقت نظر کامل و یا استفاده از دانش حقوقی اشخاصی که در این زمینه تخصص دارند اقامه دعوا نمایند.در صورت نیاز به مشاوره حضوری می توانید با موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی تماس حاصل فرمایید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 8 امتیاز: 4.3)

4 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • سلام
    بنده یک چک از یکی از خریداران محصولم دارم که متاسفانه بخاطر عدم موجودی سر موعد و بلامحل بودن چک وصول نشده خوانده محل اقامتش اشتباهی به ما داده الان به کدام دادگاه باید مراجعه کنم؟

    پاسخ
    • با سلام و سپاس از همراهی شما
      محل اقامت خوانده را می توانید از طریق آدرس اعلامی خوانده در بانک یا در صورتی که چک را برگشت زده اید ، دادگاهی که چک در آنجا برگشت خورده ، بیابید

      پاسخ
  • سلام و عرض ادب و تشکر از ارائه خدمات شما
    بنده در قبال پولی که به رفیقم داده ام از او چک گرفتم اما پس از دوسال طلب بنده را نداده است جلب وی را گرفتم و یک روز هم در زندان ماند که با وثیقه آزاد شد الان آیا او میتواند درخواست تقسیط کند در حالی که سه واحد آپارتمان نیز برای فروش گذاشته است.در ضمن 2بار و هر بار به مدت 5ماه به ایشان در دادگاه فرصت دادم که متاسفانه بدهی را پرداخت نکردند

    پاسخ
    • با استعلام و احراز چنانچه اموالی به نام او یافت شود از محل فروش این املاک باید بدهی شما تامین گردد درغیر اینصورت با ارائه دادخواست اعسار و پذیرفته شدن تقاضای اعسار محکوم علیه، و درخواست تقسیط امکان تقسیط برای وی وجود دارد. در هر صورت پذیرش اعسار بستگی به نحوه شهادت شهود واجد شرایط از سوی مدعی و دفاعیات شما به عنوان محکوم له دارد.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست