توقیف سرقفلی

توقیف سرقفلی یا حق کسب و پیشه و تجارت یکی از حقوقی است که قانونگذار ،برای طلبکار جهت وصول طلب در نظر گرفته است.چنانچه فردی از دیگری طلبکار باشد ،میتواند جهت وصول طلب خویش اقامه دعوا نماید.یکی از اموالی که جهت وصول بدهی قابل توقیف میباشد، حق سرقفلی است.

درچه مواردی محکوم له میتواند ملک تجاری را توقیف کند؟و درچه مواردی فقط میتواند سرقفلی را توقیف نماید؟

در مواردی که مالک واحد تجاری بدهکار باشد. وهمینطور علاوه بر مالکیت عین مالک منافع محل تجاری هم باشد. و سرقفلی مغازه نیز متعلق به او باشد.دراین صورت،محکوم له میتواند بارعایت مقررات مربوط عین ومنفعت، ملک تجاری را توقیف کند،یا فقط سرقفلی آن را توقیف کند.

در مواردی که بدهکار،مستأجر ملک تجاری است توقیف حق کسب و پیشه و تجارت چه زمانی صورت میگیرد؟

دراین مواقع توقیف،هنگامی دارای اثرعملی است وفعلیت پیدامیکند،که مالک مورد اجاره،به ازای تخلیه ی آن حق کسب وپیشه وتجارت رانیزبه مستأجربپردازد. در این صورت معادل طلب محکوم له ازحق کسب وپیشه وتجارت به او داده میشود. و به بیان دیگر بازداشت و توقیف حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی ممکن میگردد. بنابراین توقیف و بازداشت حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی به خودی خود منع قانونی ندارد .ولی انجام مزایده و فروش این حق برای استیفای حقوق محکوم له بدون رضایت مالک مجوز قانونی ندارد.

بنابراین دراین موارد،درصورت احراز صحت مزایده دادگاه دستور انتقال سرقفلی یا حق کسب وپیشه وتجارت را به برنده مزایده  صادر مینماید. این انتقال بایستی دریکی ازدفاتر اسناد رسمی صادر شود،البته مگر اینکه برنده مزایده خود مالک باشد.

بیشتر بخوانید :  دعوی الزام به تنظیم سند رسمی اجاره

حال دراینکه آیا اساساً حق کسب یاپیشه یاتجارت وسرقفلی ازسوی طلبکار در ازای طلبش قابل توقیف است یاخیر اختلاف نظراست.به طوریکه در دکترین حقوقی این نظریه موردقبول واقع شده است،که حق کسب و پیشه وتجارت غیرقابل توقیف است.ولی درمقابل دیده میشود که برخی ازحقوقدانان وعلاوه بر آن محاکم قضایی نظر دیگری دارند.در رویه ی قضایی چنین است که، قائل به قابل توقیف بودن حق کسب و پیشه و تجارت اند.

توقیف سرقفلی یا حق کسب و پیشه و تجارت

توقیف سرقفلی یا حق کسب و پیشه و تجارت

دکترین حقوقی و نظریه ی غیرقابل توقیف بودن حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی

تعدادی ازحقوقدانان و نظریه پردازان حقوقی قائل به قابل توقیف نبودن حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی دارند. در عمل هم رویه ای برخی خلاف رویه ی مراجع دادگستری و اداره ی ثبت پیش گرفته اند.

دلیل این دسته از حقوقدانان را میتوان اینگونه بیان کرد.چون حق کسب وپیشه وتجارت یاسرقفلی قائم به شخص مستاجراست،وتازمانیکه به دلیلی موردحکم محکمه واقع نشود،مال محسوب نمیشود،لذاقابل توقیف نیست.

این عده معتقدند حق کسب و سرقفلی به تنهایی مالیت ندارد. زیرا به تنهایی نمیتوان آن را مبادله کرد و ارزش اقتصادی برای آن قائل بود .چراکه مستاجر نمیتواند درعین حال که منافع عین مستأجره رابرای خود نگه میداردحق کسب وپیشه وتجارت یاسرقفلی را نیزبه غیر،منتقل کند،وعوض آنرا،دریافت کند. لذا توقیف این حق بدون توقیف متبوع آن امکان پذیر نیست.

بعلاوه آنان معتقدند،چون نمیتوان حق کسب وپیشه وتجارت یاسرقفلی رابدون رضایت مالک به فروش رساند،توقیف آنان نیز وجهی ندارد.یک مشکل عملی فروش حق کسب آن است که این حق تجاری رابا انتقال متبوع آن،یعنی،منافع مالک میتوان منتقل نمود.چون انتقال این منافع در قراردادهای اجاره ی امروزی بدون رضایت مالک جایز نیست،پس نمیتوان آنرا بدون رضایت مالک فروخت.

بیشتر بخوانید :  دعوای الزام مالک به تعمیرات اساسی عین مستاجره ( ماده 486 قانون مدنی )

دکترین حقوقی و نظریه ی قابلیت توقیف حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی

برخی دیگر از اساتید حقوق در پاسخ به استدلالات نظریه پردازان فوق گفته اند:

حق مالی هم مصداق مال به معنی اعم کلمه است. این نکته راباتوجه به سرفصل ماده ی11قانون مدنی یا ماده ی 18همان قانون میتوان اثبات کرد.

بعلاوه تحلیل ماهوی حق کسب وپیشه و تجارت یاسرقفلی نشان میدهد،که این حق لحظه به لحظه درمالکیت مستأجر ایجادشده است.و برخلاف تصور عده ای در یک زمان خاص و در صورت وجود دسته ای از شرایط یکباره ایجاد نمیشود. به همین خاطر وجود آن حتمی و کاملاً قابل تشخیص و احراز است و هیچ خطری در توقیف آن نیست.

باتوجه به نظراین دسته ازحقوقدانان،حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی حقی است موجود،وهیچگونه تردیدی درتحقق آن راه ندارد.

ومستأجرملک میتواند باتخلیه ی ملک وسپردن آن به مالک، حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی خودرادریافت کند. البته این موضوع درفرضی است که مستاجر،حق انتقال منافع به غیر را نداشته باشد،

بعلاوه وجود این احتمال که مستأجر باتقصیرهای سبک وسنگین این حق راساقط نماید،نیز نمیتواند منکر وجود این حق باشد. و این برعهده ی کارشناس ورزیده و آگاه است . وی باید محدودیت هایی راکه برای انتقال این حق وجود دارد، به هنگام ارزیابی آن درنظر بگیرد.

توقیف حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی در آراء و رویه قضایی

اختلاف نظرحقوقدانان درمورد،قابلیت توقیف حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی در رویه عملی شعب دادگاههانیز رسوخ کرده است. این موضوع را میتوان با بررسی عملکرد شعب اجرای احکام مدنی دادگستری متوجه شد. چراکه در عمل شعب اجرای احکام رویه های متفاوتی را در پیش گرفته اند.

بیشتر بخوانید :  تخلیه ملک اجاره ای پس از موعد

باجمع بندی مطالب میتوان به این نظرقائل بود که حق کسب و پیشه و تجارت و سرقفلی قابلیت توقیف دارند. البته این نظر،برخلاف نظر کسانی که قائل به عدم قابلیت توقیف حق کسب و پیشه و تجارت و سرقفلی میباشند.چراکه حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی حقی است مالی که به تبع منافع ملک منتقل میگردد. لذا مالیت دارد و مطابق ماده 49 قانون اجرای احکام مدنی اصولاً باید قابل توقیف باشد.

دربررسی ماهوی این حق،و نیز دقت در رویه عملی دوایر اجرای ثبت واداره دارایی این حق مشخص است. وهمچنین در دوایر اجرای احکام مدنی دادگستری که مراجع توقیف درسیستم حقوقی ایران به شمار میروند نیزاین حق نمایان است.مشخص است که،حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی که مالی غیرمنقول است قابل توقیف میباشد. و فروش آن از طریق مزایده نیز مغایرتی با اصول و قواعد حقوقی آن ندارد. بعلاوه فروش این حق نمیتواند هیچ مغایرتی با منافع مالک عین مستأجره داشته باشد. لذا این حق را میتوان به منظور استیفاء محکوم به توقیف نمود و از طریق مزایده به فروش رساند.

اماپیشنهاد میشود که پس ازتوقیف حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی به جای فروش آن نسبت به الزام مستأجربه تخلیه ملک تجاری و الزام مالک به پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی وی اقدام شود. . البته باید بسترهای قانونی آن نیز به تدریج فراهم گردد.

همچنین توقیف حق کسب وپیشه وتجارت یاسرقفلی که به موجب سندرسمی ایجاد نشده،نیز ازطریق اجرای احکام مدنی امکان پذیر است.ومیتوان با تنظیم صورت جلسه ای دردایره ی اجرای احکام مدنی وپس ازتاریخ توقیف بر روی این مال انجام گیرد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست