●داوری بین المللی

در خصوص داوری تعاریف گوناگونی به عمل آمده است. از مجموع این تعاریف می توان استنباط نمود که داوری روشی است برای حل و فصل دعاوی و اختلافات که بنابر توافق اصحاب دعوی توسط شخص یا اشخاصی به نام داور که مرجع حل اختلاف دولتی نمی باشد، انجام می پذیرد. داوری به لحاظ فوائدی که دارد از قبیل سرعت در رسیدگی، کم بودن هزینه رسیدگی، سری بودن و جلب اعتماد طرفین دعوی، فرار از قوانین موضوعه دست و پا گیر، رسیدگی توسط شخص متخصص و غیره در جهان مورد توجه قرارگرفته است. همانطور که در حقوق داخلی برای رفع حل و فصل اختلافات بین افراد، موسسات و شرکتها، مقررات و قوانین وضع شده و تشکیلاتی به این منظور ایجاد شده است. در روابط بین الملل نیز برای حل و فصل اختلافات افراد و اشخاص اعم از کشوری و سازمانی بین المللی و شرکتی نیز از قدیم الایام مقرراتی ولو ناقص وجود داشته و در محدوده ی خود به آن اختلافات رسیدگی می شد. در روابط بین المللی، داوری به عنوان روش مسالمت آمیز حل و فصل اختلافات بین دولتها به شمار آمده است. امروزه داوری بین المللی را می توان چنین تعریف کرد: داوری بین المللی به عنوان یکی از روش های حقوقی فیصله اختلافات میان تابعان فعال حقوق بین الملل در مورد موضوعات حقوق بین الملل ، توسط داور و داوران براساس قواعد بین المللی و سایر ملاحظات حقوقی یا غیرحقوقی است. اصطلاح « بین المللی» برای تمیز داوری های صرفا داخلی از داوری هایی که از قلمرو صرفا ملی فراتر رفته و به علت وجود عنصر خارجی در آنها، به طور کامل و تمام عیار داخلی نیستند، به کار می رود. برعکس مکانیزم های داخلی حل و فصل اختلافات که آئین دادرسی ثابت و قواعد شناخته شده ای دارند، داوری بین المللی مانند خود دعاوی بین المللی مستلزم تحقق در سیستم حقوقی بیش از یک کشور، اطلاع از مبانی گوناگون صلاحیت مراجع رسیدگی و نیز محتاج آگاهی از انواع آئین دادرسی و مقررات آنها در مورد ادله اثبات دعوا ( مبانی و واقعیات )، قانون حاکم بر دعوا، اثبات قانون خارجی و بالاخره اجرای حکم می باشد.

در داوری بین المللی، جو غیررسمی و ساده ای که در داوری های داخلی وجود دارد به محیطی آمیخته به قواعد رسیدگی و آئین دادرسی پیچیده تر تبدیل می شود. با این که داوری داخلی و داوری بین المللی توسط داورانی اداره می شود که خود اصحاب دعوا منصوب کرده اند و داوران صلاحیت و اختیار خود را از توافق اولیه طرفین در مراجعه به داوری به دست می آورند، اما مسیرهای متفاوتی را طی کرده و در جهات گوناگون تحول یافته اند.اگرچه اصولا وصف « بین المللی» رأی داوری بستگی به هر نظام حقوقی خاص دارد، به طور کلی دو معیار اصلی برای تبیین خصوصیت بین المللی داوری و رأی صادر شده مطرح است:

  1. اولین معیار، « موضوع اختلاف» است. داوری وقتی« بین المللی» تلقی می شود که « موضوع به بیش از یک کشور مربوط و یا مشتمل بر منافع تجارت بین الملل باشد.»
  2. معیار دوم بر « طرفین داوری» متمرکز است. طبق این معیار، تفاوت تابعیت یا اقامتگاه طرفین در اشخاص حقیقی، یا اگر شخص حقوقی است مقر کنترل مرکزی و اداره آن، تعیین کننده بین المللی بودن داوری و رأی صادره خواهد بود.
بیشتر بخوانید :  شرایط و موارد ابطال رای داور

●مبانی داوری

  1. اجباری
  2. اختیاری

اساس داوری بر ارادی بودن آن است ؛ به این معنی که توسل به این روش تنها با رضایت و توافق کلیه طرفین اختلاف امکان پذیر است. مداخله اراده ممکن است دو حالت داشته باشد : توافق طرفین اختلاف پس از وقوع اختلاف و محدود به همان مورد اختلاف است که به آن داوری اختیاری می گویند و دیگری توافق قبل از وقوع اختلاف که به آن داوری اجباری می گویند.

داوری اختیاری

داوری اختیاری مبتنی است بر ” موافقت نامه خاص ” که به موجب آن دو طرف اختلاف ، توافق می نمایند که حل آن اختلاف  را به مرجع ثالثی واگذار کنند چنین موافقت نامه ای ، بدان علت که توافق طرفین در آن ظاهر است از هر شکل شبیه به معاهدات بین المللی است پس باید قواعد مربوط به معاهدات رعایت شود.  موافقت نامه های خاص ، قانون داوری است، واحترام به آن و متابعت از آن برای مقام داوری کننده الزامی است. در چنین معاهده ای تراضی و توافق طرفین ثبت می شود ، موضوع اختلاف درج میگردد، داور یا داوران انتخاب می شوند واختیارات آنها مشخص می شود. همچنین قواعد آیین دادرسی تدوین می گردد.

داوری اجباری

داوری اجباری مبتنی بر توافق سازمان های بین المللی و کشورها در توسل به روش داوری ، به هنگام بروز اختلاف احتمالی آتی است. امروزه ، داوری اجباری تحت نظام معاهدات دو یا ند جانبه جهانی یا منطقه ای است. این تعهدات معاهده ای دو شکل متفاوت دارند : شرط داوری و معاهده ی دایمی داوری.

بیشتر بخوانید :  نکات مهم داوری

* شرط داوری

تعهد مراجعه به داوری ممکن است به صورت یک شرط باشد که به آن شرط داوری گویند . قید چنین شرطی در یک معاهده جنبه فرعی دارد وموضوع اصلی آن معاهده ، موضوع دیگری است. شرط داوری گاهی عام وگاهی خاص است. شرط داوری ، عام در مورد توسل به شیوه های داوری در صورت وقوع هر نوع اختلافی است که امکان دارد از معاهده اصلی حاصل گردد. اما شرط داوری خاص فقط در مورد رجوع به داوری در اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای معاهده اصلی است.این شرط اصولا در معاهدات بازرگانی دیده می شود

* معاهده دایمی داوری

معاهده دایمی داوری ، معاهده مستقلی است که منحصرا به منظور فیصله دادن به اختلافات منعقد می شود. معاهدات داوری اصولا دو جانبه می باشد. پس از جنگ جهانی اول با تشویق جامعه ملل تعداد این معاهدات رو به فزونی است ودر اکثر انها رجوع قبلی به سازش برای توسل به شیوه داوری پیش بینی شده است . معروف ترین معاهدات داوری در این دوران ، معاهدات داوری ضمیمه معاهدات 1925 لوکارنو است  در سال 1928 معاهده عامی به نام پیمان عمومی داوری  توسط مجمع جامعه ملل به تصویب رسید. این معاهده در سال 1949در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مورد تجدید نظر قرار کگرفت و از سال 1950 به مرحله اجرا در آمد.

● قرارداد داوری

قرارداد داوری عبارت است از قراردادی که به موجب آن طرفین با یکدیگر توافق می کنند که در صورت بروز اختلاف، حل و فصل دعاوی و حاکمیت را به شخص یا ارگان جمعی که قبلا برای داوری تشکیل گردیده ارجاع کنند. قرارداد داوری باید کتبی بوده و موارد ذیل در آن قید شود:

* موارد اختلاف موضوع داوری

* تعیین قانون ماهوی حاکم بر داوری

* آئین دادرسی و مقررات شکلی مربوط به داوری

* انتخاب داور و تعداد آنها

* اجرای احکام داوری و اسقاط حق اعتراض نسبت به آرای داوری

* تعیین محل و اجرای احکام داوری

* تعیین زبان داوری

بنابراین ارجاع به داوری با تراضی طرفین می باشد و داوری جنبه ی قراردادی دارد. این قرارداد زمانی دارای اعتبار است که شرایط صحت قراردادها را داشته باشد. ازجمله قصد طرفین و رضای آنها، اهلیت طرفین، عدم مخالفت با قواعد نظم عمومی و…. به عبارت دیگر قرارداد داوری مانند هر قرارداد دیگری برای آنکه در عالم خارج دارای اعتبار قانونی باشد، نیازمند وجود و تحقق شرایط است. این شرایط مثل اهلیت طرفین، قلمرو اجرای داوری، شکل موافقت نامه داوری و محتوای قرارداد داوری، به عنوان شرایط لازم در جهت اعتبار قرارداد داوری محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید :  تقاضای اجرای رای داوری ( درخواست صدور اجرائیه )

● داوری تجاری بین المللی

امروزه داوری در بازرگانی بین المللی، مهم ترین و رایج ترین شیوه حل و فصل اختلافات بازرگانی بین المللی به شمار می رود. داوری تجاری که از حمایت موسسات و انجمن های داوری و نیز اقبال روزافزون بازرگانی داخلی نسبت به نهاد داوری به عنوان اسلوب موثر حل و فصل اختلاف در تجارت داخلی برخوردار بوده است، هماهنگ با رشد انبوه تجارت جهانی و توسعه سرمایه گذاری های بعد از جنگ جهانی دوم توسعه یافته و به پیش آمده است. با توجه به روابط دولتها و ملتها و پیچیدگی این روابط، خصوصا روابط تجاری اعم از داخلی و بین المللی که همواره موجب بروز اختلافاتی شده است و از طرفی قوانین ملی حاکم بر معاملات بازرگانی بین المللی به طور غیرقابل اجتنابی حاوی تفاوت ها و اختلافاتی هستند که اغلب برای تجارت صادراتی و بین المللی محدودیت هایی به وجود می آورند و به همین دلیل اراده بین المللی گام هایی در جهت ایجاد یک نظام حقوق تجارت بین الملل متحدالشکل و  مکانیزم حل و فصل اختلافات برداشته است. از آنجایی که مهم ترین منابع حقوق داوری عبارت است از کنوانسیون ها، توافقات طرفین، انتخاب و نظر داوران، قواعد نظام های حقوق داخلی و رویه ی داوری بین المللی، مجموعه مقررات مختلفی در این زمینه منعقد شده است که اعم آنها عبارتند از:

* پروتکل مربوط به شرط داوری 1932 ژنو

* عهدنامه ژنو در خصوص اجرای آرای داوری خارجی 1927

* عهدنامه مونته ویدئو مربوط به آئین دادرسی بین المللی 1940

* مقررات سازش و داوری اتاق بازرگانی بین المللی پاریس 1955

* عهدنامه نیویورک درخصوص شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی 1958

* عهدنامه اروپایی در خصوص داوری تجاری بین المللی 1961

* مقررات مربوط به اجرای کنوانسیون اروپایی در داوری تجاری بین المللی 1962 پاریس

* کنوانسیون رفع اختلافات مربوط به سرمایه گذاری بین دولتها و اتباع دول دیگر 1965 واشنگتن

* کنوانسیون اروپایی حاوی قانون یکنواخت در مورد داوری استراسبورگ 1966

* مقررات داوری تجاری بین المللی و اصول سازش کمیسیون سازمان ملل برای آسیا و خاور دور 1966

* قواعد داوری آنسیترال ( کمیسیون سازمان ملل متحد برای حقوق تجارت بین الملل ) موضوع قطعنامه شماره 98/31 مصوب دسامبر 1976، آذر ماه 1355، مجمع عمومی سازمان ملل متحد

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست