نصب قیم و عزل آن در قانون امور حسبی

نصب قیم از امور مهم در ارتباط با اداره امور شخص محجور است که مطابق قانون و توسط دادگاه به عمل می آید و بنا به شرایطی امکانپذیر است که در ادامه به آن می پردازیم.

نصب قیم چگونه صورت می گیرد؟

قیم ، شخص واجد صلاحیتی است که به موجب مواد ١٢١٨ به بعد قانون مدنی و رعایت مواد ٤٨ به بعد قانون امور حسبی، توسط دادگاه صالح به منظور نمایندگی قانونی و حفظ و نظارت بر اموال محجور(صغار، مجانین و اشخاصی که غیر رشید هستند) منصوب می‌شود.

چنانچه پدر یا جد پدری یا وصی منصوب از سمت آن ها برای محجور موجود نباشد دادگاه به تقاضای دادستان برای اداره و سرپرستی محجور قیم (سرپرست) انتخاب می نماید در این صورت سمت او را قیمومت گویند. تا زمانی که پدر یا جد پدری یا وصی منصوب از سمت آن ها موجود است حاکم نمی تواند برای محجور قیم انتخاب نماید.

برای چه افرادی قیم تعیین می شود؟

به موجب ماده 1218 قانون مدنی برای سه دسته از افراد، قیم تعیین می‌شود:

  • اشخاص صغیر که فاقد ولی خاص (یعنی پدر و جد پدری و وصی) هستند
  • مجنون و غیررشیدی که جنون و عدم رشد آنها متصل به زمان صغر باشد و ولی خاص نداشته باشد
  •  مجنون و غیر رشیدی که جنون و عدم رشد او متصل به زمان صغر نیست.
بیشتر بخوانید :  عزل وصی از وصایت

موارد عزل قیم

عزل قیم در ماده 1248 قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته است مطابق این ماده موارد عزل قیم را می توان چنین بیان نمود:

  • هرگاه معلوم شود قیم فاقد صفت امانت بوده و یا این صفت را از دست بدهد
  • هرگاه قیم مرتکب جنایت و یا مرتکب سرقت ، خیانت در امانت ، کلاهبرداری ، اختلاس ، هتک ناموس ، منافیات عفت ، جنحه نسبت به اطفال ، ورشکستگی به تقصیر یا تقلب شده و به موجب حکم قطعی محکوم گردد
  • هرگاه قیم به علتی به غیر از علل فوق محکوم به حبس شود و بدین جهت نتواند امور مالی مولی علیه را اداره نماید
  • هرگاه قیم ورشکسته اعلان شود
  • هرگاه عدم لیاقت یا توانایی قیم در اداره اموال مولی علیه معلوم گردد.
  • در صورت وجود موجبات موجه، دادستان می تواند از دادگاه مدنی خاص تقاضا نماید که از قیم تضمیناتی راجع به اداره ی اموال مولی علیه بخواهد. هرگاه قیم برای تعیین نوع تضمین در دادگاه حاضر نشد، از قیمومت عزل می گردد. قیم باید سالی یک بار حساب تصدی خود را به مدعی العموم یا نماینده او بدهد چنانچه ظرف یک ماه از تاریخ مطالبه مدعی العموم حساب را ندهد، به تقاضای مدعی العموم معزول می گردد.

لازم به ذکر است که بعد از ابلاغ حکم عزل قیم، اعمال او دیگر نافذ نیست.

موارد انعزال قیم

علاوه بر مواردی که در قانون برای عزل قیم پیش بینی شده است، در مواردی قیم منعزل می گردد بر اساس ماده 1249 قانون مدنی، چنانچه شخص قیم مجنون و یا فاقد رشد شود، منعزل می گردد. تفاوتی که عزل قیم با منعزل شدن قیم دارد این است که منعزل شدن در صورت وجود شرایطی که ذکر شد، به خودی خود حاصل می شود و برخلاف عزل نیازمند حکم دادگاه نمی باشد. بر این اساس از زمانی که شخص قیم محجور یا دیوانه شود، بدون نیاز به حکم دادگاه منعزل می شود لذا قیم اعمالی که در فاصله محجور شدن و دریافت حکم انعزال انجام داده است، باطل خواهد بود.

بیشتر بخوانید :  وکیل دعاوی امور حسبی

پایان قیمومت

  1. پایان قیمومت به دلیل زوال حجر
  2. اتمام سمت قیم

سمت قیم هم با وجود موارد ذیل پایان می یابد:

  • موجبات زوال قیم
  • استعفای قیم
  • اعاده ولایت
  • بازگشت رشد یا افاقه قیم

مسئولیت قیم در صورت ورود خسارت به مولی علیه

هرگاه معلوم شود که قیم عمدا مالی را که متعلق به شخص محجور بوده است جزء دارایی او قید نکرده و یا او باعث شده تا آن مال قید نگردد، مسئول هرگونه ضرر و خسارتی خواهد بود که از این لحاظ ممکن است به مولی علیه وارد شود.

در فرآیند انتخاب و نصب قیم چه مراجعی دخالت دارند؟

از جمله مراجعی که در فرایند انتخاب و نصب قیم دخالت دارند:

  • مقام اعلام‌کننده وجود محجور محتاج به قیم
  • مقام قضایی انعکاس‌دهنده مراتب به دادگاه صالح
  • مهیاکننده مقدمات تعیین قیم و نیز دادگاه صالح ناصب قیم

دعاوی و امور مربوط به قیمومت بر عهده چه مرجعی است؟

در گذشته دادگاه مدنی خاص و در ادامه شعب سرپرستی به عنوان محکمه خاص از محاکم عمومی و محاکم عمومی حقوقی صلاحیت تعیین قیم را عهده‌دار بودند اما بند ١٣ ماده ٤ قانون حمایت خانواده مصوب ١٣٩١ صلاحیت امور و دعاوی مربوط به قیومیت را بر عهده دادگاه خانواده (دادگاه محل اقامت محجور) نهاده است. طبق ماده ۴۸ قانون امور حسبی  امور قیمومت راجع به دادگاه شهرستانی است که اقامتگاه محجور در حوزه آن دادگاه قرار دارد.

با آنکه نصب قیم و ناظر و ضم امین و عزل آن ها در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد، برای عزل قیم و یا نصب قیم جدید، دادگاهی صالح است که در ابتدا نصب قیم کرده است.

محجور می‌تواند در موارد رفع حجر اعلام خروج از قیمومت را از دادگاه بخواهد و دادگاه پس از رسیدگی و احراز موجب رفع حجر، خروج محجور از تحت قیمومت را اعلام می‌نماید.

چنانچه درخصوص هر گونه دعوای مربوط به قیم  نیاز به مشاوره حقوقی داشته باشید می توانید با وکلای باتجربه در موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با ده سال سابقه فعالیت تماس حاصل فرمایید و از خدمات حقوقی و دریافت مشاوره حضوری و غیر حضوری امور حسبی بهره مند گردید.

بیشتر بخوانید :  تعیین ناظر

 

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست