قرارداد تسهیلاتی جعاله بانکی

از جمله عقود مبادله ای که طی آن بانکها اقدام به اعطای تسهیلات در راستای گسترش امور تولیدی و تاسیساتی و تامین منابع مالی واحدهای تجاری و خدماتی ،عمرانی می نمایند انعقاد قرارداد جعاله بانکی است.با توجه به کاربرد جعاله به عنوان یکی از قراردادهای بانکی کشور در زمینه ارائه تسهیلات اعطایی در شهریور ماه سال 1362 بانک ها موظف به استفاده از جعاله شده اند که در ادامه به تعریف ، ویژگی ها، هزینه ها ،کاربرد و ابطال قرارداد جعاله می پردازیم.

 قرارداد جعاله چیست؟

جعاله عقدی است که طی آن شخصی در مقابل دریافت اجرت یا پاداش التزام به انجام کاری می‌یابد.

طبق ماده  561 قانون مدنی :

“جعاله عبارت است از التزام شخصی به اداء اجرت معلوم در مقابل عملی اعم از اینکه طرف معین باشد یا غیر معین”

  • شخص ملتزم در قرارداد را جاعل یا پیمانکار
  • طرف مقابل را عامل
  • اجرت را جعل می گویند.

بر اساس قانون عملیات بانکی بدون ربا جعاله عبارت است از التزام شخص جاعل یا کارفرما به ادای مبلغ یا اجرت معلوم جعل در مقابل انجام عملی معین بر طبق قرارداد.

ویژگی های قراداد جعاله بانکی :

  1. ویژگی مهـم قـرارداد جعالـه آن اسـت کـه معلـوم بـودن جزئیـات کار شـرط نیسـت بـرای مثـال الزم نیسـت بدانیـم بـرای عمـل مـورد جعاله چــه میــزان زمــان و نیــرو بایــد صــرف کرد، البتــه جهــل کلی بــه موضـوع هـم جایـز نیسـت.
  2. جعاله قانون مدنی با آنکه یک عقد جایز است یعنی هر یک از طرفین این اختیار را دارند مادام که عمل به اتمام نرسیده است قرارداد را بر هم زنند اما در جعاله بانکی به طور قطع برای شخصی که قصد استفاده از تسهیلات بانکی، به عنوان جاعل یا عامل را دارد ،عقدی لازم و غیر قابل فسخ است

  3. جعاله از جمله تسهیلات کوتاه مدت اعتباری جهت توسعه امور تجاری ، تولیدی و خدماتی است.
  4. در قرارداد جعاله ، جاعل نسبت به مالی که جعاله بر آن واقع می شود امین است و در صورت هر گونه تعدی یا تفریط از زمان تحویل مال تا زمانی که آن را به جاعل رد می کند ،ضامن است.
  5. بانک می تواند به عنوان عامل یا عند الاقتضا به عنوان جاعل اقدام به جعاله نماید در صورتی که بانک جاعل جعاله باشد عامل می تواند با موافقت بانک انجام قسمتی از کار را به دیگری واگذار نماید.
بیشتر بخوانید :  دعاوی قراردادهای بانکی

از سوی دیگر چنانچه بانک طرف قرارداد (عامل ) است اختیار بانک برای واگذاری قسمتی ازعمل معین به غیر، تحت عنوان جعاله ثانویه یا هر عنوان دیگر بلا اشکال است.

ماده 4دستورالعمل اجرایی جعاله مصوب19/1/1363وماده 68 آیین نامه در این راستا مقرر نموده است:

“در مواردی که بانک عامل جعاله می باشد ، باید در قرارداد جعاله اختیار بانک برای واگذاری انجام قسمتی از عمل معین به غیر تحت عنوان جعاله ثانوی و یا عنوان دیگری قید شود ،در این صورت بانک مکلف است بر عملیات اجرایی و نحوه مصرف و واریز وجوه نظارت می نماید” بانک موظف است بر حسن اجرای این قرارداد نظارت نماید.

به موجب این مادّه، بانک حق ندارد انجام کل کارِ مورد جعاله را به دیگری واگذار کند، زیرا این کار ذاتاً با ماهیت جعاله اولیه منافات دارد.

همچنین انعقاد معامله صوری جعاله با بانک، مثلاً برای تعمیر آپارتمان و سرمایه‌گذاری وجوه دریافتی در جایی دیگر (مثلاً در یک عمل تجاری)، ممنوع و موجب بطلان جعاله می‌گردد.

  1. تدارک مقدمات و تهیه مواد و مصالح و سایر لوازم مورد نیاز جهت انجام عمل می تواند طبق قرارداد بر عهده جاعل و یا عامل باشد
  2. جعاله یکی از عقود معوض است به این معنا که در آن دو عوض قرار دارد یعنی عمل در برابر جعل قرار می گیرد.

انواع قرارداد جعاله

در عقد جعاله چنانچه صرفا یک نفربه عنوان عامل مورد مخاطب قرار گیرد این صورت را جعاله خاص می نامند

  • چنانچه مخاطب در جعاله عموم مردم یا دسته ای از افراد باشند این صورت را جعاله عام می نامند
  • در عقد جعاله خاص در صورتی که عمل از سوی دیگران انجام شود برای آنها اجرتی نخواهد بود ولی در جعاله عام التزام در برابر شخصی است که عمل مورد نظر را انجام دهد و نتیجه را تسلیم کند.
بیشتر بخوانید :  تکلیف بانک در خصوص مشتریان متوفی

تعدد عاملین در جعاله

براساس ماده568قانون مدنی ” اگر عاملین متعدد به شرکت هم عمل را انجام دهند هر یک به نسبت مقدار عمل خود مستحق جعل می گردد” . این ماده ناظر به فرضی است که کل اجرت برای تمام عاملان باشد و آنان به شراکت ، كار مطلوب جاعل را انجام دهند.

هزینه ها در قرارداد جعاله بانکی

هزینه های انجام عمل جعاله با چه کسی است؟

هزینه های انجام عمل جعاله علی الاصول بر عهده عامل است مگر اینکه طرفین خلاف آن شرط نموده باشند یا عرف خلاف آن را اقتضاءنماید.

هر گاه بانک برای وصول مطالبات خود درخواست صدور اجرائیه نماید و حکم به نفع بانک صادرشده باشد پرداخت تمامی هزینه های اجرایی وچنانچه بانک برای اقدامات قضایی اقدام نموده باشد هزینه های قضایی و دادرسی و حق الوکاله وکیل یا نماینده قضایی و خسارات از هر جهت (طبق تشخیص و اعلام بانک) بر ذمه جاعل بوده که علاوه بر انجام سایر تعهدات، ملزم به پرداخت آن می باشد

با آنکه مطابق ماده567 قانون مدنیعامل وقتی مستحق جعل می گردد که متعلق جعاله را تسلیم کرده یا انجام داده باشد” و این در حالی است که ماده 6 دستور العمل جعاله، دریافت یا پرداخت قسمتی از مبلغ قرارداد جعاله به عنوان پیش دریافت یا پیش پرداخت با رعایت ضوابط حداقل و یا حداکثر مقرر از سوی شورای پول و اعتبار ،مجاز دانسته است

قرارداد جعاله در تسهیلات اعطایی بانکی

اوراق جعاله اوراق بهادار با نامی هستند که نشان دهنده مالکیت مشارکتی دارندگان آن در کلیه حقوق حاصل از قرارداد جعاله برای نهاد واسطه به وکالت ازصاحبان اوراق است که به موجب آن یکی از طرفین قرارداد در مقابل دریافت مبلغی معین یا حق بهره برداری از طرح برای مدت تعیین شده برای احداث ، تکمیل و تعمیر طرح و تحویل آن در مدت مشخص در آینده متعهد می شود.

بیشتر بخوانید :  مرجع رسیدگی به تخلفات ناشی از عدم ایفاء تعهدات ارزی

در قرارداد جعاله بانکی اصولا بانک ها در نقش عامل ظاهر می شوند و به انجام خدمات بانکی، سرمایه گذاری مستقیم از طریق شرکت های تابعه و انعقاد جعاله ثانویه می پردازند. صدور ضمانتنامه های بانکی وگشایش اعتبارات اسنادی وسرمایه گذاری های مستقیم از سوی بانک ها می تواند در قالب جعاله انجام شود.

هدف از انتشار اوراق بهادار جعاله

اوراق بهادار با نام جعاله با هدف تامین منابع مالی طرحهای وزارت خانه ها موسسات و شرکتهای دولتی پیش بینی گردیده است و هزینه های انتشار اوراق برعهده پیمانکار است.

تسهیلات جعاله در دو بخش کلی قابل پرداخت است.

  • جعاله برای اجرای طرح‌های مختلف
  • جعاله ساختمانی برای ساخت و تعمیرات ساختمانی (احداث مسکن در املاک فاقد سابقه ثبتی و برای تعمیرات واحدهای مسکونی)

بطلان قرارداد جعاله

 به موجب مادّه 4 دستورالعمل اجرایی جعاله مصوب 19/1/1364 در صورتی که بانک نقش عامل را پیدا می کند بانک حق ندارد انجام کل کارِ مورد جعاله را به دیگری(جاعل) واگذار کند، زیرا این کار ذاتاً با ماهیت جعاله منافات دارد و مبطل قرارداد جعاله است.

همچنین انعقاد معامله صوری جعاله با بانک، مثلاً برای تعمیر آپارتمان و سرمایه‌گذاری وجوه دریافتی درجایی دیگر (مثلاً در یک عمل تجاری)، ممنوع و موجب بطلان جعاله می‌گردد.

درصورتی که موضوع جعاله انجام کار نامشروع و بی فایده باشد.

من قصد دارم قرارداد جعاله را فسخ کنم آيا باید خسارت بپردازم؟

جعاله تعهدی جایز است و تا زمانی که عمل به اتمام نرسیده باشد، هر یک از دو طرف می‌توانید رجوع کنید اما اگر جاعل، در اثنای عمل عامل از جعاله رجوع نماید، می بایست اجرت‌المثل عمل عامل را بپردازد.

درصورتی که جعاله فسخ شود آیا باید به عامل اجرت بپردازم؟

در صورتی که قرارداد جعاله قبل از شروع به عمل ، فسخ گردد عامل حقی بر جاعل پیدا نمی کند،nزیرا پاداش تعیین شده در برابر انجام کار و عامل کاری انجام نداده است تا مستحق پاداش آن باشد

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 1 امتیاز: 5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست