مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی

مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی در دعاوی که ناشی از قراردادباشد نمود پیدا میکند.هر معامله ای که با قرارداد منعقد می شود،طرفین معامله به دنبال اطمینان و امنیت خاطر در معامله هستند. تا بدین وسیله بتوانند با آسودگی خاطر معامله را منعقد نمایند. یکی از طرق اطمینان و اعتماد جهت انجام معامله پیش بینی وجه التزام در قرارداد است.

وجه التزام قراردادی چیست ومقدار آن به چه میزان باید باشد؟

درحقیقت ماهیت وجه التزام خسارت است. و در جهت حمایت از افرادی که با حسن نیت در معامله ای گام برمیدارند. اما بنا به هر دلیلی انجام تعهد توسط طرف مقابل صورت نمی گیرد و این افراد متضرر میشوند.اما قراردادن وجه التزام درقرارداد،این اطمینان را به افراد میدهدکه درصورت عدم انجام تعهدات بتوانند،خسارت وارده به خود راجبران نمایند. و طرف مقابل ملزم به جبران خسارت وارده به فرد متضرر میگردد.

مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی

مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی

در این باره قانون گذار در ماده ۲۳۰ قانون مدنی چنین مقرر کرده است:
“اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف ، متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید ، حاکم نمی تواند او را بیشتر یا کمتر از آنچه ملزم شده است محکوم کند.”
در این ماده وجه التزام به عنوان نوعی از خسارت پیش بینی شده است. البته قانونگذار به مفاد قرارداد بین طرفین در این ماده ارزش و اعتبار داده است. و قاضی محکمه را از دخل و تصرف در مقدارخسارت مشخص شده در قانون منع کرده است.
در باب خسارت قراردادی انتهای ماده ۵۱۵ ق.ا.د.م هم خسارت قراردادی را که به وسیله طرفین در عقد مشخص میشود را بیان کرده است.
به عبارت دیگر می توان این گونه گفت که وجه التزام مقطوع است و غیر قابل تغییر است.

موارد کاربرد خسارت وجه التزام

ممکن است این سوال ایجاد شود که وجه التزام را در چه عقودی می توان قرار داد؟
لازم به ذکر است که در تمامی عقود و قراردادها می توان جهت عدم انجام تعهد توسط متعهد وجه التزام را درج کرد. امابایدتوجه داشت که درصورتی وجه التزام قابل پیگیری است،که عقدی که برای آن وجه التزام درنظرگرفته شده است عقدصحیحی باشد. اگر جهت یک عقد باطل وجه التزام قرارداده شود،شرط وجه التزام هم به تبع عقد باطل ، باطل است.
عقد باطل عقدی است که شرایط صحت معامله که در ماده ۱۹۰ قانون مدنی آمده است را نداشته باشد پس اگر کاشف به عمل بیاید که عقد از ابتدا به طور صحیح منعقد نشده است شرطی هم که در ضمن آن شده است باطل است فلذا در این مورد هم اگر عقد باطل باشد شرط وجه التزام هم باطل است.

مطالبه خسارت وجه التزام و ارکان تشکیل دهنده آن

جهت مطالبه وجه التزام نیاز است که ارکان تشکیل دهنده آن تکمیل باشد.در وهله اول ذکر این نکته لازم است که توافق طرفین بر وجه التزام می تواند ناشی از قراردادهای مالی یا غیر مالی باشد.و در هر نوع قرارداد می توان شرط وجه التزام درج کرد اما پس از درج شرط وجه التزام بر قراردادهای فوق متضرر در صورتی می تواند درخواست وجه التزام را بنماید که ضرر حاصله در نتیجه ، تخلف از انجام تعهدی باشد که در عقد قرارداد ذکر شده است.
گاهی ممکن است در قراردادی که منعقد می شود فقط برای یکی از طرفین شرط وجه التزام درج شده باشد اما الزاما همیشه هم به این شکل نیست و گاهی در قرارداد برای هر دو طرف عقد یا قرارداد وجه التزام درج می شود که در این حالت ، در صورت تخلف هر دو طرف نسبت به تعهدات مندرج در قرارداد ،وجه التزام های درج شده با یکدیگر تهاتر می شود مگر اینکه وجه التزام متفاوت باشد که در این صورت امکان طرح دعوا از طرف هر کدام وجود دارد.
و این نکته حائز اهمیت است که…

در تحقق وجه التزام اثبات ورود خسارت و نیز میزان آن شرط نیست و به محض وقوع تخلف وجه التزام باید پرداخت شود.

روش های اثبات تخلف و مطالبه خسارت وجه التزام

5 طریق اثبات تخلف متعهد جهت مطالبه وجه التزام

1)یکی از راه های اثبات تخلف جهت مطالبه وجه التزام گواهی حضور است.این مورد را می توان جهت درک بهتر ،با مثالی توضیح داد.

بیشتر بخوانید :  ابطال قرارداد پیش فروش به دلیل فسخ قرارداد مشارکت در ساخت

همانطور که میدانید، طرفین انجام تعهدی برای انعقاد عقد یا قرارداد می بایست در دفتر اسناد رسمی حاضر شوند، اما فرض کنید یکی از طرفین از حضور استنکاف کند در این صورت ،بدین معناست که از انجام تعهد خود که حضور در دفترخانه بوده است استنکاف ورزیده است . در این صورت اگر شما طرف مقابل این عقد یا قرارداد هستید می توانید با مراجعه به دفتر اسناد رسمی ، اقدام به گرفتن گواهی عدم حضور طرف مقابلتان را داشته باشید که در چنین حالتی با ۲ عکس العمل مواجه می شوید ، یا اینکه این گواهی توسط دفترخانه به شما داده می شود که دلیلی بر اثبات ادعای شما قلمداد می گردد و شما با ارائه این مدرک می توانید وجه التزام را مطالبه کنید.و یا اینکه دفتر خانه از دادن چنین گواهی به شما امتناع می کند که در این صورت هم جای نگرانی نیست چون می توانید با گرفتن دو شاهد در این زمینه ، موضوع را به نفع خود به اثبات برسانید.البته اینکه شاهدها چه کسانی باشند یا اینکه استشهادیه چگونه تنظیم و به امضای چه کسانی برسد نیازمند بررسی های تخصصی دیگری است که می توانید جهت مشاوره بهتر و تخصصی تر با ما در تماس باشید.
۲)دومین راهی که می توان از آن به عنوان وسیله ای برای اثبات تخلف فرد متعهد در قرارداد و تقاضای وجه التزام از او به دلیل تخلف از مفاد قرارداد عنوان کرد اظهارنامه است.
اظهارنامه طبق ماده ۱۵۶ ق.آئین دادرسی مدنی این گونه تعریف شده است :

“هرکس می تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه کند ، مشروط بر اینکه موعد مطالبه رسیده باشد .به طور کلی هرکس حق دارد اظهاراتی را که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به طور رسمی به وی برساند ضمن اظهارنامه به طرف مقابل ابلاغ نماید اظهارنامه توسط اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفاتر دادگاه ها ابلاغ می شود.”

در حقیقت فرستادن اظهارنامه شیوه ای رسمی و محترمانه برای متعهد جهت انجام تعهدش است که در صورت امتناع باید به راه حل دیگری که همان تقدیم دادخواست و شکایت است روی آورد.

۳)سومین راه جهت اثبات تخلف فرد متخلف در قرارداد تامین دلیل است.تامین دلیل به معنای جمع آوری دلایل و ارائه آن ها جهت احقاق حق است .تصور کنید تعهد منعقد شده در قرارداد تعمیر یا ساخت بنای متعلق به شما باشد که متعهد به این امر عمل نمی کند و یکی از راه هایی که اثبات این تخلف در دست شماست تامین دلیل است که باید به مرجع خاص رسیدگی به این امر مراجعه شود و با تعیین مرجع مربوطه تخلف مزبور را کارشناسی و تامین می نماید.
اینکه ما بدانیم تامین دلیل را در کدام مرجع باید ارائه دهیم نقش اساسی در روند رسیدگی دارد.
۴)نامه سفارشی دو قبضه نیز از دیگر جهات اثبات تخلف شمرده می شود.بدین شکل که طرفین نامه سفارشی دو قبضه را وسیله ای جهت اعلام اظهارات خویش قرار می دهند، در چنین مواردی با وقوع تخلف از قرارداد متعهد له باید اظهارات خود را با این وسیله به طرف مقابل خود اعلام نماید.
۵)و اما آخرین و پرکاربردترین و پر مراجعه ترین روش اثبات تخلف در قرارداد و مطالبه التزام قید شده در آن تقدیم دادخواست به مراجع قضایی است . بدین صورت که فرد متضرر با مراجعه به دادگاه و تقدیم دادخواست دعوای مطالبه وجه التزام را مطرح می کند. اگر چه مورد آخر به وفور مشاهده می شود اما باید توجه داشت که روند دادرسی دشواری های خاص خود را دارد و اینکه دعوی در کدام مرجع مطرح شود، یا اینکه در دادخواست چه چیزی قید گردد و چه مستنداتی ارائه شود و اینکه مرجع رسیدگی صلاحیت ذاتی یا محلی اقامه دعوا را داشته باشد و… مواردی هستند که نیازمند دانش حقوقی خود می باشند.نمی توان منکر این شد که اگر دعاوی توسط افراد عادی مطرح شوند نتیجه بخش نخواهد بود اما تضمین نتیجه مطلوب و تسریع در روند رسیدگی دعوی از موارد حائز اهمیتی است که نمی توان از آن ها به سادگی گذشت.
فلذا توصیه می شودضمن کسب اطلاعات لازم و کافی قبل از انعقاد هر عقد و قراردادی و تعیین وجه التزام برای محکم تر کردن پایه های قرارداد حتما از اهل فن رشته حقوق مدد بگیرید.چه بسا قراردادهایی که با درج وجه التزام منعقد شده اند اما در آخر به دلیل اشتباهاتی همچون صحیح نبودن شرط و یا صحیح نبودن عقد باطل اعلام شده اند و درج شرط مزبور خالی از فایده بوده است.با ما تماس بگیرید.

مطالبه وجه التزام قراردادی در موارد بیشماری پیش بینی شده است. از جمله تاخیر در تادیه ثمن مورد معامله علیه خریدار ،تاخیر در تحویل ملک ،تاخیر یا عدم تنظیم سند رسمی،تاخیر یا عدم پرداخت ثمن مورد معامله علیه فروشنده و … در این مواقع جهت جبران خسارت احتمالی وجه التزام تعیین می شود.موارد فوق الذکر هر کدام نیازمند بحث و بررسی های خاص خود می باشند که در ادامه به بررسی هر یک از آنها می پردازیم.با ما همراه باشید.

بیشتر بخوانید :  تحلیلی بر قانون پیش فروش ساختمان

دعوای مطالبه خسارت وجه التزام تاخیر در تحویل ملک

وجه التزام مبلغی است که طرفین یک قرارداد به عنوان جریمه تاخیر و یا عدم انجام تعهد پیش بینی می کنند. در واقع وجه التزام نوعی ضمانت اجرایی است که احتمال نقض و تخلف از قرارداد را به حداقل می رساند.
بعنوان مثال در یک قرارداد مشارکت در ساخت ممکن است شرط شود که اگر سازنده در موعد مقرر نسبت به تحویل آپارتمان های موضوع قرارداد اقدام ننماید به ازای هر روز تاخیر در انجام تعهد مبلغی به عنوان خسارت تاخیر در انجام تعهد به مالک پرداخت نماید. بنابراین اگر یکی از طرفین قرارداد اجرای تعهد را با تاخیر انجام دهد و یا به صورت کلی از انجام تعهد استنکاف نماید طرف دیگر قرارداد می تواند دادخواست مطالبه وجه التزام را تقدیم نماید.
طرفین دعوا در حقیقت طرفین قرارداد هستند که در آن وجه التزام تعیین شده است.

دعوای مطالبه وجه التزام هرچند ممکن است از قراردادی ناشی شده باشد که موضوع آن ملک است ، اما جزو دعاوی منقول محسوب می شودو خواهان می توانددر دادگاه محل اقامتگاه خوانده و یا محل انعقاد قرارداد و یا محل اجرای تعهد طرح دعوا کند.

در دعوای وجه التزام تاخیر در تحویل ملک بعد از صدور حکم مبنی بر محکومیت متعهد و قطعیت آن ، متعهد له باید درخواست صدور اجراییه سند نماید و به طرق مختلف از جمله معرفی اموال به ناحیه اجرا و در صورت عدم شناخت اموال متعهد ، با گرفتن استعلام از اداره راهور ، ثبت اسناد و املاک ، بانک مرکزی و… درصدد به دست آوردن اموال و جبران خسارت های به وجود آمده بر آید. در صورتی که مالی از محکوم علیه در دسترس نباشد ، محکوم له می تواند جلب محکوم علیه را از دادگاه بخواهد.

دعوای مطالبه خسارت وجه التزام تأخیر یا عدم تنظیم سند رسمی

در بسیاری موارد خریدار و فروشنده در مبایعه نامه وجه التزامی به عنوان ضمانت اجرای تعهد فروشنده تعیین می‌نمایند و طبق آن فروشنده ملزم می گردد در موعد مقرر جهت تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله در دفترخانه حضور یابد . در غیر این صورت از آن تاریخ می بایست مبلغی به عنوان وجه التزام به خریدار پرداخت نماید .
وجه التزام مذکور همان خسارت عدم انجام تعهد است که هر دو طرف درباره میزان آن توافق نموده اند . و این بدان معنا است که خریدار می تواند علی رغم الزام فروشنده به ایفای تعهد خود مبنی بر تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله وی را ملزم به پرداخت وجه التزام قراردادی تاخیر یا عدم تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله نیز بنماید .( رای وحدت رویه شماره 11-3/3/52 ردیف 26 )
خریدار باید در تاریخی که در مبایعه نامه جهت حضور در دفترخانه مشخص شده حضور یابد و در صورتی که فروشنده در آن تاریخ حاضر نگردد نسبت به اخذ گواهی عدم حضور اقدام نمایند چرا که از نظر قانونی صدور حکم بر محکومیت و تخلف یک طرفه معامله منوط به رعایت شرایط و عدم تخلف و انجام تعهد از ناحیه طرف دیگر می باشد .

نحوه طرح دعوای مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی تاخیر یا عدم تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله علیه فروشنده

دعوای مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی می‌بایست علیه فروشنده مطرح گردد و دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی می باشد . و از زمره دعاوی مالی محسوب می گردد و هزینه آن طبق دعاوی مالی پرداخت می گردد .

مدارک لازم جهت طرح دعوا
1-کپی مصدق مبایعه نامه
2-کپی مصدق گواهی عدم حضور
3-کپی اظهار نامه در صورتی که قبلاً ارسال شده باشد
4- وکالتنامه در صورتی که دادخواست توسط وکیل ارائه شود .

پس از ارائه دادخواست در صورت تکمیل بودن جلسه رسیدگی تشکیل میشود. و پس از بررسی اسناد و مدارک حکم به محکومیت فروشنده به پرداخت مبلغ وجه التزام قراردادی تاخیر یا عدم . تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله صادر می گردد و پس از قطعیت می‌توان آن را اجرا نمود .

بیشتر بخوانید :  وضعیت حقوقی فروش ملک مورد رهن

نحوه اجرای رای دعوای مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی تاخیر یا عدم تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله علیه فروشنده

در صورت قطعیت رای صادره می توان نسبت به درخواست صدور اجراییه اقدام نمود در صورتی که در مهلت مقرر فروشنده نسبت به پرداخت آن اقدام ننماید می توان مالی از وی معرفی نمود تا مبلغ محکوم به از آن پرداخت شود.

دعوای مطالبه خسارت وجه التزام قراردادی در تأخیر یا عدم پرداخت ثمن مورد معامله علیه خریدار

از جمله تعهدات خریدار در قرارداد های مبایعه نامه ، پرداخت ثمن معامله می باشد معمولا جهت پرداخت ثمن معامله تاریخی را مشخص می نمایند و.خریدار می بایست در آن تاریخ نسبت به پرداخت ثمن معامله اقدام نماید در غیر اینصورت فروشنده می تواند دعوای مطالبه وجه بابت ثمن معامله و همچنین مطالبه خسارت تأخیر در تادیه ثمن مورد معامله را علیه خریدار مطرح نماید.

در قانون مدنی طبق مواد ۲۲۶و ۲۲۷ و ۲۲۸ این حق را برای فروشنده قائل گردیده است که در صورتی که خریدار نسبت به پرداخت ثمن معامله تأخیر داشته باشد بتواند نسبت به مطالبه خسارت در تأخیر تادیه اقدام نماید

از چه تاریخی و از چه طریقی فروشنده می تواند خسارت تأخیر در تادیه ثمن را مطالبه نماید؟ 

در تعهدی که موضوع آن مبلغ پول است تأخیر مدیون پس از مطالبه ، شرط ایجاد حق برای گرفتن خسارت است بنابراین فروشنده باید اثبات نماید از چه تاریخی مبلغ معامله را مطالبه نموده و خریدار از پرداخت امتناع ورزیده است که این امر را می توان از طریق ارسال اظهارنامه رسمی اثبات نمود بنابراین در صورتی که فروشنده اظهارنامه رسمی جهت مطالبه ثمن معامله به خریدار ارسال نموده باشد از آن تاریخ می تواند خسارت تأخیر در تادیه را مطالبه نماید.

فروشنده می تواند طی یک دادخواست هم دعوای مطالبه وجه التزام قراردادی در تأخیر یا عدم پرداخت ثمن را مطرح نماید هم دعوای مطالبه ثمن معامله .

پس از ارائه دادخواست و مدارک و مستندات به دادگاه صالح ،رسیدگی قضایی انجام می شود و در صورت پذیرش ادعا از سوی قاضی رسیدگی کننده، حکم بر پرداخت خسارت تأخیر در تأدیه ثمن مورد معامله طبق نرخ شاخص تورمی بانک مرکزی صادر می گردد که پس از قطعی شدن رأی صادره قابلیت اجرا خواهد داشت .

دعوای مطالبه وجه التزام قراردادی در تأخیر یا عدم پرداخت ثمن دعوایی مالی محسوب می شود و می بایست هزینه آن مطابق دعوایی مالی پرداخت گردد .

دعوای مطالبه وجه بابت ارش ملک معیوب

مستنداً به ماده 422 قانون مدنی باید گفت که اگر بعد از معامله معلوم شود که ملک در هنگام معامله معیوب بوده است و این عیب مخفی بوده و مشتری نیر به آن جاهل بوده است مشتری می تواند یا قرارداد را فسخ نماید یا ارش بگیرد.
ارش عبارت است از تفاوت قیمت مبیع سالم و مبیع معیوب. اگر مشتری بخواهد بر قرارداد خود پایبند باشد و نخواهد آن را فسخ کند ، می تواند دادخواست مطالبه ارش را به دادگاه ارائه دهد.
مشتری که مبیع معیوب خریداری نموده است خواهان دعوا و فروشنده که مال معیوب به مشتری فروخته است خوانده دعوا می باشد.
از آن جایی که خواسته دین است خواهان می تواند در دادگاهی که محل اقامت خوانده است یا محل انعقاد قرارداد و یا محل انجام تعهد ،طرح دعوا کند. البته چنانچه مبلغ به میزان بیست میلیون و یا کمتر از آن باشد ،دعوا در شورای حل اختلاف محل اقامتگاه خوانده مطرح می شود.
در دعوای مطالبه وجه بابت ارش ملک معیوب ، بعد از اینکه رای قطعی به نفع خواهان صادر گردید و پس از ابلاغ اجرائیه به خوانده پرونده به دادورز اجرای احکام دادگاه معرفی می شود. همچنین از طریق استعلام از شهرداری ، بانک مرکزی ، اداره ثبت اسناد و املاک و سایر ارگان ها اموال محکوم علیه قابل شناسایی و توقیف است.
پس از ارزش گذاری اموال محکوم علیه توسط کارشناس رسمی دادگستری، مال توقیف شده به فروش می رسد و مبلغ محکومیت از آن تادیه می شود. اگر اموالی از محکوم علیه در دسترس نباشد محکوم له (خواهان) می تواند به استناد ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی درخواست جلب محکوم علیه را بنماید.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست