تعریف دانش فنی

دانش فنی، در اختیار داشتن اطلاعات و مهارت های مربوط به زمینه های صنعتی یا علمی است که توانایی فهم کامل مهارت های کلیدی و مفاهیم کاربردی را در صنعت خاص ایجاد می کند به عبارت دیگر دانش فنی به مجموعه ای از اطلاعات سودمند، محرمانه، تازه و با ارزش و اطلاعات و مهارت های فنی مربوطه که در طراحی، ساخت و عملیات واحد صنعتی به منظور تولید و ساخت محصول یا مواد مورد نیاز باشد اطلاق می شود.

قراردادهای انتقال دانش فنی

ویژگی های دانش فنی

محرمانه است: یعنی عموم به آن آگاهی ندارند و دسترسی به آن دشوار است.

اساسی است: به این معنا که برای تولید محصول موضوع پروژه سرمایه گذاری مهم و مفید است

معین است: یعنی به میزان کافی و به شکل جامع توصیف شده است به گونه ای که بتوان در خصوص محرمانه بودن و اساسی بودن آن تصمیم گرفت.

مضبوط است: یعنی ضمن اینکه گاه دانش فنی جنبه سلبی یافته، به معنای کسب دانش نسبت به آنچه خوب کار نمی کند یا مناسب فعالیتی خاص نیست یا اقداماتی است که نباید انجام داد.

اقسام دانش و اطلاعات فنی

قوانین فناوری

در رهیافت حل مشکلات یک پروژه به جای قوانین طبیعی به دانش نظری نیاز است که قوانین فناوری خوانده می شوند این قوانین با توجه به پروسه فنی موجود تحولی از یک یا چند قانون طبیعی هستند.

قواعد کاربردی

این قوانین مشخص کننده مجموعه عملیاتی هستند که برای دستیابی به نتیجه ای خاص باید در اوضاع و احوال مفروض اعمال شوند.

قاعده های ساختاری

مجموعه قواعد مرتبط به نگهداری، سرویس و تعمیرات یک سیستم هستند این قاعده، از فرایند توسعه تکنولوژی یک اجتناب ناپذیر و ضروری است، همچنان که تحول قوانین فناوری و تعمیم آنها به قواعد عملیاتی، ضروری به نظر می رسد.

معلومات فنی خاص

دلالت بر منابع فنی خاصی دارند که به طور معمول عرف از آنها آگاه نسبت این معلومات واسطه مهارت های فنی ویژه ای اعمال می شوند که می توانند روانی- فیزیکی، حسی- حرکتی و هماهنگی خاص بین مهارت های گوناگون باشند.

ادارک و فهم اجتماعی- تکنولوژی

دانش سیستمیک درباره تعامل میان موضوع های فنی، محیط طبیعی و کاربری اجتماعی است برخلاف سیستم حمایتی ثبت اختراع که براساس آن مخترع اقدام به افشای اطلاعات و تحصیل حق انحصاری استفاده از اختراع خود به مدت معین (معمولآً 20سال) می کند دانش فنی در سایه محرمانگی و عدم افشاء برای مدت نامحدود قابل حمایت است. در واقع دانش فنی یا غیرقابل ثبت است(به لحاظ نبود شرط ماهوی ثبت اختراع) و یا با هدف اجتناب از افشاء عمدآً به ثبت نرسیده است در هر دو حالت برای حفظ و ارتقای موقعیت رقابتی دارنده آن، ارزشمند بوده و محرمانه حفظ می شود.

بیشتر بخوانید :  وظایف پیمانکاران

مرحله قبل از انعقاد قرارداد انتقال دانش فنی

در مرحله قبل از انعقاد قرارداد و به هنگام مذاکرات، اگر چه هنوز قراردادی منعقد نشده ولی ممکن است اطلاعات محرمانه متعددی میان مذاکره کنندگان رد و بدل شوند در این مرحله هر یک از مذاکره کنندگان اطلاعات متعدد و متنوعی را در خصوص پروژه موضوع قرارداد در اختیار دیگری قرار می دهند بر این اساس لازم است در مذاکرات، ساز و کاری پیش بینی شود تا این اطلاعات مورد سوء استفاده دیگر مذاکره کنندگان به ویژه اقبا قرار نگیرد.

در این مرحله مذاکره کنندگان معمولاً اقدام به انعقاد موافقت نامه (راز داری CONFIDENTIALITY, Agreement) یا قرارداد (تبادل اطلاعات Information Exchange Agreement) می کنند بر این اساس هر یک از مذاکره کنندگان ملزم می شوند اولاً اطلاعات یاد شده در قرارداد را محرمانه نگه داشته و از افشای آن به اشخاص ثالث خودداری کنند ثانیاً این اطلاعات را صرفاً در راستای هدف تعیین شده در قرارداد، مورد استفاده قرار دهند.

به منظور اجتناب از ریسک هرگونه سوء استفاده از این اطلاعات، ضرورت دارد که اطلاعات مزبور در آخرین مرحله مذاکرات که طرفین تا حد زیادی در آن به انعقاد موافقت نامه اصلی اطمینان دارند، افشا و یا مبادله شود.

از سوی دیگر در قرارداد راز داری یا تبادل اطلاعات باید مواردی که به عنوان اطلاعات ناشی از حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی میان مذاکره کنندگان رد و بدل می شود به طور مبسوط توصیف و تعیین شود تا از بروز هرگونه اختلاف و ابهام در تعهدات میان مذاکره کنندگان اجتناب شود.

در برخی موارد ممکن است در این مرحله مذاکره کنندگان اقدام به انعقاد (قرارداد انحصاری بودن) کرده و یا انحصاری بودن رابطه قراردادی، دارنده حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی اطمینان خاطر حاصل می کند که اطلاعات محرمانه و ارزشمندی که در این مرحله بین مذاکره کنندگان رد و بدل می شوند به سود رقبا مورد استفاده قرار نگرفته و فقط در راستای مذاکرات جوینت ونچر به کار گرفته خواهند شد.

در بررسی های مقدماتی که در مرحله قبل از انعقاد قرارداد صورت می پذیرند بسیاری از مسائل مربوط به حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی که قرار است در جوینت ونچر به کار گرفته شوند مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. این بررسی ها شامل چگونگی حمایت های قانونی از مالکیت فکری و تکنولوژی در کشور سرمایه پذیر، بررسی وضعیت حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی شامل اعتبار، حمایت قانونی از این حقوق و ارائه اسناد مثبت مالکیت بر حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی و غیره است.

مرحله انعقاد قرارداد انتقال دانش فنی

در این مرحله مذاکره کنندگان در خصوص چگونگی و شرایط به کارگیری حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی در جوینت ونچر به توافق می رسند معمولاً شرایط به کارگیری حقوق مالکیت فکری در جوینت ونچر، به موجب قرارداد فرعی که یکی از ضمایم قرارداد را تشکیل می دهد، تعیین می شوند.

بیشتر بخوانید :  اجرای قراردادهای بین المللی و مشکلات آن

حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی به دو صورت واگذاری و اعطای حق بهره برداری به صورت محدود (لیسانس) در جوینت ونچر به کار گرفته می شوند.

واگذار حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی

به موجب شرط واگذاری یا قرارداد واگذاری، مالکیت و منافع حقوق مالکیت فردی یا تکنولوژی شریک یا شرکای جوینت ونچر بر طبق شرایط مقرر در قرارداد و محدود به موضوع جوینت ونچر به مشارکت کننده واگذار شده و شریک واگذار کننده نیز به میزن سهم الشرکه، خود به عنوان مالک مشترک این حقوق محسوب خواهد شد. در حالی که واگذاری حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی برای شریک یا شرکای واگذار شونده بسیار مطلوب است و آنها به موجب قرارداد جوینت ونچر به دانش فنی، تکنولوژی و اختراع شریک دیگر دسترسی پیدا می کنند برای طرف واگذارکننده ریسک ها و هزینه های زیادی به همراه دارد چرا که باز پس خواستن این حقوق هنگامی که وی قصد خاتمه قرارداد را داشته باشد و یا بخواهد دیگر شرکاء را از رقابت با موضوع فعالیت شخصی خود منع کند، امری دشور است از این رو پیش بینی ساز و کارهای قراردادی به منظور حفظ و حراست از حقوق واگذار شده، امری اجتناب ناپذیر است و معمولآً در قرارداد فرعی واگذاری و یا ذیل شرط واگذاری، شرکا توافق می کنند در صورت تحقق شرایط خاص، مانند خاتمه جوینت ونچر به هر دلیل، نقض قرارداد، رقابت و غیره، این حقوق به صورت خود به خود و بدون نیاز به هیچ عمل حقوقی به مالکیت انحصاری شریک واگذار کننده بازخواهد گشت به عبارت دیگر، در چنین مواردی حقوق مالکیت فکری و یا تکنولوژی به صورت محدود واگذار می شود. در شرط یا قرارداد فرعی واگذاری باید تمامی جوانب و شرایط بهره برداری از این حقوق به طور مبسوط پیش بینی شود تا از بروز هر گونه اختلاف آتی بین شرکاء اجتناب شود.از دیگر شروط مهمی که معمولاً در قرارداد آورده شده را در راستای فعالیت تجاری شخص خود، مشروط به عدم رقابت با جوینت ونچر و با رعایت تعهد به امانت داری به کار گیرد.

لیسانس حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی

برخلاف شرط واگذاری، در لیسانس حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی بدون انتقال مالکیت بر این حقوق، صرفاً حق بهره برداری از آنها به مدت مشخص و تحت شرایط قرارداد به شرکا اعطا می شود. به موجب این قرارداد، کنترل لیسانس دهنده بر حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی به قوت خود باقی مانده و قادر است تحت شرایط مورد توافق، از جمله در زمان خاتمه قرارداد جوینت ونچر، به قرارداد لیسانس خاتمه دهد. در قرارداد لیسانس که بین شریک لیسانس دهنده از یک طرف و مشارکت از طرف دیگر منعقد می شود، شرایط لیسانس حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی باید به طور دقیق و شفاف تعیین شود به عنوان مثال یکی از شروطی که در راستای حمایت از جوینت ونچر باید در قرارداد قید شود این است که تحت شرایط قرارداد صرفاً جوینت ونچر به طور انحصاری حق استفاده مجدد این حقوق به اشخاص ثالث را ندارد. از سوی دیگر ممکن است شرط شود افزون بر جوینت ونچر شریک لیسانس دهنده نیز قادر باشد از حقوق مالکیت فکری مشروط به عدم رقابت با جوینت ونچر استفاده کند، مطابق شرایط قرارداد لیسانس، به نوعی شریک لیسانس دهنده در راستای به کارگیری حقوق مزبور در جوینت ونچر، ارائه کمک های فنی و خدمات تخصصی ضروری، شامل تأمین نیروی انسانی متخصص و آموزش های مقتضی کارکنان پروژه را نیز بر عهده می گیرد. افزون بر این به موجب شرط تضامین و جبران خسارت، شریک لیسانس دهنده تضامین لازم در خصوص جبران خسارت های ناشی از ادعای اشخاص ثالث در مورد حقوق مزبور را به جوینت ونچر می دهد. به عبارت دیگر یکی از مواردی که در قرارداد لیسانس پیش بینی می شود تعهد شریک لیسانس دهنده به جبران کلیه خسارت هایی است که از ادعای اشخاص ثالث در مورد تجاوز به این حقوق توسط وی ناشی می شود. شریک لیسانس دهنده در مقابل هرگونه ادعا، ضرر، خسارت ها، هزینه های که از سوی اشخاص ثالث و در خصوص تجاوز به حقوق مالکیت فکری و تکنولوژی تحت لیسانس مطرح می شود پاسخ گو بوده و مسئول جبران خسارت های وارده به اشخاص ثالث است. در مقابل دیگر شرکاء نیز به شریک لیسانس دهنده تضمین می دهند که حقوق تحت لیسانس را صرفاً در پروژه موضوع جوینت ونچر به کار گیرند و از هرگونه سوء استفاده و یا رقابت با شریک مزبور خودداری کنند. بدیهی است در صورت تخلف از تعهد مزبور، شریک متخلف مسئول جبران خسارت های وارده به شریک لیسانس دهنده خواهند بود.

بیشتر بخوانید :  نکات مهم در مذاکرات قراردادهای بین المللی

قراردادهای تخصصی مانند قرارداد انتقال فناوری و دانش فنی به جهت پیچیدگی های خاص نیازمند آشنایی کامل به این نوع قراردادها می باشد چرا که در غیر اینصورت ممکن است مشکلاتی را به وجود آورد که مستلزم صرف هزینه های بالا می شود لذا مشورت با مشاوران متخصص قبل از تنظیم این نوع قراردادها موجب جلوگیری از به وجود آمدن این قبیل مشکلات می شود موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بهره گیری از وکلای متخصص در این زمینه آمادگی  ارائه هر گونه مشاوره حضور در جلسات مذاکره و تنظیم قراردادها می باشد.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )
فهرست