شرایط طرح صنعتی قابل ثبت

برای ثبت طرح ها در قوانین و مقررات کشورها ، شرایطی تعیین شده است که در کشورهای مختلف متفاوت می باشد برخی از این شرایط ماهوی هستند و فقدان آنها شناسایی حق طراح و حمایت از آن را با اشکال مواجه می نماید و برخی دیگر شرایط شکلی هستند که شامل نحوه تهیه و تنظیم اظهارنامه و ضمائم آن می شود که فقدان آن باعث عدم ثبت طرح صنعتی می شود .

  • معرفی اثر به عنوان طرح

طرحی به عنوان طرح صنعتی قابل ثبت است که جنبه هنری محض نداشته باشد و به عیارت دیگر طرح ترسیمی نباشد و قابلیت این را داشته باشد که در قالب طرح صنعتی مورد حمایت قرار گیرد . طرح صنعتی باید بر مینای اصولی که جنبه کاربردی دارد ترسیم گردد قرار گیرد یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد .

  • دارای کاربرد صنعتی باشد

یکی دیگر از شرایط ماهوی طرح صنعتی دارا بودن کاربرد صنعتی می باشد . قابلیت تبلور طرح روی یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع و ایجاد تغییر در آن و هم چنین تکلیف طراح به ذکر نوع فرآورده و کالایی که طرح برای آن به ثبت می رسد در اظهارنامه همگی دلالت بر این  امر دارد که کاربرد صنعتی طرح مورد درخواست ثبت از جمله شرایط اساسی و ماهوی است که کارشناس باید نسبت به احراز آن در طرح مورد درخواست ثبت اقدام کند در غیر این صورت حمایت از آن در قالب طرح صنعتی ممکن نمی باشد .

  • طرح متعلق به یک کالای خاص باشد

یکی دیگر از شرایط ماهوی طرح صنعتی قابلیت تبلور و پیاده شدن طرح بر روی کالا و فرآورده صنعتی می باشد لذا طرح اعم از شکل و ساختار و یا طرح های تزئینی باید این ویژگی مهم را داشته باشد که در یک کالا بکار روند تا مشمول تعریف طرح صنعتی باشد .

ماده 22 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 طراح را مکلف کرده که همراه اظهارنامه ، نوع فرآورده هایی که طرح صنعتی برای آن ها استفاده می شود را ذکر کند .و هم چنین ماده 70 آیین نامه مربوط ، ذکر کالا و طبقه ای که متقاضی ، درخواست ثبت طرح برای آن را دارد در اظهارنامه تقدیس اجباری دانسته است لذا کاملا روشن است که طرح اعم از ساختار و شکل یا تزئینات باید قابلیت پیاده شدن در یک فرآورده صنعتی یا محصولی  از صنایع دستی را داشته باشند وگرنه مشمول طرح صنعتی نمی باشند .

  • طرح صنعتی منحصر به فرد باشد

طرح صنعتی می بایست دارای ظاهری خاص و منحصر به فرد باشد به طوری که دقیقاً قابل تشخیص از سایر طرح باشد.

 برای احراز ویژگی منحصر به فرد طرح باید ابعاد خارجی و ظاهری کالایی که طرح برای آن به ثبت رسیده ملاک باشد نه کارکرد فنی کالا . همچنین نیازی نیست طرح مورد درخواست زیبا بوده و از این حیث دارای جذابیت برای مشتری باشد بلکه یک طرح عجیب و غریب و ناهمگون نیز می تواند دارای جذابیت باشد . برای تشخیص دارا بودن ویژگی منحصر به فرد طرح صنعتی ، ارجاع امر به کارشناس می تواند به قاضی کمک نماید .

  • طرح صنعتی ابتکاری باشد

طبق قانون ایران ایجاد تغییر کالا و محصول و متفاوت بودن طرح ، طرح مورد درخواست ثبت با طرح های قبلی کافی است که طرح را مشمول تعریف مقرره در ماده 20 قرار دهد و نمی توان ضرورت شرط ابتکاری را برای طرح مورد درخواست ثبت احراز کرد .

  • با طرح های ثبت شده قبلی ، همسان نباشد

 یکی دیگر از شرایط ثبت طرح صنعتی ، همسان نبودن طرح با طرح های ثبت شده قبلی می باشد . و طرحی جدید محسوب می شود که قبل از تاریخ تقویم اظهارنامه برای عموم افشاء شده باشد .

شرایط طرح صنعتی غیر قابل ثبت

  • طرح های صنعتی که اصیل یا جدید نباشد

طبق ماده 21 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه ، برحسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد .

در قسمت اخیر ماده 84 آیین نامه آمده است طرح صنعتی در صورتی اصیل محسوب می شود که به طور مستقل توسط طراح پدید آمده و کپی و تقلید طرح های موجود نباشد به نحوی که از دید کارشناس متفاوت از طرح هایی باشد که قبلاً در اختیار عموم قرار گرفته است .

لذا طراحی که این دو ویژگی اصیل یا جدید بودن را نداشته باشد قابل ثبت نمی باشد.

  • طرح هایی که تنها در نتیجه عملکرد فنی محصول ایجاد می شوند

هدف از طراحی صنعتی حمایت از ظاهر کالا است و در واقع طراح در قالب شکل و ساختار و یا تزئینات که جنبه بیرونی دارد درصدد است که ترکیب یا شکل یک فراورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد و از این طریق ایجاد ظاهری جذاب و مشتری پسند در محصول بنماید .

با توجه به قسمت اخیر ماده 2 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهر مشمول حمایت از این قانون نمی باشد . لذا بین طرح های تزئینی و طرح های عملکردی و فنی تفاوت وجود دارد . در طرح های کاربردی از نوآوری های فنی حمایت می شود ولی در طرح های تزئینی و صنعتی طراح به دنبال تغییر در ظاهر و بیرون کالا و در نتیجه حمایت از ظاهر کالا است .

  • طرح های حاوی نمادها و نشانه های رسمی کشور

طبق قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 و بند 3 ماده 84 آین نامه قانونی مصوب 1387 طرح های حاوی نمادها یا نشانه های رسمی مورد حمایت قرار نگرفته است. و حتی در بحث علامت هم عین یا تقلید نشان نظامی پرچم یا سایر نشانهای مملکتی و … را به عنوان علامت قابل ثبت نمی دانند و در این قبیل موارد اجازه مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذی ربط لازم دانسته است .

با توجه به قسمت اخیر ماده 21 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 که ناظر بر بند (و) ماده 4 قانون یاد شده است ، طرح هایی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد قابل حمایت و ثبت نمی باشند .

  • قطعات یدکی یا قطعات وابسته

در قوانین خیلی از کشورها قطعه ای که به منظور تکمیل یک محصول طراحی شده باشد و یا در آن محصول نتوانیم قطعه ای با طراحی متفاوت را جایگزین آن قطعه کنیم آن قطعه جزء آن محصول تلقی می شود و امکان ثبت مستقل آن وجود ندارد .

در قانون ایران این موضوع به صراحت پیش بینی نشده است ولی با توجه به تعریف طرح و شرایط ماهوی مقرره برای ثبت طرح طبق ماده 20 و 21 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 می توان قطعات یدکی را تحت شرایطی از شمول قانون خارج دانست .

  • طراحی اصولی یا روش های ساخت

روش های ساخت در طرح های صنعتی در قوانین خیلی از کشور ها مورد حمایت نیستند زیرا اصول و روش های ساخت از جمله نوآوری های داخلی و کارکردی یک محصول است که می تواند حسب درجات نوآوری در قالب اختراع یا مدل اشیاء مفید مورد حمایت قرار گیرد .

در ایران نیز با توجه به مواد 20 و 21 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 86 و آیین نامه مربوط وسیله و فرآیند رسیدن به یک طرح صنعتی قابل حمایت نمی باشد .

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: 0 امتیاز: 0)

پرسش و پاسختان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست