در مواردی دیده می شود که برخی از مردم فسخ قرارداد را «ابطال قرارداد» می نامند، مثلآً پیمانکار می گوید: قرارداد را به دلیل تأخیر پرداخت ها، ابطال کردم، در حالی که منظور او فسخ قرارداد می باشد. همچنین در دعوایی که به منظور صدور حکم دادگاه بر بطلان قراردادی طرح می شود، در ستون خواسته به صورت تسامح نوشته می شود «ابطال قرارداد…».

واضح است که هیچگونه از این تعبیرها صحیح نیست و با محتوای اصطلاح حقوقی تطبیق نمی کند، هر چند که در رویه جاری، محاکم در اینگونه موارد سخت گیری نمی کنند و عبارات مذکور را به معنای صحیح خود حمل می کنند.

ابطال قرارداد در مقاله ی پیش رو از بین بردن تمام قرارداد صحیح از عالم اعتبار و امحای آثار حقوقی آن از ابتدای تشکیل است.

ابطال قرارداد در حقوق ایران

در واقع سوالی که اینجا قابل طرح است اینکه آیا پس از انعقاد عقد در عالم حقوق، می توان وجود آن را از اولین لحظه ی تشکیل به وسیله ی اراده یک طرف یا هر دو طرف از بین برد یعنی از ابتدا باطل کرد یا خیر.

برای مثال اگر در ضمن قرارداد شرط شود که یکی از دو طرف یا ثالث، ظرف مدت معین و یعنی مثلاً یک ماه بتواند قرارداد را ابطال کند آیا مشروط له می تواند آن را ابطال کند؟

همچنین آیا پس از انعقاد عقد، طرفین همانطور که می توانند عقد را اقاله یا تفاسخ کنند آیا می توانند آن را با هم باطل کنند، به طوری که عقد کان لم یکن شود و هیچگونه اثر حقوقی از آن باقی نمانده یا خیر؟

بیشتر بخوانید :  تفاوت موسسه حقوقی با دفتر وکالت

در حقوق ایران فسخ قرارداد خواه به اراده ی یک طرف یا هر دو طرف انجام شود، منحصراً عقد را از زمان اعمال فسخ منحل می کند نه از ابتدا و در این حکم تفاوتی بین عقود آنی و مستمر وجود ندارد. این که عقدی در عالم اعتبار محقق شود و آثار قانونی آن در زمان وجود و اعتبار، جریان پیدا کند و سپس عقد مزبور با تمام آثار آن از ابتدا و از زمان گذشته تا زمان فسخ معدوم شود، وضعیتی است که در مکانیسم عقود در حقوق ایران و فقه اسلامی، جایی برای آن نمی توان یافت. و این امر نمی تواند با موقعیت اصلی و طبیعی حقایق مادی و نیز اعتباری و محدودیت قلمرو زمانی تأثیر اعمال انسان سازگار باشد مگر اینکه در مواردی خاص به اقتضای مصلحت، قانونگذار خلاف آن را مقرر دارد.

بررسی تطبیقی ابطال قرارداد

در حقوق کشور فرانسه اثر فسخ قراردادهای آنی برخلاف حقوق ایران و سیستم های مدرن عطف به ما سبق می شود مانند بیع خانه که در اثر فسخ عقد بیع از زمان تشکیل منتفی می شود که محتوای چنین فسخی در حقیقت همان ابطال قرارداد است.

 در صورتی که اثر فسخ قراردادهای مستمر عطف به ما سبق نمی شود و تنها از مان فسخ، ماهیت عقد و آثار آن منتفی می گردد. لیکن عقد با آثار آن از بدو تشکیل تا هنگام فسخ در عالم حقوق موجود است. بنابراین در حقوق فرانسه، ابطال عقد صحیح با اعمال فسخ ممکن است.

موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی و کادر حقوقی مجرب آن در زمینه ی تنظیم قراردادها و ارائه ی مشاوره و خدمات حقوقی چه در زمینه ی قراردادهای داخلی و چه در زمینه ی قراردادهای بین المللی اعلام آمادگی می نماید.

بیشتر بخوانید :  شروط استاندارد در حقوق قراردادها

در حقوق ایران اعمال حق فسخ موجب می شود که عقد از زمان فسخ منحل گردد به طوری که این عمل از زمان قبل از فسخ اثری نمی گذارد بنابراین در حقوق ایران نمی توان قرارداد صحیح را پس از انعقاد آن به وسیله ی اراده ی یک نفر یا دو طرف از ابتدا منحل ساخت.

به این مقاله چه امتیازی می دهید؟
(رای: امتیاز: )
فهرست