وصيت در علم حقوق مستنداً به ماده 826 ق.م عبارت است از اينكه كسى عين يا قسمتى را از مال خود براى زمان بعد از فوتش به ديگرى مجاناً تمليك كند و وصيت عهدى عبارت است از اينكه شخصى يك يا چند نفر را براى انجام امر يا امورى يا تصرفات ديگرى مأمور نمايد.

download-22

وصیت

به جهت اهميت وصيت در زندگى اجتماعى افراد در فقه اسلامى و حقوق مدنى اين مبحث از اهميت وافرى برخوردار مي باشد و همواره مباحث وصيت مورد توجه حقوقدانان و فقهاى اسلامى بوده است. شكى نيست كه فلسفه وجودى حقوق و بالاخص حقوق مدنى تنظيم و برقرارى عدالت در مطالبات و ديون و اساساً روابط حقوقى افراد است لذا اقتضاى اين امر اين است كه در مورد مراودات و معاملات حقوقى اشخاص بعد از حيات دنيوى نيز قواعد و مقرراتى حاكم باشد كه موجب حمايت از حقوق بازماندگان او باشد .

علاوه بر قوانين ايران و فقه اسلامى در حقوق ساير كشورها نيز به وصيت اهميت و توجه بسيارى شده است. كشورهايى نظير فرانسه، آلمان، انگليس و… كه از لحاظ سيستم هاى حقوقى هريك متفاوت هستند، وصيت را بسيار عميق و موشكافانه بررسى كرده اند.

در عمل حقوقی وصیت مباحث و مسائلی مطرح است که جهل و عدم آگاهی در هرکدام از این زمینه ها می تواند هم درحق و حقوق کسی که وصیت به نفع او ایجاد شده اخلال ایجاد کند و هم باعث تضییع حقوق قانونی دیگر وراث متوفی گردد. بنابر این اجرای عدالت چه در تنظیم وصیت نامه و چه در راستای احقاق حقوق قانونی از طریق مراجعه به محاکم جهت حل اختلافات ناشی از وصیتنامه میسر نخواهد شد مگر با مشاوره و راهنمایی های وکلای مجرب در این زمینه همچون وکلای متخصص موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی.

انواع وصیت نامه

اساساً ما سه نوع وصيتنامه داریم: یکی از آنها وصيت خودنوشت و دیگری وصيت رسمی و آخرین مورد وصيت سری است.

الف) وصیت نامه خودنوشت: این وصيتنامه مخصوص افراد باسواد است. موصی یعنی کسی که وصيت میکند، باید تمام وصيتنامه را با خط خود بنویسد و بالای آن هم با درج روز و ماه و سال، تاریخ بگذارد و پایين آن را هم امضا کند. بنابراین نمیتواند در ذیل آن اثر انگشت یا مهر باشد و نمیتواند بگوید که شخص دیگری برای او بنویسد، بلکه باید حتما با خط موصی باشد. این نوع وصيت را وصيتنامه خودنوشت گویند که به قول معروف همان وصيتنامه عادی است.
ب) نوع دوم وصيتنامه، وصيتنامه رسمی است که در دفتر اسناد رسمی تنظيم میشود. موصی یعنی وصيت کننده می تواند باسواد و یا بیسواد باشد و آنچه که مدنظرش می باشد را به سردفتر اسناد رسمی می گوید و مسوول مربوطه مفاد آن را در دفتر بزرگ خود قيد میکند و بعد دو نفر از شهود و سردفتر آن را امضا میکنند و شماره میخورد و یک سند رسمی به موصی داده می شود و دو نسخه از آن هم نزد دفتردار در دفتر اسناد رسمی نگهداری میشود.

download-21

ج) وصیتنامه سری: وصيتنامه سری اصولا مخصوص اشخاص باسواد است. ترتيب تنظيم آن هم به این صورت است که موصی وصيتنامه را با خط خود می نویسد و بالای آن هم با درج روز و ماه و سال، تاریخ بگذارد. بنابراین شکل تنظيم آن نظير وصيتنامه نوع اول یعنی وصيتنامه خودنوشت است. بعد هم آن وصيتنامه را امضا می کند و آن را هم داخل پاکت میگذارد و آن را لاک و مهر میکند و به اداره ثبت محل اقامت خود می دهد. ادارات ثبت، صندوق امانات دارند. آنجا مامور ثبت مربوطه مینویسد که من این وصيتنامه را از موصی گرفتم و احراز هویت کردم. سپس این وصيتنامه توسط مامور لاک و مهر میشود و به صندوق امانت اداره ثبت محل ارسال میشود. زمانی که وصيت کننده فوت میکند، این وصيتنامه به دادگاه تقدیم میشود و دادگاه هم آن را باز میکند. معمولا از این جهت که کسی به این نوع وصيتنامه دسترسی پيدا نخواهد کرد، اهميت دارد. اما از نظر دعوایی که ممکن است بين وراث و موصیله پيش آید، از همه بهتر وصيتنامه رسمی است که این امتياز و برتری را نسبت به دو مورد قبل دارد.

فهرست