اختراعات غیر قابل ثبت

اختراع محصول فکر و ذهن فردی است که با توجه به نیازی که در صنعت یا حرفه خاصی حس می کند دست به اقدام می زند و وسیله ای را ابداع می کند که مشکل مورد نظر را حل کند. قانون گذار ویژگی هایی را برای اختراع در نظر گرفته است که اگر سازه ای آن ویژگی ها را نداشته باشد اصلا به عنوان اختراع نمی توان آن را محسوب کرد .

اما اگر وسیله ای که ساخته می شود ویژگی های مورد نظر قانون گذار را داشته باشد ثبت می شود و پس از ثبت مورد حمایت قانون قرار می گیرد و می تواند از مزایای گواهینامه ثبت اختراع خود استفاده کند.مسلم است اگر اختراعی فاقد ویژگی های مورد نظر قانون گذار که در مواد ۱و ۲ ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری عنوان شده است باشد ، اختراع مزبور قابل ثبت نیست .

اما از طرفی دیگر قانون گذار در ماده ۴ قانون فوق الذکر مواردی را احصا کرده است و صراحتا آن ها را از حمایت قانون خارج ساخته است .

«موارد زیر از حیطه حمایت از اختراع خارج است :

الف ) کشفیات ، نظریه های علمی ، روش های ریاضی و آثار هنری.

ب) طرح ها و قواعد یا روش های انجام کار تجاری و سایر فعالیت های ذهنی و اجتماعی.

ج) روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان و حیوان (این بند شامل فرآورده های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روش های مزبور نمی شود .

د) منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل دهنده آن ها و همچنین فرآورده های بیولوژیک تولید آن ها

ه) آنچه قبلا در فنون و صنایع پیش بینی شده است.

فن یا صنعت قبلی عبارت است از هر چیزی که در نقطه ای از جهان از طریق انتشار کتبی یا شفاهی یا از طریق استفاده عملی و یا هر طریق دیگر قبل از تقاضا و یا در موارد حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع افشا شده باشد.

اختراعات غیر قابل ثبت

در صورتی که افشا اختراع ظرف مدت ۶ ماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی ، قبل از تاریخ حق تقدم اختراع صورت گرفته باشد مانع ثبت نخواهد بود.

و)اختراعاتی که بهره برداری از آن ها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد.»

بند اول به کشفیات اشاره کرده است . کشفیات از قبل وجود داشته اند اما به دلیل ناشناخته بودن مورد استفاده قرار نگرفته اند در حالیکه اختراع از قبل وجود نداشته است و ابداعی است. از این رو قانون از اکتشافات به عنوان اختراع حمایت نمی کند. نظریه های علمی و روش های ریاضی هم چون در صنعت کاربرد ندارند قابل حمایت تلقی نشده اند. و همچنین آثار هنری را هم قانون گذار مورد حمایت قرار نداده است چرا که این مورد هم در مبحث کپی رایت یا حق مولف قرار می گیرد و به اختراع ارتباط پیدا نمی کند .

بند ب ماده هم از طرح و قواعد روش کار و در کل فعالیت های ذهنی صحبت کرده است که این مورد هم به دلیل غیر مرتبط بودن با صنعت از دایره اختراع خارج است و مورد حمایت قانون گذار قرار نگرفته است.

بند ج به روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان یا حیوان اشاره دارد و این موارد را هم از دسته اختراعات  خارج ساخته است . شاید اینگونه به ذهن متبادر شود که این روش ها جدید است اما لازم به ذکر است که اگر چه روش های فوق جدید است اما در حوزه صنعت کاربردی ندارد. از این رو از دایره اختراعات خارج می شود . البته این بند باعث نمی شود در صورت دارا بودن شرایط ماهوی اختراع ، باز هم این موارد از شمول اختراع خارج گردد بلکه اگر به صورت گفته شده در این بند آورده شود از دایره اختراع خارج است .

بند د ماده ۴ هم مورد دیگری را از حمایت قانون خارج کرده است که البته این مورد در طرح اولیه سازمان ثبت وجود نداشته است و در کمیسیون قضایی مجلس و با اصرار وزارت کشاورزی به طرح اضافه شده است و آن منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل دهنده آن هاست.

مورد دیگری که از حمایت قانون خارج شده است مواردی است که سابقا در فنون و صنایع پیش بینی شده است.

این مورد شامل هر اختراعی می شود که به نحوی در سابق پیش بینی شده باشد ، حال این پیش بینی می تواند در گردهمایی ، سخنرانی ، اظهارنامه یا هرقید دیگری نمود داشته باشد.

و اما آخرین و البته مهم ترین موردی که از حمایت قانون خارج می شود در صورتی است که بهره برداری از اختراعی بر خلاف موازین شرعی باشد. این مورد آخر با توجه به اینکه شرع در کشور ما در کنار قانون قراردارد و از اهمیت بالایی هم برخوردار است . قانون به هیچ وجه از چنین اختراعاتی حتی در صورتی که شرایط کامل اختراع را داشته باشند حمایت نمی کند.

مواردی را بیان کردیم که قانون گذار آن ها را از حیطه حمایت خود خارج کرده است و البته دلیل منطقی خود را هم برای این مورد داراست .فلذا در صورتی که اختراعی در شمول این ماده قرار بگیرد حتی در صورت نو و جدید بودن باز هم از حمایت قانون برخوردار نمی شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست