مقالات و نکات کاربردی

صلاحیت و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه در وقف عام و خاص

مقالات و نکات کاربردی

1- وقف عام

به لحاظ اینکه موقوفات عام حق عموم مردم یا حداقل عده کثیری است، لذا قانونگذار در صورت مشخص نبودن متولی، تولیت و نگهداری آن را به سازمان اوقاف و امور خیریه تفویض نموده است. سازمان اوقاف پس از شناسایی و تشخیص موقوفات عامه فاقد متولی یا مجهول التولیه (موقوفاتی که بعلت نبود وقفنامه یا بعلت عدم ذکر نام یا صفت برای اداره کننده آن نتوان شخص معینی را بعنوان متولی موقوفه معین کرد) شخص یا هیأتی از اشخاص متدین و معروف به امانت بعنوان امین یا هیأت امنا برای نگهداری و اداره موقوفات عامه تعیین می نماید.

download-21
صلاحیت و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه در وقف عام و خاص

*مشخصات امین یا هیأت امنای منتخب سازمان اوقاف

1- مقیم در محل موقوفه

2- دارای سواد خواندن و نوشتن

3- توانایی انجام امور محوله مربوط به موقوفه

4- داشتن حداقل سن 25

برای مدت 3 سال که تجدید انتخاب آنها بلامانع خواهد بود.

هیأت امنا در اولین جلسه خود یک نفر را بعنوان رئیس، یک نفر مسئول امور مالی، یک نفر منشی انتخاب نموده و به اداره اوقاف و امور خیریه محل وقوع موقوفه معرفی می نماید.

*وظایف امین یا هیأت امنای منتخب سازمان اوقاف و امور خیریه

1- مراقبت کامل در حفظ عین موقوفه

2- نگهداری اموال منقول و ثبت آن ها در دفاتر مربوطه همراه با مشخصات آنها

3- اجاره دادن موقوفه و وصل مال الاجاره

4- وصول مطالبات موقوفه از بدهکاران

5- انجام تعمیرات لازم عین موقوفه و نوسازی آن

6- طرح دعوی و دفاع از حقوق موقوفه،تعقیب و پیگیری دعوی له و علیه آن

2- وقف خاص

دخالت و تصدی سازمان اوقاف و امور خیریه در مورد وقف خاص مربوط به مواردی می شود که :

الف: وجود اختلاف بین متولی و موقوف علیهم

بعلت وجود متولی در موقوفات خاص اصل بر تولیت در امور موقوفه می باشد لذا دخالت سازمان یک امر استثنایی است بنابراین سازمان اوقاف زمانی موظف به دخالت است که اختلاف بین موقوف علیهم یا بین متولی و موقوف علیهم به حدی باشد که امور رسیدگی و نگهداری موقوفه تعطیل گردد و بیم اتلاف عین موقوفه و سفک دماء (خونریزی) بین آنها وجود داشته باشد.

ب: وجود مصلحت وقف و بطون لاحقه (موقوف علیهم بعدی)

در این مورد نظارت و دخالت سازمان در موارد ذیل خواهد بود:

1- افراز و تحدید حدود و اعتراض به ثبت موقوفه

2- فروش موقوفه و نحوه تبدیل آن

3- اعطای حق تملک اعیان به مستأجر

4- اجاره بیش از ده سال

5- مزایده

6- استرداد دعوی مطروحه در مراجع قضایی

7- نصب و عزل امناء منصوب از طرف سازمان اوقاف

download-18

*شعب تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه

– چگونگی تشکیل هر یک از شعب و نحوه رسیدگی و صلاحیت شعب تحقیق

به منظور تحقیق در تشخیص متولی و ناظر و موقوف علیهم و شکایت اشخاص ذینفع و نیز تحقیق در جمع خرج و عواید و نیز صدور مفاصا حساب و تطبیق مصرف آن با مفاد وقف نامه، ادارات تحقیق اوقاف مرکب از شعب حقوقی و حسابرسی در مراکز استان ها تشکیل می گردند.

الف: شعبه حقوقی اداره کل تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه

متشکل از یک رئیس و دو محقق می باشد.

– وظایف شعبه حقوقی اداره تحقیق سازمان اوقاف

1- تحقیق در رسیدگی و اعلام نظر در مورد تشخیص متولی، ناظر، موقوف علیهم موقوفات

2- تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر در مورد وقفیت املاک و تشخیص موقوفات عام از خاص

3- تشخیص موقوفات مجهول التولیه یا بدون متولی

4- اظهارنظر در مورد تطبیق مصارف درآمد موقوفات با مفاد وقف نامه

5- رسیدگی به تعدی و تفریط و اهمال متولیان و هیأت امنا و ناظران

-چگونگی رسیدگی شعب حقوقی اداره تحقیق سازمان اوقاف

1- بنا به درخواست اشخاص یا ادارات اوقاف وارد رسیدگی می شود

2- دادرسی بصورت عادی و تبادل لوایح صورت می گیرد

3- اخذ درخواست های واصله توسط دبیرخانه، ثبت آن و بررسی درخواستها از جهت تکمیل بودن پرونده، در صورت ناقص بودن ارسال اخطاریه مبنی بر رفع نقض ظرف مدت 10 روز

4- ابلاغ اوراق پرونده به طرف دعوی جهت پاسخگویی کتبی ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ

5- اخذ نظر اداره اوقاف و امور خیریه

6- رسیدگی و اتخاذ تصمیم توسط رئیس و یک نفر از محققان در صورت غیبت رئیس رسیدگی بعهده محققان خواهد بود

7- صدور نظریه شعب حقوقی ادارات تحقیق

8- ابلاغ نظریه به اطراف دعوی

9- قابلیت اعتراض نظریه شعب حقوقی اداره تحقیق توسط اداره اوقاف یا اشخاص ذینفع در دادگاههای عمومی حقوقی دادگستری

10- در صورت قطعیت نظریه، لازم الاجرا بودن نظریه صادر شده برای سایر شعب، اداره اوقاف و اشخاص ذینفع

– موارد مندرج در درخواست تقدیمی به شعب حقوقی ادارات تحقیق

1- نام و نام خانوادگی، نام پدر، شغل متقاضی، اقامتگاه، وکیل در صورتی که درخواست را وکیل داده باشد.

2- نام و نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل طرف دعوی

3- بیان مختصر خواسته

4- ذکر دلایل و جهاتی که متقاضی خود را ذینفع می داند.

5- در صورتی که دلیل گواهی مشهود است، اعلام اسامی و مشخصات شهود

ب- شعب حسابرسی ادارات تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه

1- افتتاح پرونده حسابرسی موقوفه در ابتدای هر سال

2- مطالبه صورت حسابهای موقوفات حوزه عمل خود

3- بررسی صورت حسابهای واصله از جهت کامل بودن

4- اخطار رفع نقص جهت تکمیل صورت حسابها به ادارات مربوطه و اشخاص ذینفع

5- رسیدگی به صورت حسابهای ارسالی موقوفات و صدور مفاصا حساب ظرف مدت یکماه

6- ممهور نمودن کلیه اسنادی که به حساب پذیرفته شده با مهر “رسیدگی و به حساب پذیرفته شده”  و در مورد اسنادی که مردود می شود “رسیدگی و مردود گردیده”