مقالات و نکات کاربردی

وضعیت حقوقی شرکت های خارجی

مقالات و نکات کاربردی

قانون ثبت شرکتها مصوب 1310 فعالیت شرکت های خارجی در ایران را به رسمیت شناخته و جهت انجام آن مطابق ماده 3 قانون مذکور «هر شرکت خارجی برای اینکه بتواند به وسیله شعبه یا نماینده به امور تجارتی یا مالی در ایران مبادرت نماید باید در مملکت اصلی خود شرکت قانونی شناخته شده و در اداره ثبت اسناد تهران به ثبت رسیده باشد».

در سال 1344 قانون جلب و حمایت سرمایه گذاری خارجی به تصویب رسیده و مطابق ماده 1 آن اشخاص و شرکت ها و موسسات خصوصی خارجی که با اجازه دولت ایران سرمایه خود را به صورت نقد، کارخانه، ماشین آلات و قطعات آنها، ابزار حق الاختراع و خدمات تخصصی و امثال آنها به منظور عمران و آبادی و فعالیت تولیدی اعم از صنعتی، معدنی، کشاورزی و حمل و نقل به ایران وارد کنند از تسهیلات مندرج در این قانون برخوردار خواهند شد.

download-28
وضعیت حقوقی شرکت های خارجی

قانون مذکور نیز امکان ورود سرمایه خارجی را با اجازه دولت ایران فراهم می سازد.

ولی طبق اصل 81 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دادن امتیاز تشکیل شرکت ها و موسسات در امور تجاری، صنعتی، کشاورزی، معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است. و در اصل 153 قانون اساسی نیز هرگونه قرارداد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی، فرهنگ، ارتش و دیگر شوون کشور گردد ممنوع می باشد.

لذا این دو اصل با قوانین مذکور مطابقت ندارد در سال 1360 به علت نیاز کشور به تنظیم قرارداد با شرکت های خارجی موضوع در جلسه شورای نگهبان مطرح و چنین اظهارنظر گردید: (شرکت های خارجی که با دستگاههای دولتی ایران قرارداد قانونی منعقد نموده اند می توانند جهت انجام امور قانونی و فعالیت های خود در حدود قرارداد منعقده طبق ماده 3 قانون ثبت شرکت ها به ثبت شعب خود در ایران مبادرت نماید و این امر با اصل 81 قانون اساسی مغایرتی ندارد.)

بسیاری از صاحب نظران نیز در حال حاضر نظر به جلب سرمایه های خارجی داشته و محدودیتی برای آن قائل  نشده اند و بین واگذاری امتیاز که در اصل 81 قانون اساسی مطرح است و مشارکت در سرمایه گذاری تفاوت قائل گردیده اند و معتقدند که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سایر قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران سرمایه گذاری مشترک بین بخش خصوصی و دولتی ایران و بخش خصوصی و دولتی کشورهای خارجی را منع نمی نماید.

روش ثبت شرکتهای خارجی

همانگونه که در ماده 3 قانون ثبت شرکت ها مطرح گردید فعالیت شرکتهای خارجی در ایران منوط به قانونی بودن آنها در کشور اصلی خود و ثبت در اداره ثبت اسناد تهران است.لذا ابتدا اداره ثبت اسناد تهران با بررسی مدارک لازم از قبیل گواهی اداره ثبت محل و یا گواهی دفتر ثبت تجارتی قانونی بودن شرکت را در کشور اصلی خود احراز می نماید (هر چند که در خصوص ملاحظه اسناد،قانون ثبت شرکت ها تصریحی ندارد). مطابق ماده 5 نظام نامه اجراء قانون ثبت شرکت ها مصوب سال 1310 و تفسیر همان ماده تسلیم مدارک زیر جهت ثبت شرکتهای خارجی به اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی الزامی است.

1- اظهارنامه ثبت که می بایست به زبان فارسی و حاوی نام کامل شرکت و نوع شرکت و مرکز اصلی شرکت و آدرس صحیح آن، تابعیت شرکت، مقدار سرمایه شرکت در تاریخ تقاضا و …

2- یک نسخه مصدق از اساسنامه شرکت

3- یک نسخه مصدق از اختیارنامه عمده شرکت در ایران و در صورتی که شرکت چند نماینده مستقل در ایران داشته باشد، یک نسخه مصدق از اختیارنامه هر یک از آنها

4- داشتن مجوز با یکی از وزارت خانه ها یا سازمان های دولتی و یا چنانچه شرکت خارجی باشد که شرایط عملیات آن به موجب امتیاز نامه صحیح و منظمی مقرر گردیده باشد علاوه بر اسناد فوق، باید موارد امتیاز نامه یا تصدیق وزارت امور خارجه مشعر بر صحت آن امتیازنامه نیز تسلیم گردد. کلیه اوراق مزبور باید به فارسی تهیه شده و یا یک نسخه ترجمه مصدق از آن به فارسی ضمیمه شود.

اظهارنامه می بایست به صورت فرم چاپی باشد که نکات مطروحه در آن درج گردد و در سه نسخه تنظیم شود.

مطابق با ماده 7 نظام نامه، اساسنامه شرکت و اختیارنامه نماینده عمده آن در ایران و سایر نمایندگان و نیز آخرین بیان شرکت باید در مرکز اصلی شرکت توسط شخص یا اشخاصی که حق امضاء از طرف شرکت دارند تصدیق گردد و امضاء آنها نیز به تصدیق مقامات صلاحیت دار کشوری که امضاء در آنجا واقع شده و یا نماینده سیاسی یا کنسولی ایران در کشور مزبور و یا نماینده سیاسی یا کنسولی دولت متبوع شرکت در ایران برسد.

همچنین علاوه بر مدارک فوق الذکر ارائه صورت جلسه مجمع عمومی و موسسین و هیأت مدیره و در صورتی که شرکت سهامی خاص باشد،رسید بانکی سرمایه مبنی بر پرداخت حداقل35% از سرمایه نیز ضروری می باشد.

همه اوراق می بایست به فارسی باشد و یا یک ترجمه مصدق از آن به فارسی ضمیمه شود.

کارشناس اداره ثبت شرکت ها بعد از بررسی و رسیدگی کامل به مدارک فوق دستور پرداخت هزینه حق الثبت به حسابداری را صادر می نماید و پس از ملاحظه رسید بانکی،پیش نویس آگهی تأسیس را تهیه و مسئوول اداره،دستور ثبت شرکت را صادر می نماید.

بعد از ثبت شرکت توسط متصدیان مربوطه در دفتر ثبت شرکت ها از مقام یا مقامی که وکیل موسسین می باشد امضاء اخذ می گردد. آگهی تأسیس به امضاء رئیس اداره رسیده و پس از پرداخت هزینه انتشار آگهی در روزنامه رسمی و کثیر الانتشار و تحویل رسید آن، پرونده به بایگانی ارسال و در آنجا در ردیف مخصوص ضبط می گردد پس مراتب به دایره تعیین نام اعلام می گردد.

بعد از طی این مراحل دایره ثبت شرکتها مراتب ذیل را به هزینه شرکت در مجله رسمی وزارت عدلیه و یکی از روزنامه های یومیه تهران منشر نماید.

1- خلاصه اساسنامه شرکت

2- اسم نماینده عمده شرکت در ایران و اگر شرکت در ایران چند نماینده مستقل داشته باشد اسم همه آنها

3- اسم اشخاصی که از طرف شرکت حق امضاء دارند.

4- اسم شخص یا اشخاص مقیم در ایران که صلاحیت دریافت کلیه ابلاغ های مربوط به شرکت را دارا می باشند.

روش ثبت شعبه شرکت خارجی

اگر شرکت خارجی در ایران به ثبت رسیده باشد و تقاضای تأسیس شعبه را نیز داشته باشد مطابق با ماده 8 نظام نامه می بایست مدارک ذیل را ارائه نماید.

1- اظهارنامه ثبت به فارسی

2- سواد مصدق سند ثبت خود شرکت در ایران

3- سواد مصدق از اختیارنامه نماینده که مدیر شعبه است

اگر شرکت خارجی در یک کشور خارجی به ثبت رسیده و بخواهد در ایران شعبه داشته باشد تقدیم مدارک زیر به اداره ثبت شرکت ها الزامی است.

1- نسخه مصدق تصویب مجمع عمومی فوق العاده و یا هیأت مدیره و در صورت تفویض اختیار به هیأت مدیره در مورد تآسیس شعبه در اساسنامه مبنی بر تأسیس شعبه در تهران

2- داشتن قرارداد با یکی از وزارتخانه ها

3- نسخه مصدق اساسنامه شرکت

4- نسخه مصدق اظهارنامه شرکت

5- وکالت نامه مبنی بر تعیین نماینده عمده و اختیارات تفویض شده به آنها

بعد از ارائه مدارک فوق به اداره ثبت شرکت ها، با بررسی کارشناس مربوطه و دریافت هزینه حق الثبت، دستور ثبت صادر و به هزینه ذینفع آگهی تأسیس شعبه که به امضاء رئیس اداره رسیده است در روزنامه رسمی و کثیرالانتشار، منتشر می گردد.

ثبت تغییرات در شرکت های خارجی

images-27

برابر ماده 7 قانون ثبت شرکت ها «تغییرات راجع به نمایندگان شرکت و یا مدیران یا شعب آن باید به اداره ثبت اسناد کتباً اطلاع داده شود.تا وقتی که این تغییرات اطلاع داده نشده عملیاتی که نماینده و یا مدیر سابق به نام شرکت انجام داده عملیات شرکت محسوب است، مگر اینکه شرکت اطلاع اشخاصی را که به استناد این ماده ادعای حق می کنند از تغییر نماینده یا مدیر خود به ثبوت برساند.»

در خصوص سایر تغییرات ماده 10 نظام نامه مقرر می دارد که:هرگاه یکی از نکات مذکور در فقره 1و2 و3 و 4و 5 و8 و 10و11 ماده 6 تغییر یابد،این تغییر نیز باید در اداره ثبت اسناد تهران به ثبت برسد.

قانون ثبت شرکتها در خصوص ورشکستگی، انحلال و تصفیه شرکت های خارجی، مورد را به سکوت برگزار نموده است به طور مسلم در هنگامی که شرکت در کشور اصلی خود ورشکسته یا منحل شود شعبه او نیز در ایران منحل می گردد و انحلال و ورشکستگی آنها تابع مقررات اصلی خود شرکت می باشد.در مورد ورشکستگی و انحلال شعبه شرکت در ایران به علت عدم انجام تعهداتش اعمال قوانین سرزمینی ایران و توسعه صلاحیت دادگاههای مربوط برای رسیدگی به دعاوی ورشکستگی و انحلال شعبه منطقی می باشد و در صورت عدم تکافوی دارائی شعبه شرکت خارجی جهت پرداخت مطالبات، طلبکاران می توانند به دارائی شرکت در مرکز اصلی آن مراجعه نمایند.

در خاتمه تهیه متون قانونی در موارد فوق و تنظیم قراردادهای دیپلماتیک با کشورهای طرف معامله برای حفظ ثبات و امنیت بازرگانی ایران با تجار خارجی ضروری می باشد.