تصرف عدوانی چیست و دعوای رفع تصرف عدوانی چگونه مطرح می شود؟

دعوای تصرف عدوانی در ماده ۱۵۸ قانون آئین دادرسی مدنی به صراحت بیان شده است و طبق این ماده دعوای تصرف عدوانی عبارت است از: “ادعای متصرف سابق مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید.”

در دعوای تصرف عدوانی ، مدعی در اثبات ذی حقی خود تنها به تصرفات سابق خویش استناد می نماید و نیازی به اثبات مالکیت خواهان وجود ندارد.

دعوای رفع تصرف عدوانی و نحوه رسیدگی به آن

در دعوای تصرف عدوانی دادگاه وارد دلایل مالکیت نمی شود و تنها به این امر رسیدگی می کند که خواهان قبلا متصرف بوده و خوانده ملک را از تصرف او خارج کرده است و این تصرف ،عدوانی بوده است .در صورت احراز این امور خوانده را محکوم به رفع تصرف عدوانی می نماید البته لازم به ذکر می باشد که چنانچه خواهان در دعوای تصرف عدوانی شکست بخورد میتواند، نسبت به طرح دعوای مالکیت اقدام نماید.

رفع تصرف عدوانی

رفع تصرف عدوانی

تفاوت دعوای خلع ید و رفع تصرف عدوانی

دعوای خلع ید و رفع تصرف عدوانی از جمله دعاوی هستند که در صورت اثبات و احراز ، منجر به حصول یک نتیجه مشترک برای خواهان می شود و آن قطع تصرفات غیر قانونی خوانده در مال است.

اما با این وجود این دو دعوا تفاوت هایی با یکدیگر دارند.به شرح ذیل به تفاوت های بین دعوای خلع ید  و رفع تصرف عدوانی می پردازیم .

۱ـ هر دعوایی دارای ارکان مربوط به خود هستند که باید ادله تشکیل دهنده هر دو دعوا توسط متقاضیان آن ها به دادگاه ارائه و توسط محکمه محرز گردد.

دعوای خلع ید و رفع تصرف عدوانی از نظر ارکان متشکله با هم متفاوت می باشد .دعوای خلع ید مستلزم اثبات مالکیت خواهان ، اثبات تصرفات غیر قانونی فعلی خوانده و اثبات تصرف غیر قانونی بر مال غیر منقول می باشد.

اما در دعوای رفع تصرف عدوانی خواهان می بایست سبق تصرف خویش و لحوق تصرفات خوانده و غیر قانونی بودن تصرفات خوانده را اثبات نماید.

بیشتر بخوانید :  ابطال قرارداد پیش فروش به دلیل فسخ قرارداد مشارکت در ساخت

۲ـ تفاوت دیگر دعوای خلع ید با دعوای رفع تصرفات عدوانی در تعیین وقت دادرسی می باشد .بدین صورت که دعوای خلع ید در وقت عادی و معمولی رسیدگی می شود اما رسیدگی به دعوای رفع تصرف عدوانی در وقت خارج از نوبت به عمل می آید.

۳ـ تفاوت دیگر در دعوای خلع ید با دعوای رفع تصرف عدوانی در نحوه اجرای حکم میباشد .در دعوای خلع ، اجرای حکم مستلزم قطعیت آن است اما در دعوای رفع تصرف عدوانی اجرای حکم بلافاصله پس از صدور رای بدوی انجام می شود و تجدیدنظرخواهی مانع از اجرا نمی باشد.تفاوت دیگر دعوای خلع ید با دعوای رفع تصرف عدوانی در مرحله اجرا ، این است که دعوای رفع تصرف عدوانی جهت اجرا نیازمند صدور اجرائیه توسط دادگاه نیست و حکم صادره به دستور دادگاه صادر کننده توسط اجرای حکم یا ضابطین دادگستری اجرا می شود در حالی که دعوای خلع ید نیازمند صدور اجرائیه جهت اجرا می باشد.

۴ـ تفاوت دیگر دعوای رفع تصرف عدوانی با دعوای خلع ید راجع به این می باشد که حکم رفع تصرف عدوانی مانع استماع و رسیدگی به دعوای خلع ید نمی باشد اما طرح دعوای خلع ید ، مانع استماع دعوای رفع تصرف عدوانی می باشد.

۵ـ آخرین تفاوت بین این دو دعوا راجع به تفاوت در مالی یا غیر مالی بودن دعوا است.طبق بند ۱۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین ، دعوای خلع ید ، دعوایی مالی محسوب می شود اما رفع تصرف عدوانی از زمره دعاوی غیر مالی محسوب می گردد.

نحوه طرح دعوای رفع تصرف عدوانی

دعوای تصرف عدوانی توسط متصرف سابق علیه متصرف فعلی مطرح می شود .

دادگاه صالح به رسیدگی به دعوای رفع تصرف عدوانی دادگاه محل وقوع ملک می باشد.  از جمله دلایلی که می‌توان جهت اثبات ادعا مطرح نمود می‌توان به شهادت شهود ، ارائه مدارکی مانند وکالت نامه ، اجاره نامه و … که ثابت نماید ملک وی در تصرف خوانده بوده و مدت آن تمام شده است ، ارائه مدرکی که نشان دهد معامله‌ای که بین او متصرف صورت گرفته است به جهتی از جهات باطل یا فسخ گردیده و … اشاره نمود .

در صورتی که خواهان مالک رسمی ملک باشد میتواند اجرت المثل ایام تصرف را نیز ضمن دعوای رفع تصرف عدوانی بخواهد .

در صورتی که دادگاه پس از بررسی اسناد و مدارک تصرف ، خوانده را غیر قانونی تشخیص دهد رای به رفع تصرف عدوانی صادر می نماید . همچنین خواهان می تواند قبل از صدور رای تقاضای صدور دستور موقت کند و دادگاه در صورتی که دلایل وی راموجه تشخیص دهد ، دستور جلوگیری از ایجاد آثار تصرف و یا تکمیل اعیانی از قبیل احداث بنا و غرس اشجار یا کشت زرع یا از بین بردن آثار موجود را در ملک مورد دعوا صادر می نماید .

بیشتر بخوانید :  دعوای مطالبه اجرت المثل املاک

نحوه اجرای رای رفع تصرف عدوانی

طبق ماده ۱۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی:

“در صورتی که رای صادره مبنی بر رفع تصرف عدوانی باشد بلافاصله به دستور مرجع صادرکننده توسط اجرای دادگاه ضابطین دادگستری اجرا خواهد شد و درخواست تجدیدنظر مانع اجرا نمی باشد در صورت فسخ و در مرحله تجدیدنظر ، اقدامات اجرایی به دستور دادگاه اجرا کننده حکم به حالت قبل از اجرا اعاده می شود و در صورتی که محکوم به ، عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد ، مثل یا قیمت آن وصول و تأدیه خواهد شد .”

دعوای رفع مزاحمت از حق

طبق ماده ۱۶۰ قانون آئین دادرسی مدنی دعوای مزاحمت عبارتست از :

“دعوایی که به موجب آن متصرف مال غیر منقول درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد.”

بنابراین اگر برای مثال ، شخصی ناودان ملکی را که در تصرف دارد طوری قرار دهد که آبریز آن در ملک مجاور باشد، متصرف ملک مجاور می تواند علیه او دعوای مزاحمت اقامه کند.

نحوه طرح دعوای رفع مزاحمت از حق

دعوای مزاحمت از طرف کسی که نسبت به تصرفات او مزاحمت واقع شده ،علیه مزاحم ملک مطرح می شود.با توجه به اینکه این دعوا از زمره دعاوی مربوط به مال غیر منقول می باشد طبق ماده ۱۲ قانون آئین دادرسی مدنی در دادگاهی اقامه می شود که مال غیر منقول در حوزه آن واقع است ، اگر چه خوانده در آن حوزه مقیم نباشد.

در دعوای رفع مزاحمت از حق ، خواهان بایستی جهت اثبات ادعای خویش مدارک و مستندات لازم را ارائه نماید از جمله مدارک و مستندات می توان به تامین دلیل که سابق بر طرح دعوا اخذ گردید ، و یا ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری اشاره نمود.

دعوای رفع مزاحمت دعوایی غیر مالی می باشد لذا باید هزینه دادرسی بر مبنای دعاوی غیر مالی پرداخت شود.

پس از ارجاع دادخواست به شعبه مربوطه چنانچه دادگاه تشخیص بر احراز مزاحمت خوانده در ملک تصرفی خواهد را دهد، رای به رفع مزاحمت صادر می نماید.

بیشتر بخوانید :  فک رهن

نکته قابل توجه در خصوص دعواتی رفع مزاحمت این است که پس از صدور ،رای بدوی قابلیت اجرا دارد و تجدیدنظرخواهی از رای صادره مانع از اجرای رای نمی گردد.

دعوای رفع ممانعت از حق

ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی دعوای ممانعت از حق را اینگونه تعریف نموده است :

“دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد .”

مقصود از حق انتفاع حقی است که به موجب آن شخص می تواند از مالی که  عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند .

مقصود از حق ارتفاق حقی است برای شخص در ملک دیگری .

با توجه به تعاریف بالا می توان گفت در صورتی که کسی مانع استفاده از حقوق قانونی شخص در ملک اش شود ممانعت از حق کرده است و این حقوق از جمله حقوقی است که با انتقال ملک به شخصی دیگراز بین نمی‌رود .در دعوای ممانعت از حق خواهان باید ثابت نماید که از حق مورد نظر استفاده می‌کرده و خوانده مانع استفاده خواهان از حق خویش گردیده است و خواهان نسبت به این عمل وی رضایت ندارد .

نحوه طرح دعوای رفع ممانعت از حق

دعوای ممانعت از حق از طرف صاحب حق انتفاع و ارتفاق علیه کسی که مورد استفاده خواهان از حقش گردیده مطرح می‌شود .

به دعوای ممانعت از حق در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی می گردد و این دعوا نیز نیازمند ارجاع به کارشناسی می باشد و پس از بررسی مدارک و مستندات و نظریه کارشناسی رای بر رفع ممانعت از حق صادر می گردد .

نحوه اجرای رای رفع ممانعت از حق

رای رفع ممانعت از حق نیز پس از صدور رای بدوی قابل اجرا می باشد و تجدیدنظرخواهی از رای صادره مانع اجرای رای نمی گردد .

دعوای تصرف عدوانی و مشتقات آن از جمله دعاوی بسیار شایع در محاکم می باشد که در عین سادگی ،دارای پیچیدگی های خاص خود می باشد که اغلب در ابتدای رسیدگی نمایان نمی شود . لذا بهتر است برای رسیدن به نتیجه مطلوب از ابتدا این دعاوی را با کمک وکلای با تجربه اقامه نمایید.موسسه حقوقی دادپویان حامی با دارا بودن کادر متخصص و متبحر در دعاوی تصرف عدوانی ،پاسخگوی سوالات شما عزیزان است .با ما تماس بگیرید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست