تعریف مالکیت معارض

مطابق ماده3 لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض مصوب 1333 هرگاه طبق تشخیص هیأت نظارت ثبت به ملکی کلاً یا بعضاً اسناد مالکیت متعارض صادر شده باشد، خواه متعارض نسبت به اصل ملک باشد و خواه نسبت به حدود یا حقوقی ارتفاقی آن سند مالکیتی که ثبت آن موخر است مالکیت معارض نامیده می شود. بنابراین اگر تاریخ ثبت دو سند مالیکت متفاوت باشد آنکه تاریخش موخر است، سند معارض محسوب می گردد.

مالکیت معارض

تکلیف دارنده دو سند مالکیت (یکی مقدم و دیگری معارض) چیست؟

مطابق ماده5 لایحه قانونی یاد شده:« دارنده سند مالکیت معارض مادام که تکلیف نهایی سند مزبور در دادگاه معلوم نشده حق هیچگونه معامله نسبت به آن ندارد ولی می تواند حقوق متصوره خود را به دیگری انتقال دهد» و مطابق ماده 6 همین لایحه قانونی «کسی که طبق ماده فوق ممنوع از معامله است هر گاه نسبت به ملک مزبور معامله نماید، پس از صدور حکم نهایی بر بطلان سند موخر التاریخ و با انقضاء مدت دوماه و عدم مراجعه دارنده سندی که تاریخی موخر است به محاکم به جریمه نقدی معادل یک برابر بهای مورد معامله محکوم خواهد شد و نیز سردفتران اسناد رسمی هم که با وجود اخطار اداره ثبت در مورد سند مالکیت معارض، اقدام به ثبت معامله نماید به انفصال ابد از شغل سردفتری محکوم خواهند شد.»

لازم به ذکر است که تنها شخص دارنده سند مالکیت معارض در صورت انجام معامله مسئولیت کیفری دارد و سایر افراد من جمله سردفتران اسناد رسمی و اجزاء ثبت اسناد و املاک مسئولیت انتظامی دارند. راجع به اینگونه اسناد هم اداره ثبت و هم دفاتر اسناد رسمی و هم دارنده سند مالکیت معارض وظایف و تکالیفی دارد.

وظایف اداره ثبت

طبق بند 2 ماده لایحه قانونی صدرالتوصیف و ماده یک آئین نامه اجرای آن اولاً: ادارات واحدهای ثبتی مکلفند به محض اطلاع از صدور اسناد معارض، مشخصات سند معارض و سند ثبت مقدم را طی بخشنامه ای به دفاتر اسناد رسمی حوزه خود ابلاغ نماید. ثانیاً در صورتیکه هیأت نظارت با شورای عالی ثبت در تجدید رسیدگی وقوع تعارض را محرز بداند اداره ثبت مکلف است مراتب را کتباً به دارنده سند مالکیت معارض (موخر الثبت) ابلاغ و به او اخطار کند که ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ قانونی اخطار به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه و گواهی اقامه دعوی را به اداره ثبت محل تسلیم و رسید اخذ نماید.

ثالثاًً: در صورتیکه دارنده سند مالکیت معارض ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه نکند و گواهی طرح دعوی را به ادراه ثبت محل تسلیم و رسید اخذ ننماید و دارنده سند مالکیت مقدم گواهی عدم طرح دعوی را از مراجع صالح دریافت و در مدت مزبور تقدیم کند، اداره ثبت مکلف است که سند مالکیت معارض را نسبت به مورد تعارض ابطال و مراتب را در ستون ملاحظات ثبت ملک در دفتر املاک قید به دارنده سند مالکیت مزبور دفاتر اسناد رسمی حوزه خود پیرو بخشنامه های قبلی را اعلام نماید و این تنها موردیست که اداره ثبت بدون حکم دادگاه راساً سند مالکیت را باطل می کند.

رابعاً: اگر به موجب رأی هیأت نظارت یا شورای عالی ثبت موضوع تعارض منتفی گردد یا در میزان آن تغییری داده شود، اداره ثبت باید مراتب را در تعقیب بخشنامه نخستین به دفاتر اسناد رسمی آن حوزه ابلاغ نماید و طبق ماده یک آئین نامه اجرایی لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض در نقاطی که پاسخ استعلام به وسیله ماشینهای الکترونیکی تهیه می شود به ماشینهای مزبور نیز اطلاع لازم باید داده شود.

خامساً: طبق ماده چهار همان قانون، مادام که تکلیف نهایی معلوم نشده است، ادارات ثبت باید از صدور سند مالکیت جدید خودداری نمایند.

سادساً: برابر تبصره ماده اول قانون افراز و فروش املاک مشاع، نسبت به ملکی که برای آن سند مالیکت معارض صادر شده است تا زمانیکه رفع تعارض نشده اقدام به افراز نخواهد کرد.

وظایف دفاتر اسناد رسمی

دفاتر اسناد رسمی پس از اطلاع از صدور سند مالکیت معارض حق ندارد معاملات مربوط به آن را ثبت نمایند و در صورت تخلف از قبیل معاملات به دستور ماده 6 لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالیکت معارض مصوب 1333 به انفصال ابد از شغل سردفتری محکوم خواهند شد اما مطابق ماده چهار لایحه یاد شده در مورد سند مقدم الصدور، دفاتر اسناد رسمی می تواند معاملات مربوط به آنها را ثبت نماید ولی مکلفند در متن سند قید کنند که نسبت به مورد معامله، سند معارض صادر شده است.

وظایف دارنده سند مالکیت معارض

1- دارنده سند مالکیت معارض باید از تاریخ ابلاغ اداره ثبت به او تا دو ماه به دادگاه ذیصلاح دادخواست تقدیم و درخواست ابطال سند مالکیت مقدم الصدور را بنماید و گواهی تقدیم دادخواست را به اداره ثبت مربوطه تسلیم و رسید اخذ کند و الا در صورتیکه دارند سند مالکیت مقدم الصدور ظرف همان مدت گواهی عدم تسلیم دادخواست را به اداره ثبت ارائه نماید، اداره ثبت سند معارض را ابطال خواهد کرد.

2- دارنده سند مالکیت معارض تا زمانیکه حکم نهایی بر ابطال سند مالکیت مقدم الصدور صادر نشده است باید از معامله نسبت به مورد سند معارض خودداری کند و در صورت تخلف چنانچه حکم نهایی بر بطلان آن صادر شود یا دو ماه مدت مراجعه به دادگاه منتفی شود و ظرف آن مدت به دادگاه مراجعه نکرده باشد به مجازات جریمه نقدی محکوم خواهد شد.

عناصر جرم انجام معامله نسبت به ملک دارای سند مالکیت معارض

عنصر قانونی

ماده 6 لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض مصوب 1333 عنصر قانونی این جرم را تشکیل می دهد.

عنصرمادی

برای تحقق عنصر مادی این جرم شخص مرتکب باید اولآً اقدام به انجام معامله یا ثبت معامله نسبت به ملکی نماید که راجع به آن سند مالکیت معارض صادر شده است به تعبیر حقوقی یک فعل مثبت مادی انجام دهد. ثانیاً زمانی مبادرت به انجام فعل یاد شده نماید که حکم نهایی مطابق تبصره ماده22 قانون ثبت عبارت از حکمی که به واسطه طی مراحل قانونی و یا بواسطه انقضاء مدت اعتراض و استیناف دعوایی که حکم در آن موضوع صادر شده از دعاوی مختومه محسوب شود.

در غیر این صورت چنانچه حکم نهایی ابطال سند مالکیت مقدم الصدور صادر شده باشد یا مدت دو ماه مقرر منقضی نشده باشد یا آنکه در ظرف مدت مقرر دارنده سند مالکیت معارض به دادگاه مراجعه کرده باشد، اقدام دارنده سند مالیکت معارض با انجام معامله و اقدام سردفتر اسناد رسمی به ثبت چنین معامله ای منع قانونی نداشته و ندارد.

عنصر معنوی

این جرم، جرمی عمدی است که نیاز به سوء نیت دارد به تعبیر دیگر شخص مرتکب باید بداند و آگاه باشد که معامله را که انجام می دهد یا ثبت می کند خلاف قانون و نامشروع است.

موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی در زمینه طرح شکایات ثبتی و دفاع از متهمین در اینگونه پرونده ها تخصص کافی و لازم را دارا می باشد و با بهره گیری از وکلای متخصص در امور کیفری آمادگی ارائه خدمات مشاوره و وکالت در دعاوی کیفری را دارد. لذا با اخذ مشاوره از وکلای متخصص این موسسه می توانید در اینگونه پرونده ها نتیجه ی بهتری کسب نمائید.

فهرست