در ماده 1 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز آمده است که قاچاق کالا و ارز عبارتست از هر فعل یا ترک فعلی است که موجب نقض تشریفات قانونی مربوط به ورود و خروج کالا و ارز می گردد و براساس این قانون و یا سایر قوانین،قاچاق محسوب و برای آن مجازات تعیین شده باشد در مبادی ورودی یا هر نقطه از کشور حتی محل عرضه آن در بازار کشف شود.
منظور از کالا هر شی ء که در عرف، ارزش اقتصادی داشته باشد کالا نامیده می شود و به سه دسته تقسیم می شود:
1- کالای ممنوع: کالایی که صدور یا ورود آن به موجب قانون ممنوع است و مشروبات الکلی، اموال تاریخی، فرهنگی، تجهیزات دریافت از ماهواره به طور غیرمجاز-آلات و وسایل قمار و آثار سمعی و بصری مبتذل و مستهجن از مصادیق کالای ممنوع است.
2- کالای مجاز مشروط: کالایی که صدور یا ورود آن علاوه بر انجام تشریفات گمرکی حسب قانون نیازمند به کسب مجوز قبلی از یک یا چند مرجع ذیربط قانونی است.
3- کالای مجاز: کالایی که صدور یا ورود آن با رعایت تشریفات گمرکی و بانکی، نیاز به کسب مجوز ندارد.

مجازتهای تعیین شده برای کالاهای قاچاق

طبق ماده 18 قانون قاچاق کالا و ارز مرتکب، علاوه بر ضبط کالا و ارز به جریمه نقدی به شرح ذیل محکوم می شود:
الف) کالای مجاز: جریمه نقدی یک تا دو برابر ارزش کالا
ب) کالای مجاز مشروط: جریمه نقدی معادل یک تا سه برابر ارزش کالا
ج) کالای یارانه ای : جریمه نقدی معادل دو تا چهار برابر ارزش کالا
د) ارز: جریمه نقدی ارز ورودی، یک تا دو برابر بهای ریالی آن و جریمه نقدی ارز خروجی، دو تا چهار برابر بهای ریالی آن
در صورتی که کالای قاچاق موضوع ماده 18 قانون قاچاق کالا و ارز با کالای دیگر مخلوط شود و امکان تفکیک وجود نداشته باشد تمام کالا ضبط و سپس از کسر جریمه های ماده مذکور و سایر هزینه های قانونی به نسبت کالای غیر قاچاق از حاصل فروش به مالک مسترد می شود.

وضعیت وسایل نقلیه مورد استفاده در قاچاق کالا

وسایل نقلیه مورد استفاده در حمل قاچاق کالا اعم از زمینی، دریایی و هوایی به شرح ذیل ضبط می گردد:
الف) وسایل نقلیه سبک در صورتی که ارزش کالای قاچاق مکشوفه یکصد میلیون ریال یا بیشتر باشد.
ب) وسایل نقلیه نیمه سنگین زمینی در صورتی که ارزش کالای قاچاق مکشوفه سیصد میلیون ریال یا بیشتر باشد.
ج) وسایل نقلیه سنگین زمینی در صورتی که ارزش کالای قاچاق مکشوفه یک میلیارد ریال یا بیشتر باشد
د) وسایل نقلیه سنگین هوایی و دریایی در صورتی که ارزش کالای قاچاق مکشوفه سه میلیارد ریال یا بیشتر باشد.
در غیر از موارد فوق وسیله نقلیه توقیف می شود و در صورتی که محکوم علیه ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، جریمه غیرنقدی مورد حکم را نپردازد از فروش وسیله نقلیه برداشت و مابقی به مالک مسترد می گردد.
در صورت تکرار جرم قاچاق با هر یک از انواع وسایل نقلیه مذکور حداقل سه بار تکرار شود و ارزش کالا در مجموع معادل یا بیشتر از مبالغ این ماده باشد وسیله نقلیه ضبط می شود.
اگر وسیله نقلیه متعلق به شخصی غیر از مرتکب قاچاق باشد و از قرائنی از قبیل سابقه مرتکب ثابت شود با علم و اطلاع مالک برای ارتکاب قاچاق در اختیار وی قرار گرفته وسیله نقلیه ضبط می شود.
در غیر اینصورت وسیله نقلیه به مالک مسترد و معادل ارزش آن به جریمه نقدی مرتکب اضافه می شود.
در صورتی که وسیله نقلیه بلاصاحب یا صاحب متواری یا مجهول المالک باشد عین وسیله نقلیه به نهاد مأذون از سوی ولی فقیه تحویل می شود و یا با هماهنگی و اخذ مجوز فروش از نهاد مأذون کالای مزبور توسط سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی به فروش می رسد و وجوه حاصل از آن به حساب نهاد مأذون از سوی ولی فقیه واریز می شود.

قاچاق سازمان یافته و حرفه ای

قاچاق سازمان یافته جرمی است که با برنامه ریزی و هدایت گروهی و تقسیم کار توسط یک گروه نسبتاً منسجم متشکل از سه نفر یا بیشتر که برای ارتکاب جرم قاچاق، تشکیل یا پس از تشکیل، هدف آن برای ارتکاب جرم قاچاق منحرف شده است صورت می گیرد.
قاچاقچی حرفه ای شخصی است که بیش از سه بار مرتکب قاچاق شود و ارزش کالایی ارز قاچاق در هر مرتبه بیش از ده میلیون ریال باشد.
در صورتی که قاچاق کالای ممنوع به نحو سازمان یافته ارتکاب یابد، مرتکب علاوه بر جزای نقدی مندرج در ماده 22 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به ترتیب زیر محکوم می شود.
الف) در خصوص بند الف ماده 22 به نود و یک روز تا شش ماه حبس
ب) در خصوص بند ب ماده 22 به بیش از شش ماه تا دو سال حبس
ج) در خصوص بندهای پ و ت ماده 22 به حداکثر مجازات حبس مندرج در بندهای مذکور
کسانی که در ارتکاب جرائم این ماده نقش سازماندهی،هدایت و سردستگی را به عهده دارند حداکثر مجازات های مقرر در بندهای (الف) و (ب) محکوم می شوند.
در صورتی که کالای مجاز، مجاز مشروط، یارانه ای و یا ارز به نحو سازمان یافته قاچاق شود علاوه بر مجازات ماده 18 حسب مورد مرتکب به مجازات های زیر محکوم می شود.
الف) چنانچه ارزش کالای مجاز یا مجاز مشروط تا یکصد میلیون ریال باشد به نود و یک روز تا شش ماه حبس و در صورتی که ارزش کالا بیش از مبلغ مذکور باشد به بیش از شش ماه تا دوسال حبس
ب) چنانچه ارزش کالای یارانه ای یا ارز تا یکصد میلیون ریال باشد به دو سال تا پنج سال حبس و در صورتی که ارزش کالا بیش از مبلغ مذکور باشد به حداکثر مجازات مذکور در این بند
کسانی که در جرائم فوق نقش سازماندهی، هدایت و سردستگی گروه سازمان یافته را به عهده دارند حسب مورد به حداکثر مجازات های مقرر در بندهای الف وب محکوم می شوند.

مراجع صالح رسیدگی به جرم قاچاق

رسیدگی به جرائم قاچاق کالا و ارز سازمان یافته و حرفه ای و قاچاق کالاهای ممنوع و قاچاق کالا و ارز مستلزم حبس یا انفصال از خدمات دولتی در صلاحیت دادسرا و دادگاه انقلاب است
سایر پرونده های قاچاق کالا و ارز تخلف محسوب و رسیدگی به آن در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی است.
هر کدام از شعب دادسرا و دادگاه انقلاب، تعزیرات حکومتی و شعب تجدیدنظر آنها ظرف یکماه از زمان تحویل پرونده باید رسیدگی و رأی نهایی را صادر کنند.
آراء شعب بدوی تعزیرات در مورد قاچاق کالا و ارز که ارزش آنها کمتر از بیست میلیون ریال باشد قطعی است در سایر موارد آراء شعب ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ یا درخواست محکوم علیه قابل تجدیدنظرخواهی است.

فهرست