دعاوی مالکیت فکری و صنعتی

 

 

طرح صنعتی و انواع آن

اشخاصی که حق ثبت طرح صنعتی دارند

شرایط طرح صنعتی قابل ثبت

مراجع ثبت طرح صنعتی

مراحل ثبت طرح صنعتی

حقوق مادی و معنوی مالک طرح صنعتی

از بین رفتن حق مالکیت طرح صنعتی

دعاوی مرتبط با طرح صنعتی

طرح صنعتی و انواع آن

تعریف طرح صنعتی

در قوانین کشورهای مختلف جهان تعاریفی از طرح صنعتی شده است که تقریباً همگی این قوانین ، طرح صنعتی را ویژگی های شکل ، ساختار ، طرح یا تزئین و یا ترکیبی از ویژگی های فوق که در یک کالای تمام شده و نهایی تبلور یافته و به آن جذابیتی می دهد که صرفاً بینایی قابل درک است ، تعریف نموده اند .

در ایران از طرح صنعتی در قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶اینگونه تعریف نموده اند :

« از نظر قانون ، هرگونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط ، رنگ ها و یا بدون آن ، به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی و یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد طرح صنعتی است .»

ویژگی های طرح صنعتی

با توجه به تعاریف حقوقی کشورهای مختلف می توان ویژگی های مشترک طرح های صنعتی را به شرح ذیل بیان نمود :

۱- طرح صنعتی باید قابل درک و رویت باشد . قابل رویت بودن طرح صنعتی روی کالا یکی از شرایط مهم برای طرح صنعتی است . طرح صنعتی باید وقتی روی کالای خاص قرار می گیرد آشکار باشد و توسط حس بینایی مورد قضاوت قرار گیرد .

۲- طرح باید به کالا ظاهر خاص و ویژه بدهد این شرایط باعث می شود کالایی که طرح روی آن قرار گرفته است از نگاه مصرف کننده و کاربرد جذاب و متفاوت از کالاهای مشابه و همسان باشد .

۳- طرح صنعتی صرفاً مربوط به ظاهر قابل رؤیت کالایی است که در آن متبلور شده و ویژگی های کاربردی محصول ارتباطی به طرح صنعتی ندارد .

۴- طرح باید روی کالا تبلور یابد به عبارت دیگر شرط حمایت از یک طرح صنعتی این است که طرح قابلیت آن را داشته باشد که در یک فرآیند صنعتی قرارگرفته و در نهایت بر روی یک اثر ملموس و عینی قابل رؤیت باشد .

انواع طرح صنعتی

طرح های صنعتی انواع مختلفی دارند که مهمترین آنها را به شرح ذیل توضیح خواهیم داد :

۱- طرح ترسیمی

طرح های ترسیمی به طرحی گفته می شود که طراح ، احساسات فی البداهه خود را در رابطه با موضوعاتی مانند انسان ، حیوان ، گیاه  و اشیاء بیان و بر روی کاغذ پیاده می کند به نحوی که قابلیت و امکان ساخت کالایی از روی آن وجود ندارد مانند آثار گرافیکی ، عکس ، مجسمه ، طرح های معماری

۲- طرح کاربردی

طرح کاربردی به طرحی گفته می شود که طراح براساس اصول و قواعد از پیش تعیین شده و به صورت مرحله به مرحله طرح را خلق می نماید .

طرح های کاربردی شامل طرح های صنعتی نیز می شود ، طرح های کاربردی در صورتی که با شکل و ساختار یک کالا مرتبط باشد می تواند در قالب طرح صنعتی قابل حمایت باشد و اگر دارای ماهیت دوگانه یاشد از حیث شکل و ساختار می تواند در  قالب طرح صنعتی نیز قابل حمایت باشد .

۳- طرح صنعتی طرح صنعتی یکی از مصادیق طرح های کاربردی است که موجب تغییر در ترکیب یا شکل یک محصول و کالا می گردند و با طرح های کاربردی محض که صرفاً جنبه ی فنی و موجب تغییر ظاهری کالا نمی گردد تفاوت اساسی دارد .

۴- طرح تزئینی

 

اشخاصی که حق ثبت طرح صنعتی دارند

۱- طراح طرح صنعتی

چنانچه دو یا چند نفر به طور مستقل طرح واحدی را طراحی کرده باشند در این که کدامیک از آن ها حق ثبت طرح را دارند در قوانین ملی کشور ها رویه متفاوت می باشد .

در قانون ایران طبق قانون ثبت اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ و آیین نامه اجرایی مربوط ، نظام اولین ثبت پذیرفته شده است که طبق دیدگاه این نظام پدید آورنده طرح کسی است که اظهارنامه ثبت طرح را برای اولین بار به مرجع ثبت تسلیم کرده باشد .

حال اگر پدید آورنده طرح شخصی که طرح را به ثبت رسانیده نباشد ، می تواند علیه کسی که طرح او را به ثبت رسانیده دادخواست ابطال طرح صنعتی را ارائه نماید .

طبق بند ( ج ) ماده ۵ قانون مصوب ۸۶ که به موجب ماده ۲۳ قانون یاد شده قابلیت تسری به طرح های صنعتی نیز دارد ، چنین بیان داشته که هرگاه دو یا چند نفر مستقل از دیگری ، طرح صنعتی واحدی را طراحی کرده باشند ، شخصی که اظهارنامه طرح خود را زودتر تسلیم کرده و یا در صورت ادعای حق تقدم هرکدام بتوانند اثبات کنند که در تاریخ مقدم اظهارنامه ثبت خود را به صورت معتبر تسلیم کرده اند ، حق ثبت طرح را خواهد داشت .

۲- گروه طراحان

طبق ماده ۲۴ قانون ثبت اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ در صورتی که دو یا چند نفر به طور اشتراکی طرحی را ایجاد کرده باشند و طراح ها همان متقاضیان ثبت طرح باشند ، طرح صنعتی مورد درخواست ثبت به طورمشترک به نام همه ی آنها به ثبت می رسد و حقوق ناشی از ثبت طرح متعلق به همه آنها می باشد .

در طرح اشتراکی ، مالکین مشترک طرح صنعتی نمی توانند بدون رضایت سایر مالکین سهم خود را منتقل یا در رهن قرار دهند ولی می توانند بدون رضایت بقیه مالکین مشاع از طرح صنعتی استفاده کنند مگر اینکه  در قرارداد خلاف آن تصریح و مورد توافق قرار گرفته باشد .

هم چنین مالکین مشترک طرح نمی توانند بدون رضایت بقیه مالکین مشاع مجوز بهره برداری انحصاری یا غیر انحصاری صادر نمایند .

چنانچه بین مالکین مشترک طرح در رابطه با طرح صنعتی اختلافی بروز کند باید مرجعی وجود داشته باشد تا آنها بتوانند به آن مراجعه و احقاق حق نمایند این مرجع می تواند یک مرجع بالای اداری یا قضایی باشد .

۳- طرح ناشی از استخدام

چنانچه طرح صنعتی در اجرای یک قرارداد استخدام توسط مستخدم طراحی گردد طبق بند ( ه ) ماده ۵ قانون مصوب ۱۳۸۶ حقوق مادی آن متعلق به کارفرما خواهد بود مگر آن که خلاف آن در قرارداد شرط شده باشد .

اگرچه طبق ماده فوق الذکر حقوق مادی ناشی از ثبت طرح صنعتی متعلق به کارفرماست ولی در هر صورت حقوق معنوی طرح که وابسته به شخصیت پدیدآورنده آن است ، متعلق به طراح می باشد و نام طراح یابد توسط متقاضی ثبت طرح به مرجع ثبت اعلام شود .

با توجه به اهمیت قرارداد استخدام در این مورد و اینکه این قرارداد از موارد اختلاف می تواند در ارتباط موضوع خیلی مهم باشد می بایست به صراحت در رابطه با حقوق مادی ناشی از ثبت طرح های صنعتی تعیین تکلیف شود و همه فروض پیش بینی شود .

۴- طرح ناشی از قرارداد

طرح صنعتی ناشی از استخدام با طرح صنعتی ناشی از قرارداد متفاوت می باشد اگرچه دارای احکام مشترک و یکسانی می باشند .

اگر طرح صنعتی ناشی از قرارداد باشد حقوق مادی آن متعلق به کارفرماست مگر آنکه خلاف آن در قرارداد شرط شده باشد ولی حقوق معنوی طراح ، متعلق به اوست و متقاضی ثبت تکلیف دارد نام طراح را در اظهارنامه ذکر نمایند . در طرح صنعتی ناشی از قرارداد نیز مانند طرح صنعتی ناشی از استخدام می بایست مقررات و احکام مربوط به طرح صنعتی ناشی از قرارداد به صراحت و به طور شفاف پیش بینی شود تا از بروز اختلاف و طرح دعاوی مختلف در مراجع قضایی جلوگیری شود .

 

طرح های تزئینی یکی از مصادیق طرح های صنعتی است که دربردارنده ویژگی های مربوط به شکل و ساختار یا نقوش و تزئینات به کار رفته در یک کالا می باشد و صرفاً به ابعاد ظاهری و بیرونی کالا مربوط می شود .

 

شرایط طرح صنعتی قابل ثبت

برای ثبت طرح ها در قوانین و مقررات کشورها ، شرایطی تعیین شده است که در کشورهای مختلف متفاوت می باشد برخی از این شرایط ماهوی هستند و فقدان آنها شناسایی حق طراح و حمایت از آن را با اشکال مواجه می نماید و برخی دیگر شرایط شکلی هستند که شامل نحوه تهیه و تنظیم اظهارنامه و ضمائم آن می شود که فقدان آن باعث عدم ثبت طرح صنعتی می شود .

  • معرفی اثر به عنوان طرح

طرحی به عنوان طرح صنعتی قابل ثبت است که جنبه هنری محض نداشته باشد و به عیارت دیگر طرح ترسیمی نباشد و قابلیت این را داشته باشد که در قالب طرح صنعتی مورد حمایت قرار گیرد . طرح صنعتی باید بر مینای اصولی که جنبه کاربردی دارد ترسیم گردد قرار گیرد یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد .

  • دارای کاربرد صنعتی باشد

یکی دیگر از شرایط ماهوی طرح صنعتی دارا بودن کاربرد صنعتی می باشد . قابلیت تبلور طرح روی یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع و ایجاد تغییر در آن و هم چنین تکلیف طراح به ذکر نوع فرآورده و کالایی که طرح برای آن به ثبت می رسد در اظهارنامه همگی دلالت بر این  امر دارد که کاربرد صنعتی طرح مورد درخواست ثبت از جمله شرایط اساسی و ماهوی است که کارشناس باید نسبت به احراز آن در طرح مورد درخواست ثبت اقدام کند در غیر این صورت حمایت از آن در قالب طرح صنعتی ممکن نمی باشد .

  • طرح متعلق به یک کالای خاص باشد

یکی دیگر از شرایط ماهوی طرح صنعتی قابلیت تبلور و پیاده شدن طرح بر روی کالا و فرآورده صنعتی می باشد لذا طرح اعم از شکل و ساختار و یا طرح های تزئینی باید این ویژگی مهم را داشته باشد که در یک کالا بکار روند تا مشمول تعریف طرح صنعتی باشد .

ماده ۲۲ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ طراح را مکلف کرده که همراه اظهارنامه ، نوع فرآورده هایی که طرح صنعتی برای آن ها استفاده می شود را ذکر کند و هم چنین ماده ۷۰ آیین نامه مربوط ، ذکر کالا و طبقه ای که متقاضی ، درخواست ثبت طرح برای آن را دارد در اظهارنامه تقدیس اجباری دانسته است لذا کاملا روشن است که طرح اعم از ساختار و شکل یا تزئینات باید قابلیت پیاده شدن در یک فرآورده صنعتی یا محصولی  از صنایع دستی را داشته باشند وگرنه مشمول طرح صنعتی نمی باشند .

  • طرح صنعتی منحصر به فرد باشد

طرح صنعتی می بایست دارای ظاهری خاص و منحصر به فرد باشد به طوری که دقیقاً قابل تشخیص از سایر طرح باشد.

برای احراز ویژگی منحصر به فرد طرح باید ابعاد خارجی و ظاهری کالایی که طرح برای آن به ثبت رسیده ملاک باشد نه کارکرد فنی کالا ، همچنین نیازی نیست طرح مورد درخواست زیبا بوده و از این حیث دارای جذابیت برای مشتری باشد بلکه یک طرح عجیب و غریب و ناهمگون نیز می تواند دارای جذابیت باشد . برای تشخیص دارا بودن ویژگی منحصر به فرد طرح صنعتی ، ارجاع امر به کارشناس می تواند به قاضی کمک نماید .

  • طرح صنعتی ابتکاری باشد

طبق قانون ایران ایجاد تغییر کالا و محصول و متفاوت بودن طرح ، طرح مورد درخواست ثبت با طرح های قبلی کافی است که طرح را مشمول تعریف مقرره در ماده ۲۰ قرار دهد و نمی توان ضرورت شرط ابتکاری را برای طرح مورد درخواست ثبت احراز کرد .

  • با طرح های ثبت شده قبلی ، همسان نباشد

یکی دیگر از شرایط ثبت طرح صنعتی ، همسان نبودن طرح با طرح های ثبت شده قبلی می باشد . و طرحی جدید محسوب می شود که قبل از تاریخ تقویم اظهارنامه برای عموم افشاء شده باشد .

شرایط طرح صنعتی غیر قابل ثبت

  • طرح های صنعتی که اصیل یا جدید نباشد

طبق ماده ۲۱ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه ، برحسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد .

در قسمت اخیر ماده ۸۴ آیین نامه آمده است طرح صنعتی در صورتی اصیل محسوب می شود که به طور مستقل توسط طراح پدید آمده و کپی و تقلید طرح های موجود نباشد به نحوی که از دید کارشناس متفاوت از طرح هایی باشد که قبلاً در اختیار عموم قرار گرفته است .

لذا طراحی که این دو ویژگی اصیل یا جدید بودن را نداشته باشد قابل ثبت نمی باشد

  • طرح هایی که تنها در نتیجه عملکرد فنی محصول ایجاد می شوند

هدف از طراحی صنعتی حمایت از ظاهر کالا است و در واقع طراح در قالب شکل و ساختار و یا تزئینات که جنبه بیرونی دارد درصدد است که ترکیب یا شکل یک فراورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد و از این طریق ایجاد ظاهری جذاب و مشتری پسند در محصول بنماید .

با توجه به قسمت اخیر ماده ۲ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهر مشمول حمایت از این قانون نمی باشد . لذا بین طرح های تزئینی و طرح های عملکردی و فنی تفاوت وجود دارد . در طرح های کاربردی از نوآوری های فنی حمایت می شود ولی در طرح های تزئینی و صنعتی طراح به دنبال تغییر در ظاهر و بیرون کالا و در نتیجه حمایت از ظاهر کالا است .

  • طرح های حاوی نمادها و نشانه های رسمی کشور

طبق قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ و بند ۳ ماده ۸۴ آین نامه قانونی مصوب ۱۳۸۷ طرح های حاوی نمادها یا نشانه های رسمی مورد حمایت قرار نگرفته است و حتی در بحث علامت هم عین یا تقلید نشان نظامی پرچم یا سایر نشانهای مملکتی و … را به عنوان علامت قابل ثبت نمی دانند و در این قبیل موارد اجازه مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذی ربط لازم دانسته است .

با توجه به قسمت اخیر ماده ۲۱ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ که ناظر بر بند (و) ماده ۴ قانون یاد شده است ، طرح هایی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد قابل حمایت و ثبت نمی باشند .

  • قطعات یدکی یا قطعات وابسته

در قوانین خیلی از کشورها قطعه ای که به منظور تکمیل یک محصول طراحی شده باشد و یا در آن محصول نتوانیم قطعه ای با طراحی متفاوت را جایگزین آن قطعه کنیم آن قطعه جزء آن محصول تلقی می شود و امکان ثبت مستقل آن وجود ندارد .

در قانون ایران این موضوع به صراحت پیش بینی نشده است ولی با توجه به تعریف طرح و شرایط ماهوی مقرره برای ثبت طرح طبق ماده ۲۰ و ۲۱ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ می توان قطعات یدکی را تحت شرایطی از شمول قانون خارج دانست .

  • طراحی اصولی یا روش های ساخت

روش های ساخت در طرح های صنعتی در قوانین خیلی از کشور ها مورد حمایت نیستند زیرا اصول و روش های ساخت از جمله نوآوری های داخلی و کارکردی یک محصول است که می تواند حسب درجات نوآوری در قالب اختراع یا مدل اشیاء مفید مورد حمایت قرار گیرد .

در ایران نیز با توجه به مواد ۲۰ و ۲۱ قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۸۶ و آیین نامه مربوط وسیله و فرآیند رسیدن به یک طرح صنعتی قابل حمایت نمی باشد .

 

مراجع ثبت طرح صنعتی

ثبت طرح صنعتی و کسب حمایت بین المللی برای آن بدین صورت می باشد که شرکت های دارای طرح می بایست به ادارات ملی ثبت طرح صنعتی کشورهای مورد نظر مراجعه نموده و اظهارنامه ثبت طرح صنعتی خود را به زبان آن کشور تسلیم نماید .

جهت ثبت طرح صنعتی شرکت های صاحب طرح باید دارای ویژگی هایی باشند که قوانین ملی کشور مورد نظر تعیین و پیش بینی کرده است همچنین متقاضی ثبت طرح صنعتی باید مدارک و مستندات مرتبط را به زبان کشور مورد نظر ترجمه و همراه با اظهارنامه به مراجع ثبت طرح صنعتی تسلیم نماید . همچنین شرکت های متقاضی ثبت طرح صنعتی می توانند از طریق وکیل یا کارگزار در کشور های مورد نظر اقدام نمایند که این امر مستلزم صرف هزینه های زیادی است .

مراجع ثبت طرح صنعتی در ایران

جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۳۷ عضویت در کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی را پذیرفته است بنابراین اتباع ایرانی به طور کلی اشخاصی که در ایران بتوانند از مزایای کنوانسیون یاد شده استفاده کنند این حقوق و مزایا را خواهد داشت که در قالب و چارچوب کنوانسیون پاریس نسبت به ثبت طرح صنعتی خود در کشورهای عضو کنوانسیون که بالغ بر ۱۵۰ کشورند اقدام کنند .

از جمله اصول حاکم بر کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی این می باشد که هر کشور عضو کنوانسیون پاریس موظف است همان امتیازاتی را که در مورد حمایت از مالکیت صنعتی به اتباع خود می دهد به اتباع سایر کشورهای عضو معاهده نیز قائل شود .

همچنین در صورتی که صاحب طرح صنعتی بر مبنای اظهارنامه عادی درخواست خود را برای حمایت از علامت تجاری به ادارات واجد صلاحیت یکی از کشورهای عضو داده باشد می تواند در مدت زمان ۶ ماه حقوق خاصی را در موقع تقاضای حمایت در تمامی کشور های عضو کنوانسیون دارا باشد .

از اصول دیگر کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی پذیرفتن اصل استقلال گواهینامه های ثبت می باشد بدین معنی که گواهینامه های اختراع اعطاء شده در کشورهای عضو به اتباع یا اشخاص ساکن در کشورهای عضو باید مستقل از گواهینامه های اختراعی تلقی شوند که برای اختراع های مشابهی در کشورهای دیگر از جمله کشورها غیر عضو ، تحصیل شده اند .

طبق کنوانسیون پاریس طرح های نمایش داده شده در نمایشگاه های بین المللی مورد حمایت موقت قرار می گیرد یعنی کشورهای عضو متعهد هستند که منطبق با قوانین داخلی شان حمایتی موقت را به موارد زیر اعطاء کنند : اختراعات قابل صدور گواهی اختراع ، نمونه های اشیای مصرفی ، طرح های صنعتی و علائم تجاری در رابطه با کالاهای نمایش داده شده در نمایشگاه های بین المللی رسمی یا به طور رسمی شناسایی شده که در هر کشور عضو برگزار می شوند .

مراجع ثبت طرح صنعتی منطقه ای

در صورتی که شرکت ها بخواهند طرح صنعتی خود را در گروهی از کشورها که عضو معاهدات منطقه ای هستند به ثبت برسانند می توانند با یک اظهارنامه و طی مسیری کوتاه این کار را انجام دهند و حمایت از طرح صنعتی خود را در کشورهای متعدد کسب کنند .

متقاضی با تسلیم یک اظهارنامه صرف کمترین هزینه و زمان حمایت از طرح صنعتی خود را در کشورهای متعدد کسب می کند . ادارات منطقه ای مالکیت معنوی شامل ادارات زیر هستند :

الف ) اداره مالکیت صنعتی آفریقا (AHIPO) برای حمایت از طرح صنعتی در کشورهای آفریقایی انگلیسی زبان

ب ) اداره طرح های بنلوکس (BDO) برای حمایت در بلژیک ، هلند و لوکزامبورگ

ج ) اداره هماهنگ سازی بازارهای داخلی (OHIM) برای طرح های اتحادیه ای در ۱۵ کشور

د ) سازمان مالکیت معنوی آفریقا (OAPI) برای حمایت از کشورهای آفریقایی فرانسه زبان

مراجع ثبت طرح صنعتی بین المللی

متقاضی ثبت طرح صنعتی در سطح بین المللی می تواند به سه روش برای ثبت طرح خود اقدام نماید :

۱- به کشورهای مورد نظر مراجعه و در صورت دارا بودن شرایط مقرره در آن کشورها طرح صنعتی خود را به ثبت برساند همچنین می تواند این کار را با انتخاب در آن کشورها و ترجمه اسناد و مدارک مربوط و با صرف هزینه های زیاد انجام دهد . در صورتی که متقاضی بخواهد طرح صنعتی خود را در کشورهای عضو کنوانسیون پاریس به ثبت برساند می تواند از امتیازات مقرره در آن کنوانسیون از جمله حق تقدم شش ماهه استفاده کند .

۲- مسیر منطقه ای ، در این مسیر متقاضی ثبت طرح صنعتی در سطخ بین المللی می تواند طرح صنعتی خود را در چارچوب مقررات سازمان های یاد شده به ثبت برساند که این سیر نسبت به مسیر اول کوتاهتر و کم هزینه تر می باشد .

۳- مسیر دیگر ، مسیر بین المللی است . متقاضی می تواند طرح صنعتی خود را در چارچوب معاهده لاهه در کشورهای عضو سند یادشده به ثبت برساند و از امتیازات مقرره در آن برخوردار گردد . در این روش متقاضی ثبت می بایست به کشورهای مورد نظر مراجعه و با تسلیم اظهارنامه های جداگانه و ترجمه مدارک و مستندات به زبان های مقرره در آن کشورها و انتخاب وکیل نسبت به ثبت طرح صنعتی خود اقدام نماید .

مراحل ثبت طرح صنعتی

ثبت طرح صنعتی در ایران طبق قانون مصوب ۱۳۸۶ و آئین نامه مربوط به آن به روش زیر می باشد :

الف ) تقدیم اظهارنامه ثبت طرح صنعتی

ثبت طرح صنعتی مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت می باشد طبق ماده ۶۸ آئین نامه اظهارنامه ثبت طرح صنعتی باید در دو نسخه و در فرم مخصوص و به زبان فارسی تنظیم شده و سپس از ذکر تاریخ ، توسط متقاضی و نماینده قانونی وی امضاء شود .

پس از تنظیم اظهارنامه باید آن را به صورت حضوری یا با پست سفارشی به مرجع ثبت تسلیم نماید . تاریخ وصول اظهارنامه یا تاریخ داده پیام ، تاریخ اظهارنامه تلقی می گردد .

در صورتی که اظهارنامه توسط اشخاص حقوقی تسلیم شود امضاء آن توسط اشخاص مجاز ضروری است و باید توسط شخص یا اشخاص که قانوناً مجاز به امضاء اسناد مربوط هستند امضاء شود .

ماده ۷۰ آئین نامه مصوب ۸۷ ذکر نکات زیر را در اظهارنامه ثبت طرح صنعتی الزامی کرده است :

۱- اسم، نشانی، كدپستی، شماره ملی، تابعیت و سمت متقاضی یا نماینده قـانونی وی و در صـورتی كـه متقاضـی شخص حقوقی است، ذكر نام، نوع فعالیت، اقامتگاه، محل و شماره ثبت، تابعیت، مركـز اصـلی و عنداللزوم هـرشناسه دیگر الزامی است
۲- اسم، اقامتگاه و كد پستی شخص یا اشخاصی كه صلاحیت دریافت ابلاغ ها  در ایـران را دارنـد، در صـورتی کـه متقاضی مقیم ایران نباشد                                                                                                  ً
۳- اسم و اقامتگاه طراح در صورتی كه متقاضی همان طراح نباشد؛
۴- ذكر كالا و طبقه ای كه متقاضی درخواست ثبت طرح برای آن را دارد؛
۵- تاریخ، محل و شماره اظهارنامه یا گواهی نامه طرح صنعتی در خارج، در صورت درخواست حق تقدم؛
۶- تعیین ضمائم.

ماده ۲۴ قانون مصوب ۸۶ امکان ثبت دو یا چند طرح صنعتی را در اظهارنامه تحت شرایطی به رسمیت شناخته است . برای این امر بایستی طرح ها راجع به یک طبقه بندی بین المللی مربوط به طرح های صنعتی باشند و همچنین طرح ها مربوط به یک مجموعه یا ترکیبی از اجزاء باشند . به عنوان مثال اگر طرح ها مربوط به یک سرویس چایخوری باشند اجزای این مجموعه یعنی فنجان ، قوری ، نعلبکی که دارای طرح های مشابه هستند می توانند در قالب یک اظهارنامه مورد تقاضای ثبت قرار گیرند .

ب) مدارک لازم جهت ثبت طرح صنعتی

با توجه به ماده ۷۳ آئین نامه مصوب ۱۳۸۷مدارك زير بايد ضميمه اظهارنامه شوند:
۱- مدارك مثبت هويت متقاضي و طراح                                                                               ؛
۲ مدارك نمايندگي، در صورتي كه تقاضا توسط نماينده قانوني به عمل آيد؛
۳ـ اگر طرح صنعتي دو بعدي باشد، پنج نمونه از شكل يا تصوير گرافيكي يا پنج نمونه از طرح ترسيم شده به عنوان نمونه                                                                                                                        ؛
۴ـ اگر طرح صنعتي سه بعدي باشد، پنج نمونه از شكل يا تصوير گرافيكي يا پنج نمونه از طرح ترسيم شده از تمامي جوانب طرح                                                                                                   ؛
۵ ـ در طرح صنعتي سه بعدي، مرجع ثبت مي تواند ماكتي از آن را به همراه اظهارنامه درخواست نمايد. اندازه ماكتي كه متقاضي از مدل طرح خود ارائه مي دهد، بايد حداكثر ۲۰×۲۰×۲۰ سانتي متر و وزن آن حداكثر ۲ كيلوگرم و از ماده اي بادوام و غيرفاسد شدني باشد. شكل هاي گرافيكي و ترسيم شده بايد حداكثر در ابعاد ۲۰×۱۰ سانتي متر بوده و قابل نصب بر چهار صفحه مقوا در قطع ۴ Aو با جوهر مشكي باشد؛
۶ ـ درخواست كتبي به تاخير انداختن انتشار آگهي ثبت طرح صنعتي و تعيين مدت آن، در صورت تمايل؛
۷ ـ درخواست كتبي مبني بر عدم ذكر اسم طراح، چنانچه طراح نخواهد اسم وي ذكر شود؛
۸ ـ رسيد مربوط به پرداخت هزينه اظهارنامه و در صورتي كه اظهارنامه شامل دو يا چند طرح صنعتي است، رسيد مربوط به پرداخت هزينه هاي اضافي                                                                                ؛
۹- مدارك مربوط به حق تقدم كه بايد همزمان با تسليم اظهارنامه يا حداكثر ظرف ۱۵ روز از آن تاريخ تسليم شود.

ج) اقدامات پس از ثبت اظهارنامه ثبت طرح صنعتی

۱- اصلاح اظهارنامه

متقاضي مي تواند تا قبل از ثبت طرح صنعتي، اظهارنامه خود را اصلاح كند، مشروط بر اينكه از حدود اظهارنامه نخست تجاوز ننمايد. درخواست اصلاح با پرداخت هزينه مقرر در جدول هزينه ها انجام مي پذيرد.

با توجه به جدول هزینه های ضمیمه یک آئین نامه مصوب ۱۳۸۷ رئیس قوه قضاییه ، هزینه هربار اصلاخ اظهارنامه ۲۵۰۰۰۰ ریال برای اشخاص حقیقی و ۷۵۰۰۰ ریال برای اشخاص حقوقی تعیین شده است .

۲- استرداد اظهارنامه

حق استرداد اظهارنامه از جمله حقوقی است که در قانون مصوب ۱۳۸۶ برای متقاضی تحت شرایطی پیش بینی شده است . با توجه به ماده ۲۶ قانون مصوب ۸۶ متقاضی می تواند تا زمانی که اظهار نامه در جریان بررسی است آن را مسترد نماید . در صورت استرداد اظهار نامه هزینه های پرداختی مسترد نخواهد شد .

۳- انتقال اظهارنامه

در ماده ۸۰ آئین نامه مصوب ۱۳۸۷ آمده است : انتقال حق مالكيت ناشي از تسليم اظهارنامه يا اعطاي هرگونه اجازه بهره برداري از آن بايد به درخواست كتبي هر ذي نفع به مرجع ثبت اعلام و در پرونده مربوط درج گردد. اعمال اين تغيير منوط به پرداخت هزينه مقرر در جدول هزينه ها خواهد بود.

قرارداد اجازه بهره برداری نسبت به اظهارنامه طرح صنعتی باید به اداره مالکیت صنعتی تسلیم شود اداره یاد شده با توجه به ماده ۵۰ قانون ، مفاد قرارداد را به صورت محرمانه حفظ و اجازه بهره برداری را ثبت و آگهی می کند .

۴- بررسی شکلی و ماهوی اظهارنامه

در بررسی شکلی یک طرح صنعتی ، کارشناسی ذیربط پس از احراز  اینکه اظهارنامه و ضمائم آن در چارچوب قوانین و مقررات تسلیم شده و هزینه های مترتبه بر آن پرداخت گردیده است و همچنین طرح های صنعتی مورد تقاضای ثبت مخالف نظم عمومیو اخلاق حسنه نیست مبادرت به پذیرش ثبت طرح صنعتی می نماید .

اما در بررسی ماهوی ، اداره ثبت طرح های صنعتی پس از احراز اینکه طرح صنعتی مورد درخواست ثبت ، منطبق با تعریفی است که برای طرح صنعتی در قانون ارائه شده است  از حیث شرایط ماهوی یعنی جدید بودن یا اصیل بودن نیز طرح مورد درخواست ثبت را مورد بررسی قرار می دهد .

 

 

د) اقدامات پس از ثبت طرح صنعتی

۱- انتشار آگهی

در صورتی که اداره مالکیت صنعتی تشخیص دهد شرایط موضوع بند (ب) این ماده رعایت شده است طرح صنعتی را ثبت و آگهی مربوط را منتشر و گواهی ثبت آن را به نام مقاضی صادر می نماید در غیر اینصورت اظهارنامه را مردود اعلام می کند .

با توجه به ماده ۸۵ آئین نامه مصوب ۱۳۸۷ هرگاه تقاضاي ثبت طرح صنعتي مورد پذيرش مرجع ثبت قرار گيرد، مراتب كتباً به متقاضي اعلام شده و وي بايد ظرف ۳۰ روز پس از تاريخ اعلام، جهت پرداخت هزينه هاي مربوط به ثبت طرح صنعتي و انتشار آگهي موضوع ماده ۸۶ اين آيين نامه اقدام نمايد. در صورت عدم پرداخت هزينه ها در مهلت مقرر فوق، اظهارنامه كان لم يكن تلقي مي گردد. اين مهلت براي متقاضيان مقيم خارج از كشور ۶۰ روز مي باشد.

۲- صدور گواهینامه

مرجع ثبت پس از ثبت طرح صنعتی  و انتشار آگهی مربوط به آن و تحویل نسخه منتشر شده در سایت روزنامه رسمی به مرجع ثبت ، گواهینامه طرح را با الصاق تصویر یک نمونه کامل از طرح و منگنه و ممهور کردن آن ، به مالک طرح یا نماینده قانونی وی تسلیم می شود .

۳- پرداخت هزینه

در قانون مصوب ۱۳۸۶ و آئین نامه مربوط ، برای ثبت طرح صنعتی با توجه به مراحل و فرآیند ثبت طرح ، هزینه های جداگانه ای تعیین و دریافت می شود و در صورتی که متقاضی اقدام به استرداد اظهارنامه تا مرحله قبل از ثبت طرح صنعتی نماید ، نیز هزینه های پرداختی مسترد نخواهد سد .

۴- صدور گواهی المثنی

چنانچه گواهی طرح صنعتی مفقود یا از بین برود در رابطه با صدور گواهی المثنی در ثانون مصوب ۱۳۸۶ تعیین تکلیف نشده است ولی در ماده ۱۷۵ آئین نامه این مورد پیش بینی شده و چگونگی و شرایط صدور آن مورد حکم قرار گرفته است .

بر اساس این ماده در صورت مفقود شدن يا از بين رفتن گواهي نامه اختراع، طرح صنعتي و علامت، مالك مي تواند با پرداخت هزينه مقرر در جدول هزينه ها، تقاضاي صدور المثني نمايد. بدين منظور وي بايستي طريق از بين رفتن يا گم شدن گواهي نامه را كتباً به مرجع ثبت اعلام و استشهاديه اي مبني بر شهادت و اظهار اطلاع حداقل ۳ نفر كه هويت و امضاء آن ها به گواهي يك نفر از شهود مذكور رسيده و هويت و امضاء نامبرده به گواهي يكي از دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد، ضميمه نمايد. مراتب فقدان گواهي نامه هاي اختراع، طرح صنعتي و علامت به هزينه درخواست كننده يك نوبت در روزنامه رسمي كشور آگهي مي شود. در صورتي كه تا ۱۰ روز از تاريخ انتشار آگهي در روزنامه رسمي كشور، اعتراض نرسيده يا در صورت اعتراض، اصل گواهي نامه توسط معترض ارائه نشده باشد، اداره مالكيت صنعتي اقدام به صدور المثني گواهي نامه مفقودي مي نمايد. رسيدگي به اعتراضات واصله با دادگاه صالح مي باشد                                                                      .
در صورتی که گواهي نامه هاي مفقودشده و يا از بين رفته كه به اشخاص مقيم خارج از كشور تعلق داشته باشد، مستلزم تسليم اعلاميه اي است كه از سوي دفتر اسناد رسمي كشور محل اقامت صادر شده و به تاييد نمايندگي هاي جمهوري اسلامي ايران رسيده و تشريفات مقرر در فوق نيز رعايت شده باشد .

 

  حقوق مادی و معنوی مالک طرح صنعتی

الف) حق تقدم در استفاده از طرح صنعتی

قانونگزار در سال ۱۳۸۶ در ماده ۲۳ ۲۳ قانون ، مفاد بند (ج) ماده ۱۵ قانون را به طرح های صنعتی تسری داده است .

بر اساس شق ۴ بند (ج) ماده یاد شده ، بهره برداری توسط هر شخصی که با حسن نیت قبل از تقاضای ثبت اختراع یا در مواقعی که حق تقدم تقاضا شده است قبل از تاریخ تقاضای حق تقدم همان اختراع ، از اختراع استفاده می کرده یا اقدامات جدی و موثری جهت آماده شدن برای استفاده از آن در ایران به عمل می آورده است ، از حقوق انحصاری ثبت اختراع خارج شده است و مخترع نمی تواند در این فرض مانع استفاده وی گردد .

با توجه به مراتب فوق این مقرره در مورد طرح های صنعتی نیز لازم الاجرا است ، بدین توضیح که حقوق ناشی از گواهینامه های طرح صنعتی شامل فرضی که شخصی با حسن نیت قبل از تقاضای ثبت طرح صنعتی یا در مواقعی که حق تقدم تقاضا شده است قبل از تاریخ تقاضای حق تقدم همان طرح صنعتی ، از طرح استفاده می کرده یا اقدامات جدی و موثری جهت آماده شدن برای برای استفاده از آن در ایران به عمل می آورده است نمی گردد و طراح نمی تواند از استفاده چنین شخصی به استناد حقوق انحصاری ناشی از ثبت طرح صنعتی جلوگیری کند .

ب) انتقال مالکیت طرح صنعتی

مالک طرح صنعتی می تواند کلیه حقوقی را که با توجه به ثبت طرح صنعتی کسب می نماید به موجب قرارداد به دیگری واگذار کند . علاوه بر انتقال مالکیت طرح صنعتی صاحب طرح صنعتی ثبت شده می تواند به شخص ثالث اجازه دهد از طرح صنعتی او برای منظوری که طرفین به موجب قرارداد تعیین می کنند استفاده کند .

البته مالکین طرح های صنعتی عموماً ترجیح می دهند مالکیت خود را نسبت به طرح صنعتی از دست ندهند و بیشتر در قالب قرارداد اجازه بهره برداری کسب درآمد و منابع نماید .

با توجه به ماده ۹۳ آئین نامه مصوب ۸۷ مالک طرح صنعتی مکلف شده است مراتب انتقال طرح را کسب و همراه با مدارک مربوط به جهت ثبت در سوابق به مرجع ثبت اعلام نماید .

طبق ماده ۹۹ آئین نامه کلیه تغییرات و انتقالات ، در صفحه مخصوص مربوط به طرح صنعتی ثبت و در ظهر گواهینامه طرح صنعتی درج می گردد و به هزینه ذینفع ظرف ۳۰ روز از تاریخ ثبت در روزنامه رسمی آگهی می شود موارد مذکور تا زمانی که به ثبت نرسیده اند ، در مقابل اشخاص ثالث قابل استناد نمی باشد .

ج) اجازه بهره برداری از طرح صنعتی

قرارداد اجازه بهره برداری از طرح صنعتی یکی از قالب های قانونی است که صاحب طرح صنعتی اجازه بهره برداری از طرح صنعتی خود را به دیگری اعطاء می کند .

این قرارداد باید در اداره مالکیت صنعتی به ثبت برسد در صورتیکه قرارداد اجازه بهره برداری به ثبت نرسد فقط بین طرفین موثر است و در قبال اشخاص ثالث نافذ نمی باشد . همچنین در قوانین ملی کشورها  شده است که قرارداد یاد شده به صورت کتبی باشد که یکی از مزایای این امر می تواند سهولت اثبات قرارداد در صورت انکار آن باشد .

همچنین  نمی تواند در رابطه با طرح صنعتی موضوع قرارداد یا زمینه های تجاری آن محدودیت هایی را در قالب شرط یا شروط تعیین کند که خارج از حقوق انحصاری وی باشد و تنها می تواند در چارچوب حقوق انحصاری که به موجب ثبت طرح صنعتی کسب می کند و یا برای حفظ و تأمین حقوق یادشده محدودیت هایی را به مجوز گیرنده تحمیل نماید در غیر اینصورت مجوز گیرنده می تواند به مرجع قضایی برای ابطال آنها اقدام نماید . مجوز گیرنده نمی تواند مبادرت به اعطای اجازه بهره برداری به دیگری نماید مگر اینکه در قرارداد چنین اجازه ای به او داده شده باشد . فسخ یا خاتمه قرارداد اجازه بهره برداری قبل انقضای مدت باید در مرجع ثبت به ثبت برسد و در صورت عدم ثبت نسبت به اشخاص ثالث معتبر نخواهد بود .

 

از بین رفتن حق مالکیت طرح صنعتی

مدت اعتبار طرح صنعتی حداکثر ۱۵ سال است اما در برخی موارد ممکن است قبل از انقضای مدت ۱۵ سال حقوق انحصاری صاحب طرح از بین برود به عبارت دیگر حقوق مادی صاحب طرح ممکن است مانند هر حقوق دیگر قبل از انقضای مدت امتیاز طرح از بین برود و زائل گردد . موارد از بین رفتن حق مالکیت طرح صنعتی به شرح ذیل می باشد :

۱- عدم استفاده از طرح صنعتی

یکی از موارد زائل شدن حق مالکیت طرح صنعتی این است که صاحب طرح از آن طرح صنعتی ثبت شده استفاده ای ننماید و نتواند از آن بهه برداری نماید در این صورت وی می تواند از طرح صنعتی ثبت شده انصراف دهد .

انصراف از طرح صنعتی در موردی است که آن طرح ثبت شده باشد و در صورتی که قبل از ثبت بخواهد از حقوق خود صرف نظر نماید می بایست آن را مسترد نماید .

مراتب انصراف از طرح ثبت شده باید کتباً به اداره ثبت طرح صنعتی اعلام گردد اداره ثبت طرح کتباً انصراف را ثبت و مراتب را منتشر می کند .

در صورتی که صاحب طرح ، قرارداد اجازه بهره برداری با شخصی منعقد نموده باشد انصراف وی باید با رضایت مجوز گیرنده باشد البته اگر به موجب قرارداد حق انصراف بدون رضایت مجوز گیرنده مورد قبول طرفین قرار گرفته باشد انصراف صاحب طرح نیازی به موافقت گیرنده مجوز ندارد .

طبق ماده ۹۷ آئین نامه مصوب ۸۷ مالك طرح صنعتي مي تواند با تسليم درخواست كتبي به مرجع ثبت، از حقوق خود نسبت به طرح صنعتي ثبت شده معتبر، اعراض حاصل نمايد. مدارك ذيل بايد به درخواست اعراض منضم گردد:
۱ـ اقرارنامه رسمي مبني بر اعراض كه به امضاء مالك طرح صنعتي رسيده است؛
۲ـ اصل گواهي نامه طرح صنعتي ثبت شده؛
۳ـ مدارك نمايندگي قانوني، در صورت وجود؛
۴ـ رسيد مربوط به پرداخت حق ثبت تغييرات

۲- عدم تمدید طرح صنعتی

در قانون مصوب ۱۳۸۶ بر اساس بند (د) ماده ۲۸ قانون مدت اعتبار طرح صنعتی ۵ سال از تاریخ تسلیم اظهار نامه می باشد که می توان این مدت را برای دو دوره پنج ساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود .

درخواست تمدید ثبت ظرف ۶ ماه قبل از انقضای مدت اعتبار ثبت طرح صنعتی در هر دوره به عمل خواهد آمد . در صورتی که در مهلت مقرر ، صاحب طرح می تواند ظرف مهلت ۶ ماه پس از پایان اعتبار ثبت طرح صنعتی با پرداخت جریمه ی تاخیر نسبت به تمدید طرح اقدام نماید در غیر اینصورت طرح صنعتی از درجه اعتبار ساقط خواهد شد.

۳- اتمام مدت اعتبار طرح صنعتی

بر اساس بند (د) ماده ۲۸ قانون مدت اعتبار طرح صنعتی ۵ سال از تاریخ تسلیم اظهار نامه می باشد که می توان این مدت را برای دو دوره پنج ساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود لذا طبق قانون ایران حداکثر مدت حمایت از طرح صنعتی ۱۵ سال می باشد که پس از انقضای مدت ۱۵ سال دیگر از طرح صنعتی ثبت شده حمایت نخواهد شد .

۴- ابطال گواهینامه طرح صنعتی

در صورتی که طرح صنعتی فاقد اوصافی باشد که قانون برای آن معین نموده است حسب درخواست ذینفع که می تواند رقبای تجاری طراح باشد ،  دادگاه گواهینامه طرح صنعتی ثبت شده را ابطال می نماید .

از جمله مواردی که می توان جهت ابطال گواهینامه طرح صنعتی به آن استناد نمود این است که مثلاً طرح صرفاً جنبه کاربردی و فنی داشته باشد و یا مغایر نظم عمومی یل اخلاق حسنه و موازین شرعی باشد و یا طرح فاقد شرایط جدید یا اصیل بودن باشد و با حقوق شخص ثالث در تعارض باشد .

در صورت تشخحیصدادگاه و صدور حکم بر ابطال طرح صنعتی ثبت شده ، مراتب به مرجع ثبت اعلام و نسبت به ثبت آن اقدام و در اسرع وقت اقدام به انتشار آن می نماید . هم چنین لازم به ذکر می باشد که در صورت ابطال ثبت طرح صنعتی ، از تاریخ ثبت باطل تلقی شود.

دعاوی مرتبط با طرح صنعتی

 

۱- شرایط اقامه دعاوی مرتبط با طرح صنعتی

پس از ثبت طرح صنعتی آموزان را مورد حمایت قرار می دهد و در صورتی که کسی بخواهد از آن بهره برداری نمایند باید با اذن مالک طرح باشد .

طبق بند (ب) ماده ۲۸ قانون مصوب ۱۳۸۶ حقوق انحصاری ناشی از ثبت طرح صنعتی عبارت است از ساخت ، فروش و وادار کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی .

بنابراین در صورتی که شخصی بدون اجازه مالک از طرح صنعتی استفاده و یا بهره برداری نمایند قابل تغییر در دادگاه های ذی صلاح می‌باشد .

دعاوی طرح صنعتی در موارد قابل طرح می باشد که اعمال نقض آمیز در کشوری رخ داده باشد که طرح صنعتی در آن به ثبت رسیده است و طرح صنعتی صرفاً در کشوری که مورد ثبت قرار گرفته قابل حمایت می باشند .

از جمله مدارکی که می توان جهت اقامه دعوی مرتبط با طرح صنعتی به آنها استناد نمود می توان به موارد زیر اشاره نمود :

  • نقشه عکس و سایر مشخصات گرافیکی کالا که تشکیل دهنده طرح صنعتی هستند
  • ارائه نمونه واقعی یا ماکتی از آن در فرضی که طرح صنعتی سه بعدی است
  • ادعای طراح در اظهارنامه در رابطه با جدید بودن طرح

 

۲- نحوه رسیدگی به دعاوی مرتبط با طرح صنعتی

دعاوی مرتبط با طرح صنعتی با طرح شکایت از سوی صاحب طرح شروع می شود و وی می بایست با ارائه در مورد مستندات مرتبط اثبات کند که خوانده به طور مستقیم مرتکب نقض حق وی شده و یابه طور غیر مستقیم موجبات تجاوز به حقوق او را فراهم کرده است اثبات اینکه خوانده مرتکب نقض شده با خواهان صاحب حق می باشد و خوانده نیز می تواند در مقابل طرح دعوی نماید .

 

بنابراین خواهان بایستی بتواند ادعای خود را مبنی بر نقض حق خود توسط خوانده را اثبات نماید . مثلا اگر صاحب طرح ادعا نموده است که خوانده از طریق ساخت کالای حاوی طرح صنعتی ثبت شده حقوق وی را نقض نموده باید نمونه محصولی که حاوی طرح صنعتی است را به دادگاه ارائه نماید و ثابت کند که محصول حاوی طرح صنعتی را بدون اجازه وی ساخته شده و وارد بازار گردیده است .

ماده ۸۴ آیین نامه مصوب ۱۳۸۷ نظریک کاربر آگاه را در تشخیص تفاوت دو طرح ملاک دانسته است. در رویه قضایی در این مورد با ارجاع امر به کارشناس حل مشکل نموده است البته در این که کاربر آگاه با توجه به چه معیارهایی باید به ارزیابی دو طرح بپردازد ملاک یا ملاک‌هایی ارائه نشده است محاکم در این خصوص عمدتاً با توجه به نظر کارشناسی یا هیئت کارشناسی مبادرت به اتخاذ تصمیم می نمایند .

 

۳-  شکایت کیفری نقض حق مالکیت طرح صنعتی

ضمانت اجرای کیفری از جمله راهکارهایی است که می‌تواند در جلوگیری از تجاوز به حقوق ناشی از ثبت طرح صنعتی و پیشگیری از آن نقش مهمی داشته باشد .

با توجه به عمومات حقوق جزا ، اعمال ضمانت اجرای کیفری نیازمند این است که مرتکب عالما و عامدا اعمالی را انجام دهد که ناقض حقوق انحصاری صاحب طرح صنعتی شود .

در قانون مصوب ۱۳۸۶ ایران برای مرتکب نقض ، ضمانت اجرای کیفری پیش بینی شده است با توجه به ماده ۶۱ قانون هر شخصی که با علم و عمد مرتکب عملی شود که طبق مواد ۱۵ ، ۲۸ و ۴۰  نقض حقوق به شمار می آید یا طبق ماده ۴۷ عمل غیرقانونی تلقی شود مجرم شناخته شده و علاوه بر جبران خسارت به پرداخت جزای نقدی از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال یا ۷۳ تعزیری از ۹۱ روز تا شش ماه یا هر دوی آن ها محکوم می‌شود .

دعاوی کیفری مربوط به نقض حق در مالکیت صنعتی به طور مستقیم در دادگاه کیفری ۲ قابل طرح و رسیدگی است