داوری

داوری ، شیوه خصوصی حل اختلاف و فصل خصومت است که بر تراضی و توافق اصحاب دعوی مبتنی است ، در حالی که در شیوه دولتی حل اختلاف یعنی رسیدگی قضایی توسط دادگاه های دولتی ، توافق طرفین دعوی شرط نیست اما قانونگذار ، حل اختلاف به شیوه داوری را به رسمیت شناخته و حکم داوری را معتبر دانسته است .

داوری یک نوع روش حل و فصل اختلافات و دعاوی خارج از دادگاه در سطح داخلی و بین المللی است که معمولاً طرفین دعوی به داور یا داوران یا هیأت داوری مراجعه می کنند و خواهان صدور رأی داوری می شوند .

مهم ترین امتیاز داوری در همین جا است که طرفین می توانند داور یا داوران مورد اعتماد خود را برگزینند و قانون هم حکم داوری را لازم الاجرا می داند .

کلیه اشخاصی که اهلیت اقامه دارند ، می توانند دعوای خود را به داوری ارجاع نمایند . ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب ۱۳۷۹ در این مورد می گوید :

( کلیه اشخاصی که اهلیت اقامه دعوا دارند می‌توانند با تراضی یکدیگر
منازعه و اختلاف خود را خواه در دادگاهها طرح شده یا نشده‌باشد و درصورت طرح در هر
مرحله‌ای از رسیدگی باشد، به داوری یک یا چند نفر ارجاع دهند. )

تراضی و توافق طرفین در ارجاع دعوی به داوری ، جوهر اصلی داوری است و داوری اجباری یا داوری قضائی استثناء بر اصل است . به همین دلیل است که اگر شخص ثالث وارد جریان داوری شود ، باید با طرفین دعوای اصلی در مورد داور یا داورانی که مشغول رسیدگی اند ، توافق و در عمل اسلوب داوری بیشتر در دعاوی تجاری اعم از داخلی و بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد

در گذشته بسیاری از مردم از گنجاندن شرط داوری در قراردادها و ارجاع به داوری به هنگام اختلافات خود استقبال نمی کردند و ترجیح می دادند که دعاوی خود را از طریق مراجع دادگستری حل و فصل نمایند ولی به جهت تراکم اختلاف ها و اطاله رسیدگی در مراجع دادگستری و لزوم پرداخت هزینه دادرسی و رسمی بودن رسیدگی دادگاه و نداشتن آزادی عمل برای ارتباط با دادرس انگیزه ای شد تا مردم به داوری گرایش پیدا نموده و جهت حل و فصل اختلافات خویش به داوری مراجعه نمایند نهادهای رسمی نیز بعد از اینکه متوجه شدند که بی اطلاعی آنها از قواعد داوری به قیمت از بین رفتن حقوق دولت و ملت در مراجع بین المللی تمام می شود به این حرکت کمک نموده و حداقل در زمینه وضع قانون و الحاق به برخی از کنوانسیون ها شتاب بیشتری به آن دادند.

داوری از مسائل مهمی است که اگر دعاوی مربوط به آن به دقت بررسی نشود مانع از تحقق اهداف داوری شده و اطاله رسیدگی را باعث می شود لذا افراد می بایست در مورد انتخاب داور دقت نمایند تا از افراد یا موسسات متخصص بهره گیرند تا در موقع بروز اختلاف بتوانند به بهترین نحو رسیدگی نموده و رأی صادر نمایند و از بروز مشکلات بعدی و طرح دعاوی مانند ابطال رأی داوری جلوگیری به عمل آورند موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بهره گیری از تجارب و تخصص های حقوقدانان، مشاوران، کارشناسان و سابقه درخشان در زمینه داوری بیش از صدها مورد با رسالتی کاملاً بی طرفانه و غیرمقرضانه آماده ی ارائه خدمات در این زمینه          می باشد.

امتیازات داوری

کارآئی :  از آن جا که طرفین دعوی به عنوان داور یا داوران از آزادی عمل برخوردارند و کسانی را برای این منظور انتخاب می کنند که هم مورد اعتماد و قبول ایشان بوده و هم دارای تخصص و دانش کافی در مورد موضوع دعوی باشند ؛ در نتیجه ، اسلوب داوری کفایت و کارآیی بیشتری برای حل و فصل دعاوی دارد . زیرا هم تصمیم داور اغلب مورد قبول طرفین قرار می گیرد و به صورت اختیاری به اجرا در می آید ، و هم داور یا داوران به علت تخصص و بینشی که در خصوص موضوع اختلااف دارند ، به شیوه مطمئن تر و صائب تری اظهارنظر می کنند و رأی می دهند .

سرعت :  گرچه داوران باید هنگام صدور رأی اصول و موازین کلی حقوقی و قانونی را رعایت نمایند ، اما مکلف به رعایت تشریفات آئین دادرسی مدنی چنانکه در محاکم دولتی مرسوم است ، نمی باشند و جریان داوری سهل تر و سریع تر جلو می رود . به علاوه در مواردی که طرفین دعوی به داور یا داوران منتخب خود اجازه صلح دعوی و سازش را داده باشند ( داوری که خدامنشی ) ، داوران آزادی عمل بیشتری در حل اختلاف خواهند داشت و در نتیجه موضوع دعوی زودتر فیصله می یابد .

اجرای رأی داوری : رسیدگی داوری ، برخلاف رسیدگی قضایی که دو مرحله ای است ، یک مرحله ای است و رأی داوری هم بر خلاف آراء محاکم که در معرض تجدیدنظر و نقض است ، اصولاً قابل رسدگی پژوهشی یا تجدید نظر نیست .

به عبارت دیگر رأی داوری یا باید اجرا شود یا اگر از موارد بطلان باشد ، قابل ابطال است که با مفهوم تجدیدنظر در مورد آراء محاکم دادگستری ، بسی متفاوت است .

بی طرفی : در دعاوی تجاری بین المللی که نزد قاضی ملی کشور متبوع یکی از طرفین مطرح می شود ، گاه بیم آن می رود که قاضی دادگاه ، خواسته یا ناخواسته پاره ای ملاحظات غیر حقوقی را نیز در جریان رسیدگی و هنگام صدور رأی در نظر بگیرد ، زیرا دادگاه های داخلی رکنی از ارکان حاکمیت اند و مأمور رعایت قانون و حفظ نظم عمومی می باشند و همین امر می تواند بستر و بهانه ای برای پاره ای مداخلات خصوصاً اگر دولت یا دستگاه ها و موسسات دولتی طرف دعوی باشند در جریان رسیدگی قرار گیرند .

هزینه ها : هزینه رسیدگی داوری در مقایسه با رسیدگی قضایی در محاکم ، کمتر است . رسیدگی دادگاه مستلزم پرداخت هزینه دادرسی و ابطال تمبر و گاه حق الوکاله و هزینه کارشناسی و امثال آن است . اما در داوری مهم ترین هزینه ، حق الزحمه داور یا داوران است که در داوری های سازمان ، هزینه های اداری نیز به آن اضافه می شود  .

محرمانه بودن : جریان داوری معمولاً دور از انظار و در محیط دربسته انجام می شود و جون حکم داوری هم منتشر نمی شود ، کمتر کسی از آن مطلع می گردد . این نکته به ویژه در دعاوی تجاری شرکت ها و بازرگانان ، نهایت اهمیت را دارد . زیرا هنگام بروز اختلاف و مراجعه ی بازرگانان و شرکت ها به محاکم دادگستری ، بخش مهمی از اطلاعات و اسرار تجاری طرفین افشاء می شود و فرصت خوبی برای استفاده رقبای تجاری ایشان ایجاد می نماید . این خطر ، خصوصاً در کشورهایی که احکام دادگاهها در مجلات و بولتن ها منتشر می شود ، بیشتر است .

ادامه روابط تجاری : بروز اختلافات بازرگانی بین شرکت ها و بازرگانان طبیعی است ، ولی نباید مانع از ادامه روابط تجاری آن ها شود .

بدین لحاظ شیوه ی حل اختلافات و دعاوی تجاری به ویژه در عرصه بین المللی می بایست طوری باشد که ادامه روابط و معاملات طرفین دعوی را متوقف نسازد . نیل به این مقصود ، با داوری بهتر ممکن می شود زیرا این نهاد بر خلاف رسیدگی قضایی ، در محیط دوستانه و توأم با تفاهم انجام می شود و چون اسا آن بر تراضی استوار گردیده و طرفین ، داور یا داوران را با اراده و انتخاب خود برگزیده اند ، فضای داوری ، فضای مخاصمه و منازعه نیست و از این رو منافاتی با ادامه روابط و معاملات تجاری آینده طرفین دعوی ندارد .

داوری در مورد اوصاف کالا یا داوری برای تجدید و اصلاح بعض مواد قرارداد که در کشور های دارای نظام حقوق عرفی متداول است ، از جمله امتیازات خاص اسلوب داوری است که از عهده محاکم دادگستری بر نمی آید .

برای داوری امتیازات دیگری هم می توان برشمرد که بیشتر ناشی از ویژگی های ذاتی آن یعنی تراضی و آزادی عمل طرفین است ، مثلا آزادی عمل طرفین در انتخاب داور ، انتخاب قانون حاکم ، محل داوری ، زبان داوری ، شیوه ی رسیدگی و حتی نحوه ابلاغ لوایح و رأی داوری و بالأخره اجرای رأی داوری ، همه و همه ، از جمله امتیازات داوری است که از تفصیل آن ها در می گذریم و چنانکه وعده کردیم ، سخن خود را به امتیازات نهاد داوری از حیث اجرای آراء داوری محدود می کنیم .

سایر مزیت های داوری

  • آزادی عمل طرفین در انتخاب داور
  • انتخاب قانون حاکم ، محل داوری ، زبان داوری ، شیوه رسیدگی ، نحوه ابلاغ و رأی و لایحه
  • کوتاه بودن زمان رسیدگی داوری
  • هزینه کمتر نسبت به هزینه های دادرسی
  • رسیدگی به موضوع تخصصی اختلاف پیش آمده توسط داوران متخصص

خدمات حقوقی تخصصی داوری در موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی

امروزه حل و فصل اختلافات از طریق داوری به دلیل تسریع در رسیدگی و عدم پرداخت هزینه دادرسی و آزادی عمل در ارتباط با داور بسیار رایج گردیده و نهادهای رسمی نیز به سمت حل اختلافات از طریق داوری گرایش پیدا کرده اند اما دعاوی داوری نیز پیچیدگی های خاص خود را دارد که از طریق مشاوره با وکلای متخصص می توان بسیاری از مشکلات ناشی از داوری را حل نمود.لذا در این خصوص موسسه حقوقی بین المللی دادپویان حامی با بهره گیری از وکلای پایه یک دادگستری آمادگی ارائه خدمات به شرح ذیل را دارد :

  • قبول داوری در اختلافات و دعاوی قراردادی و حقوقی

— ارائه مشاوره و پذیرش وکالت یا داوری در سازمان­های داوری ایران مانند اتاق داوری بازرگانی بین الملل (ACIC)،سازمان داوری منطقه ای تهران (TRAC)

— ارائه مشاوره و وکالت دعاوی در پذیرش وکالت یا داوری در سازمان­های داوری بین المللی مانند : ICSID , LCIA,ICC,AAA,…

— تهیه و تنظیم شرط داوری پیش از بروز اختلاف یا موافقنامه داوری پس از بروز اختلاف در قراردادهای داخلی و بین المللی

— اجراء آراء داوری داخلی و بین المللی ( با رعایت قوانین ایران )

— ابطال آراء داوری داخلی و بین المللی در مراجع قضایی و…

  • ارائه مشاوره حقوقی و قبول وکالت دعاوی اعتراض شخص ثالث نسبت به رأی داوری